وسایل اطفاء حریق در کشتی

وسایل اطفاء حریق در کشتی

 فرمت: PPT   تعداد صفحات: 27

تجهیزات مبارزه با حریق

تجهیزات مبارزه با حریق در روی کشتی ها عمدتاٌ شامل موارد زیر می باشند.

1. سیستم های ثابت اطفاء حریق
2. سیستم پمپ ها و لوله کشی اطفاء حریق (FIRE MAIN)
3. کپسول های پرتابل آتش نشانی
4. تجهیزات انفرادی و تجهیزات متفرقه
5. سیستم های آلارم

در این بخش بطور خلاصه به تشریح ایمنی تجهیزات پرداخته می شود.

1- سیستم های اطفاء حریق ثابت

در حالیکه کپسولهای سیار آتش نشانی به عنوان کمک اولیه و به منظور اطفاء حریق کوچک در نطفه بکار رفته و پمپ ها و لوله کشی و فایرهایدرانت های موجود کشتی ها برای برخی از آتش ها (مثل آتش سوزی تجهیزات برقی و سوخت و روغن ) کاربرد مناسب ندارند. لذا نیزا به سیستم های مؤثرتر می باشد که بتوانند در بخش های حساسی مثل موتورخانه، پمپ خانه، برخی انبارها و انبار رنگ، آشپزخانه امثالهم آتش سوزی های عمده را مهار و خاموش نمایند.

برابر مقررات سولاس آتش سوزی کلیه کشتی های بالاتر از 500 تن ناخالص و کشتی های مسافربری با 36 مسافر به بالا بایستی مجهز به نوعی از اینگونه سیستم های ثابت اطفاء حریق موتورخانه باشند. برابر مقررات کشورهای مختلف کشتی های کوچکتر و ماهیگیری نیز اکثراٌ مجهز به نوعی سیستم ثابت می گردند.

در حال حاضر انواع سیستم های ثابت اطفاء حریق بشرح زیر می باشند.

1. سیستم های ثابت فوم (شامل HIGH AND MEDIUM EXPANSION)
2. سیستم های خاموش کننده آب (شامل اسپرینکلر، اسپری، فلادینگ)
3. سیستم های خاموش کننده با بخار (عمدتاٌ برای انبارهای رنگ)
4. سیستم ثابت پودر خشک (عمدتاٌ برای کشتی های گاز بر)
5. سیستم های ثابت CO2 بصورت BULK در درجه و فشار پائین نگهداری می شود
6. سیستم های ثابت CO2 فشار بالا (CO2 رد سیلندرهای 30 تا 45 کیلویی به تعداد مورد نیاز نگهداری می شود)
7. سیستم های ثابت هالون

در سالهای اخیر سیستم های جدید بخصوص در رابطه با جایگزینی سیستم هالون ساخته شده اند ( مثل FM 200، هالوترون) ولی هنوز تعداد قابل ملاحظه در کشتی ها نصب نشده است.

از تمام سیستم های فوق بدون شک سیستم های CO2 فشار بالا متداول ترین بوده و هنوز بدلیل عدیده (از جمله قیمت نسبتاٌ مناسب، عدم آلودگی محیط زیست ارزانی سرویس و جایگزینی گاز، سهولت در تهیه گاز CO2 در کلیه بنادر جهان، مؤثر و ساده بودن) این سیستم ها در کشتی ها مورد بهره برداری قرار می گیرد. هم اکنون بیش از 90% کشتی های تحت پرچم ایران به اینگونه سیستم ها مجهز می باشند و حتی کشتی های مجهز به سیستم ثابت هالون، بر غم مزیت های نسبی هالون بعلت آثار سوء زیست محیطی بتدریج از رده خارج شده و با حتمال قوی اکثراٌ با سیستم CO2 جایگزین می شوند (آخرین مهلت جایگزینی سالهای 2004 تا 2005 می باشد) از اینرو در این بخش سیستم ثابت CO2 بشرح زیر مورد بررسی قرار می گیرد.

کپسول دی اکسید کربن

الف- بخشهای مختلف سیستم ثابت CO2 فشار بالا معمولاٌ عبارتند از:

• سیلندرهای دی اکسید کربن (CO2)
• سیستم عمل کننده
• سیستم هشدار دهنده
• لوله کشی، منیفولد، نازل ها

ب- مهمترین و عمدع ترین بخش سیستم سیلندرهای CO2 می باشد.

سیلندرها معمولاٌ ظرفیت 45 کیلو CO2 ( در برخی موارد نادر 30 کیلویی نیز استفاده می شود) داشته مجهز به یک شیر تخلیه است که شیرها بستگی به نوع سیستم یا با فشار گاز پایلوت عمل می کنند و یا کشیده شده کابل ( یا سیم)، عمل کننده شیرها معمولاٌ مجهز به یک اهرم دستی هستند تا در صورت عمل نکردن سیستم، CO2 بصورت دستی آزاد شود.

تعداد سیلندرها (در حقیقت مقدار CO2) بستگی به حج فضای اماکن تحت حفاظت دارد. یک کیلوگرم از CO2 برای 56 متر مکعب فضا لازم است.

برای برخی انبارها بستگی به نوع محموله میزان بیشتری از این مقدار لازم است.

بطور میانگین در کشتیهای باری معمولاٌ بین 100 تا 200 سیلندر نصب میشوند ولی برای کشتی های بزرگتر مثل تانکرهای بزرگ این تعداد به 600 عدد میرسد.

پ- گاز CO2 (دی اکسید کربن)

به دلیل استفاده وسیع از این ماده در کشتی ها بخصوص در سیستم های ثابت و سیار اطفاء حریق، خواص و خطرات احتمالی آن در این بخص بصورت مفصل تر تشریح می شود.

-دی اکسید کربن 5/1 برابر از هوا سنگین تر است. این ماده در سیلندرها (قبل از تخلیه) تحت فشار بصورت مایع می باشد  بلافاصله پس از تخلیه (به محیط تحت حفاظت) بسرعت منبسط شده و ابتدا بشکل ابری برقی بوده که ضمن خنک کردن محیط تبدیل به گاز می شود.

در فشار و حرارت نرمال نسبت انبساط CO2 از حالت مایع (تحت فشار) به گاز (پراکنده شده در محیط تحت حفاظت) 450 برابر می باشد.

• دی اکسید کربن، گاز است خنثی که غلظت آن حدوداٌ 50 درصد بیشتر از غلظت هوا می باشد. در حرارت و فشار نرمال، دی اکسید کربن بدون رنگ و بدون بو می باشد.
• گاز دی اکسید کربن را بخاطر خاصیت عایق بودن می توان در تمامی دستگاه های برقی فعال مورد استفاده قرار دارد.
• دی اکسید کربن بخاطر خاصیت نفوذپذیری خود قادر است به تمام محلهای غیر قابل دسترسی نیز نفوذ نماید.
• دی اکسید کربن را می توان با فشار خود گاز از طریق شیرها، لوله ها و نازل ها تخلیه نمود و احتیاج به یک سیستم جهت انجام این کار ندارد.
• مهمترین عامل خاموش کنندگی CO2 ، کاهش میزان اکسیژن در محیط می باشد.گاز دی اکسید کربن قادر است مقدار اکسیژن موجود در محیط را تقلیل داده به حدی که امکان احتراق وجود نداشته باشد. در حقیقت گاز دی اکسید کربن مقدار اکسیژن محیط را از 21 درصد به حدود 15 درصد تقلیل می دهد در این حالت تقریباٌ اکثر حریق های سطحی خاموش می گردد ولی برای خاموش کردن بعضی از حریق ها (حریق های عمیق) می بایستی مقدار اکسیژن از این مقدار نیز پایین تر باشد، برای مثال در مورد انبار پنبه میزان اکسیژن بایستی به حدود 8 درصد برسد تا اطفاء حریق مؤثر باشد.
• گاز CO2 اگر چه یک گاز سمی و خطرناک نیست اما تجربه نشان داده است که غلظت 4-3 درصد آن در هوا باعث می گردد که تنفس شخص سریع تر شود، غلظت 5-4 درصد آن انسان را دچار سرگیچه نماید، غلظت 9 درصد آن تنگی تنفس شدید را به دنبال داشته و غلظت 20 درصد آن باعث مرگ انسان شود ( در صورتیکه ظرف مدت 20 تا 30 دقیقه شخص را به هوای آزاد منتقل ننماید)
• برای خاموش شدن یک حریق مقدار غلظت دی اکسید کربن در هوای محل حریق می بایستی حداقل 35 درصد باشد.
• تجربه نشان داده است هنگامی که یک نفر از محیطی که در آن CO2 ثابت تخلیه گردیده، بطور صحیح به هوای آزاد انتقال یابد کاملاٌ نجات یافته و هیچ گونه اثرات دائمی بیماری در او باقی نمی ماند.

ت- سیستم عمل کننده سیلندرهای CO2:

انواع سیستم ها عمل کننده در کشتی های مختلف وجود دارد که متداول ترین دو نوع سیستم زیر است.

– سیستم پایلوت که در اینگونه سیستم ها تعدادی سیلندر (مشابه سیلندرهای اصلی) به عنوان پایلوت عمل می کنند. (مثلاٌ حدود 6 سیلندر). شیر این پایلوت ها توسط فشار گاز کپسول های کوچک CO2 (که در جعبه کنترل قرار گرفته) باز شده و فشار گاز حاصل از این 6 سیلندر باعث عمل کردن و باز شدن شیرهای پایلوتی کلیه سیلندرها می گردد و CO2 اصلی تخلیه می گردد. در بعضی از سیستم ها بجای کپسولهای کوچک CO2، سیم با دستگیره (PULL WIRE) نصب شده که همزان هر 6 سیلندر پایلوت را باز می نمایند. باید توجه داشت تخلیه CO2 در ENG ROOM موتورخانه به صورت (GANG RELEASE) یا تخلیه کلی صورت می گیرد. در صورتی که تخلیه در انبارهای کار بوسیله دستی و با توجه به دستورالعمل مربوطه نصب شده در CO2 ROOM از طریق (3WAY V/V) و با انتخاب والو مربوط به انبار صورت می گیرد.

– سیستم های مکانیکی (WIRE PULL)

در اینگونه سیستم ها شیرهای سیلندرها نیوماتیک نبوده و بصورت مکانیکی با کشیده شدن یک اهرم عمل می کند.

اهرم های هر سری (GANG) سیلندر به یک عمل کننده مکانیکی و یا نیوماتیک از طریق (PULL WIRE) متصل شده اند با عمل کردن این مکانیزم اهرم ها کشیده شده و شیرها باز و CO2 تخلیه می گردد در برخی از سیستم های کوچک تر و ساده تر فقط با کشیدن یک یا چند (PULL WIRE) شیر مکانیکی سیلندرها عمل می کنند و CO2 تخلیه می شود.

جعبه کنترل و عمل کننده سیستم معمولاٌ در خارج از اتاق CO2، روی دکل ازاد و در محل قابل دسترسی و مناسب نصب شده و در بسیاری از کشتی ها جعبه کنترل اضافه (REPEATER) در ورودی موتورخانه نیز نصب شده اند.

ادامه مطلب را با دانلود فایل پاورپوینت مشاهده کنید.

بروزرسانی V1: این مطلب بروزرسانی شد و فایل اطفا حریق کشتی در 19 صفحه با موضوعات زیر پیوست شد.

• به هنگام حریق کشتی چه اقداماتی باد انجام شود؟
• وظایف پرسنل به هنگام اعلام وضعیت شرایط اضطراری
• تیم ھای اضطرار و وظایف آن در Muster list
• انواع کاشف و هشداردهنده های حریق
• تجهیزات و ابزارآلات انفرادی اطفاء حریق
• آشنایی با انواع دیوارھا و عرشه ھای مجزا کننده ی فضا در کشتی
• و …

بروزرسانی V2: این مطلب بروزرسانی شد و فایل «سیستم و تحهیزات اطفاء حریق در شناورها» در 64 پیوست شد.

حتما بخوانید:

⇐ ایمنی و بهداشت حرفه ای در صنعت کشتی سازی

⇐ کشتی و حوادث مربوط به آن

⇐ آشنایی با حریق و روش های اطفاء آن

⇐ جزوه دوره سیستم اعلام و اطفاء حریق