آنتروپومتری چیست؟ Anthropometery

آنتروپومتری چیست؟ Anthropometery

حرکات طبیعی یکی از مهمترین بخشها در انجام کار با راندمان بالا تلقی می‌گردد. لذا باید محیط کار را به گونه‌ای طراحی نمود تا با ابعاد بدن کارگر کاملاً تطبیق داشته باشد در چنین وضعیتی نیاز به دانستن این ابعاد جهت طراحی محیطهای کاری اهمیت بسزایی داشته و پاسخگوی این نیاز مهم آنتروپومتری می باشد.

آنتروپومتری Anthropometery

کلمه ای یونانی است که از دو واژة Anthropo به معنی انسان – گونه انسان و metery به معنی سنجش تشکیل شده است. بطور کلی اندازه گیری ابعاد بدن در دو وضعیت صورت می گیرد:

1. وضعیت ساکن (ثابت): در وضعیت ثابت اندازه گیری بدن در حالتی صورت می گیرد که بدن هیچ حرکتی نداشته باشد و این اندازه گیری را اصطلاحاً آنتروپومتری استاتیک می گویند.
2. وضعیت متحرک : در وضعیت متحرک اندازه گیری ابعاد بدن در حالتی که بدن در حال حرکت می باشد، صورت خواهد گرفت. این اندازه گیری نیز آنتروپومتری دینامیک گفته می شود. بطور کلی آنتروپومتری شامل اندازه گیری:

• اندازه های مختلفی از طول بدن
• وزن و حجم اندام ها – فضای حرکتی و زوایای حرکتی هر یک از اندازه ها بوده و در نهایت تهیه آمار و اطلاعات منتج از آن در تعیین شکل و اندازه ابزار و وسایلی است که در محیط کار مورد استفاده این افراد قرار می گیرد.

بطور کلی آنتروپومتری در دو زمینه کاربرد دارد:

آنتروپومتری دینامیکی حوزه دسترسی و فضای اضافی

1. برای تطبیق و تناسب ماشین با انسان در جهت راحتی و افزایش راندمان کاربر
2. جهت استاندارد سازی وسایل و تجهیزات مورد استفاده برای یک فرد یا کل جامعه در این زمینه علاوه بر ابعاد بدن، نوع وسایل مورد استفاده، جنس و وضعیت بدن یا پوسچر Posture و …

مورد استفاده قرار می گیرد که البته مهمترین آنها سن‌، جنس و تفاوتهای نژادی می باشد. برای استاندارد سازی نحوة تعیین هر یک از اندازه ها باید برای نوع اندازه گیری نیز، یک تعریف مشخصی وجود داشته باشد که ذیلاً تعاریف اصلی در اندازه گیری ابعاد بدن مورد بررسی قرار می‌گیرد.

در این زمینه علاوه بر ابعاد بدن، نوع وسایل مورد استفاده، جنس، میزان تحمل نیرو و فشار و سایر فاکتورهای مربوط به انسان از قبیل سن، جنس، نژاد، ساختار بدنی (ورزش کار، چاق، لاغر)، نوع شغل، رژیم غذایی، وضعیت سلامتی، وضعیت بدن یا پوسچر (Posture)، زمان (ابتدای روز، پایان روز)، تغییرات ارادی (مثل منقبض کردن عضله)، لباس و تجهیزات فردی مورد توجه قرار می گیرد. که البته مهم ترین آنها سن، جنس و تفاوت های نژادی می باشد.
در بعضی شرایط فضای کار و تجهیزات منحصراً مختص یک استفاده کننده معین طراحی می شود مانند سفارش لباس به خیاط، مدل های لباس زنانه و صندلی اتومبیل های مسابقه که مواردی از این دست هستند.

اگر به محصولات و کالاهایی که در محیط زندگی وجود دارد خوب بنگرید، متوجه خواهید شد که بیشتر این محصولات در واقع برای کمک به انسان و راحت تر و سریع تر انجام دادن وظایف روزانه شان پدید آمده اند.

از آن جایی که در بیشتر این موارد، این انسان است که از این وسایل و ابزارها استفاده می کند بنابراین طراحان و مهندسین باید برای اطمینان یافتن از راحتی، ایمنی، کارایی و سلامت استفاده از این کالاها حتماً توانایی ها و محدودیت های فیزیکی و بدنی انسان را در طراحی و ساخت وسایل در نظر بگیرند.

طراحی از دیدگاه آنتروپومتری شامل انطباق و هماهنگی و ابعاد و اندازه های بدن با ابعاد و اندازه های محل کار یا ابزار وسیله مورد استفاده است. آنتروپومتری در واقع بخشی از دانش ارگونومی و شاخه ای از فیزیکال آنتروپومتری است که موضوع آن سنجش و اندازه گیری ابعاد و اندازه های ظاهری قسمت های مختلف بدن انسان است. چون دانستن ابعاد و اندازه های اعضای مختلف بدن برای طراحی ارگونومیکی بسیاری از وسایل زندگی ضروری است دانش آنتروپومتری نیز با اندازه گیری و ارائه اندازه های مختلف بدن (مانند طول دست و پا عرض شانه و کتف ها و…) و تعیین میدان حرکتی یا محدوده حرکت آن ها به طراح کمک می کند تا به میزان زیادی بر ایمنی، سلامت و کارایی بازده طرح خود بیافزاید و از هر جهت یک طرح مناسب ارائه دهد.

1. ارتفاع Height فاصلة عمودی یک قسمت از عضو بدن در وضعیت نشسته یا ایستاده تا زمین یا یک سطح افقی می باشد. مثلاً ارتفاع آرنج یا زانو تا زمین در حالت نشسته
2. پهنا Breadth فاصله های بین دو نقطه در عرض بدن را گویند. مثلاً پهنای شانه یا باسن
3. عمق Depth تعیین قطرهای افقی بدن در جهت عمود به محور طولی بدن مثال عمق شکم یا عمق قفسه سینه.
4. طول یا درازا Length اندازه های بدست آمده در محور امتداد بدن بدست می آیند مانند طول دست.
5. حدود دسترسی Reaches اندازه های بدست آمده در امتداد محور دست را گویند مانند فاصله پیش مشت جهت گرفتن اشیاء یا حد دسترسی نوک انگشت نشانه دست برای فشار دادن یک کلید.
6. محیط ها Circumferences برای مثال اندازه گیری محیط یا دور کمر که فاصله بدست آمده یک نقطه به نقطه دیگر یا همان نقطه بر روی صفحه ای است که بدن را قطع می کند. این صفحه می تواند عمودی، افقی و یا با زاویة معینی باشد.
7. انحناها Curvatures فاصله های اندازه گیری شده روی یک سطح منحنی روی بدن مثل انحنای چانه
8. برجستگی ها Prominences فواصل مربوط به بر آمدگی یک نقطه از بدن نسبت به نقطه دیگر مثل برآمدگی گوش یا برآمدگی بینی
9. فواصل Distances برای مثال اندازه گیری فاصله نوک انگشتان دو دست در حالتی که کاملاً باز است.

حتما بخوانید:

⇐  آنتروپومتریکی نواحی خاصی از بدن

⇐  اطلاعات آنتروپومتریکی استاتیکی

⇐  جنبه های آماری آنتروپومتری