جایگاه ارگونومی در توانبخشی

جایگاه ارگونومی در توانبخشی

فرمت: Pdf  تعداد صفحات: 23

موضوعات:

• مقدمه
• افراد ناتوان
• ارگونومی و توانبخشی
• ارگونومی و برابری فرصتها
• ارگونومی و توانبخشی کوشش های مکمل
• ارگونومی برای یک فرد, مهندسی توان بخشی یا تکنولوژی توان بخشی

در جهان صنعتی امروزه بسیاری از کارگران و کارکنان ناچارند خود را با شرایط مناسبی که محیط و ابزار مورد استفاده بر آنها تحمیل می کنند منطبق و مناسب سازند و با محدودیتهای ایجاد شده به گونه ای کنار آیند. پیامد چنین مصالحه ای می تواند بسیار وخیم بوده و بر زنگی فرد, تندرستی, ایمنی و فرآوری وی اثر نامطلوب داشته باشد. در چنین وضعیتی انسان از نظر جسمانی یا روانی با نوع کار و تجهیزاتی که مورد استفاده قرار می دهد و یا در محیطی که زندگی کرده یا به کار می پردازد تناسبی ندارد.

نبود تناسب جسمی, ناراحتی های جسمانی را سبب می شود که از آن جمله می توان بعنوان عوارض اسکلتی – عضلانی که از دسته شایعترین عوارض ناشی از کار در جوامع هستند اشاره کرد و نبود تطابق روانی نیز مشکلات خاصی را برای فرد ایجاد می کند که عوارض جسمانی – روانی از جمله آنهاست و در مورد نبود تناسب و تطابق باعث ناراحتی و بیماری و پیامد نهایی ان کاهش بهره وری است.

برای جلوگیری از این گونه مسایل و تأمین تندرستی نیروی کار و حفظ و ارتقاء بهره‌وری، ارگونومی ابزاری کارآمد است. ارگونومی ویژگیهای انسانی را مورد مطالعه قرار می‌دهد و آنگاه ابزار و وسایل، تجهیزات، محیط کار و زندگی، ساختار سازمانی، فرآیندها و… را متناسب با آن سازماندهی و تنظیم می‌کند.

تاکنون توصیف‌های گوناگونی از ارگونومی ارایه شده است، اما در یک توصیف فراگیر می‌توان گفت:

ارگونومی عبارت است از کاربرد اطلاعات علمی موجود درباره‌ی انسان (و روشهای علمی کسب چنین اطلاعاتی) و استفاده از آنها در طراحی تمام نرم‌افزارها و سخت‌افزارهایی که انسان با آنها سر و کار دارد.

با توجه به تعریف فراگیر فوق می‌توان چنین اظهار داشت که:

– ارگونومی در عرصه‌های گوناگون بشری شامل توانایی‌های فیزیکی، ادراکی، ارتباطی، روانی و اجتماعی کاربرد دارد.

• ارگونومی در تمام مکانها و فضاهایی که انسان در آنجا حضور می‌یابد اعمال محیط‌های صنعتی، دفاتر اداری، منازل، اماکن عمومی، پارکها، بیمارستانها، وسایل حمل و نقل و… کاربرد دارد.
• ارگونومی برای تمام سنین و تمام انسانها با هر درجه از توانایی یا ناتوانی کاربرد دارد. همان‌گونه که مشخص است ارگونومی تنها به محیط‌های کار محدود نمی‌شود بلکه شامل منزل، اوقات فراغت، محیط‌های خدمات عمومی، ابزار و تجهیزات و فرآیندها نیز می‌گردد. ارگونومی برای همه‌ی سنین از کودک گرفته تا پیر کاربرد داشته و برای تمام افراد با هر درجه‌ای از توانایی یا ناتوانی مورد استفاده است.
• ارگونومیست ها افرادی با زمینه‌های تحصیلی متفاوتند. آنها از زمینه‌های علمی گوناگون نظیر طراحی صنعتی، عوامل انسانی، بهداشت حرفه‌ای، ایمنی، مهندسی صنایع، حقوق، پزشکی، کاردرمانی و توانبخشی، روانشناسی، تربیت‌بدنی، مدیریت و… به سوی ارگونومی گرایش یافته‌اند و هریک از ارگونومی و اصول آن برای حل مشکلات موجود در حیطه‌ی کار خود بهره برده و پلی میان ارگونومی و دانش پایه‌ی خویش ایجاد می‌کنند و باعث توسعه و پیشرفت هر دو عرصه‌ی علمی می‌شوند.

2. افراد ناتوان

براساس توانایی جسمانی، جمعیت انسانی را می‌توان به سه گروه اصلی تقسیم کرد:

• انسان‌ هایی که بیشترین توانایی جسمانی را دارند.
• انسان هایی که دارای توانایی جسمانی متوسط اند (در گستره‌ی طبیعی قرار می‌گیرند).
• انسان هایی که دارای توانایی جسمانی کمتر از حد طبیعی‌اند و در زیر گستره‌ی طبیعی قرار می‌گیرند. (این افراد را ناتوان می‌نامند.)

توانایی جسمانی انسان در طول زندگی و رشد دستخوش تغییر می‌شود. عامل تعیین کننده در توانایی جسمانی ژنتیک است که البته می‌تواند تحت تأثیر عوامل محیطی، اجتماعی، فرهنگی، مادی و سایر شرایط قرار گیرد. توانایی جسمانی با تمرین های فیزیکی، تغذیه بهتر و زندگی بهداشتی افزایش می‌یابد. در مورد افراد ناتوان، توان بخشی نیز از جمله عوامل است که می‌تواند بر توانایی جسمانی فرد اثر گذاشته و باعث بهبود آن گردد.

واقعیت این است که هر یک از ما دارای ناتوانی‌هایی هستیم. اگر بخواهیم ناتوانی را تعریف کرده و یا اندازه‌گیری کنیم بایستی این عمل را به طور نسبی در مقایسه با حد میانگین، نرم یا حالت ایده آل تندرستی یا مهارت در انجام کار، انجام دهیم. تعریف منطقی ناتوانی عبارت است از نبود توانایی. حال اگر خود را با ورزشکاران شرکت‌کننده در بازیهای المپیک و یا موسیقی‌دانان هنرمند مقایسه کنیم، می‌بینیم که اکثر توانائی‌های ما در سطح بسیار پایینی قرار دارند. به‌طور کلی در مورد یک توانایی خاص انتظار می‌رود که در کل جمعیت رشته‌ای پیوسته از حالات گوناگون وجود داشته باشد که در انتهای یک سر این رشته ورزشکاران یا هنرمندان و در انتهای دیگر آن افراد ناتوان قرار دارند. شکل 1 مفهوم رشته‌ی پیوسته‌ی توانایی را به‌طور خلاصه نشان می‌دهد. حد و مرزهای مشخص شده در شکل، حد و مرزهای کاملاً معین و واضح نیستند.

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ وسایل توانبخشی در سالمندان (سمعک و عصا)

⇐ هزینه ها و اقتصاد در ارگونومی