آشنایی با حریق و روش های اطفاء آن

آشنایی با حریق و روش های اطفاء آن

 فرمت: ppt   تعداد صفحات: 18

 

احتراق: احتراق عبارتست از یک فعل و انفعال شیمیایی سریع که به همراه حرارت و شعله باشد. این فعل و انفعال شیمیایی بین اکسیژن و مواد سوختنی انجام می گیرد.

حریق: اگر حرارت حاصله از فعل و انفعال شیمیایی در واحد زمان قابل توجه بوده و همراه آن نور تولید گردد حریق یا آتش سوزی نامیده می شود.

روش های اطفاء حریق در محور مثلث آتش :

1. روش سرد کردن یا قطع ضلع حرارت (توسط آب)
2. روش خفه کردن (قطع ضلع هوا) : (توسط پودر شیمیایی، کف، CO2)
3. روش قطع سوخت

انواع آتش سوزی ها از نظر روش اطفاء :

 

 

الف) آتش سوزی گروه جامدات یا مواد خشک (طبقه A) :

به آتش سوزی موادی گفته می شود که بعد از سوختن از خود خاکستر باقی می گذارند و با آب نیز واکنش شیمیایی خطرناکی ندارند. مانند: چوب، کاغذ، لاستیک، حبوبات، غلات، پلاستیک، پارچه و…

بهترین روش جهت اطفاء این نوع آتش سوزیها روش خنک کردن می باشد

ب) آتش سوزی مایعات قابل اشتعال (طبقه B) :

به منظور اطفاء حریق مایعات قابل اشتعال خاموش مناسب ، پودر شیمیایی و کف می باشد

به منظور اطفاء حریق مایعات قابل اشتعال در سطح کم از پودرهای شیمیایی، ماسه خشک، پتوی خیس و در سطح وسیع از کف استفاده می کنیم .

ج) آتش سوزی برق (طبقه C) :

در آتش سوزی لوازم و تاسیسات برقی ، اولین اقدام قطع جریان برق است، بعد استفاده از خاموش کننده مناسب با توجه به نوع مواد سوختنی جهت اطفا می باشد.

باید توجه داشت اگر قطع برق ممکن نباشد بهترین خاموش کننده، دی اکسید کربن (CO2) و یا پودر شیمیایی خشک می باشد .

د) آتش سوزی فلزات قابل اشتعال (طبقه D) :

بعضی از این فلزات عبارتند از: سدیم، منیزیم، پتاسیم، باریم

برای اطفاء حریق فلزات قابل اشتعال نباید از آب یا کف استفاده نمود زیرا به علت  واکنش فلزات قابل با آب، گاز هیدروژن تولید می شود که شدیدا قابل اشتعال بوده و باعث تشدید حریق می گردد.

برای اطفاء این نوع حریق ها از ماسه های صددرصد خشک و پودر شیمیایی مخصوص این فلز استفاده می گردد.

ه) گازهای قابل اشتعال :

در گازها در صورت ایجاد آتش سوزی نباید شعله را اطفا نمود بلکه باید از خروج گاز جلوگیری گردد و در صورتی که گاز از سیلندر خارج گشته و شعله ور گردد باید بدنه سیلندر را نیز خنک نموده و بدون در نظر گرفتن شرایط محیط، اقدام به خاموش کردن شعله نکنیم

البته در صورتی که بنابر شرایط لازم باشد که شعله اطفا گردد، خاموش کننده پودر خشک شیمیایی بهترین اثر را در این مورد دارا می باشد .

اگر گاز در محیط پراکنده شده باشد و شعله وجود نداشته باشد، وضعیت بسیار خطرناکتر از حالت قبلی می باشد زیرا احتمال انفجار نیز در این حالت وجود دارد .

حال اگر چنین وضعیتی در محیط بسته وجود داشته باشد با با رعایت و انجام موارد زیر از بروز انفجار و آتش سوزی جلوگیری و خطر را بر طرف ساخت :

1. از قطع و وصل کلیدهای برق خودداری شود.
2. خاموش کردن تمام منابع حرارتی مانند بخاری ، چراغ والور و …
3. استفاده از حداقل نفرات برای برطرف نمودن عامل خطر .
4. استفاده از دستگاه تنفسی یا حداقل استفاده از دستمال خیس جلوی دهان و بینی .
5. استفاده از سر لوله آب آماده جهت حریق و انفجار احتمالی .
6. از روشن و خاموش کردن چراغ قوه در محیط خودداری کرده و در صورت لزوم به استفاده ازچراغ آنرا قبل از ورود به مکان نشت گاز روشن کنید .
7. بستن شیر کپسول گاز
   تذکر مهم : درمورد لوله کشی گاز شهری اولین اقدام بستن شیر ورودی به کنتور گاز می باشد
8.  در صورتی که گاز سیلندر که از هوا سنگین تر است نشت کرده باشد، با ایجاد کوران مصنوعی با پارچه، گونی یا مقوای خیس جهت خروج گاز از محیط اقدام نمائیم.

و) آتش سوزی مواد منفجره :

مواد منفجره اکثرا در صنایع نظامی مورد مصرف دارند و مهمترین آنها عبارتند از TNT, اسید پیکریک، تیتراتها، کلراتها، نیتراتها، نیتروگلیسیرین و …

این گونه مواد در صورتیکه دچار آتش سوزی شوند باید سریعا محل را ترک نمود چون تمام مواد در یک لحظه توام با انفجار از بین می روند و قدرت پرتاب تکه های ناشی از انفجار حداقل تا شعاع 200 متری می باشد.

اگر این مواد در مجاورت حرارت قرار گیرند باید با استفاده از حاقل سرلوله های آب نصب شده بر روی سه پایه و یا خودروهای مانیتوردار اقدام به خنک کردن آنها ازفاصله مناسب نمود.

تجهیزات خاموش کننده

الف – متحرک : مثل شن، سطل آب، پتوی خیس

• خاموش کننده های دستی با حداکثر ظرفیت 14 کیلویی
• خاموش کننده های چرخدار تا ظرفیت 90 کیلوگرم

ب- ثابت : جعبه اطفاء حریق (Fire Box)، اسپرینکلرها (افشانه ها)

خاموش کننده های دستی

تعریف خاموش کننده: خاموش کننده ها برای استفاده در شرایط اضطراری با این هدف که بتوانند در مراحل اولیه شروع آتش سوزی از گسترش آن جلوگیری و آتش را خاموش نمایند ساخته شده اند .

انواع خاموش کننده ها :

1. خاموش کننده محتوی آب
2. خاموش کننده محتوی کف
3. خاموش کننده محتوی پودر
4. خاموش کننده محتوی گاز
5. خاموش کننده محتوی مایعات تبخیر شونده ( هالوژنه )

طرز عمل دستگاه های خاموش کننده :

معمولا خاموش کننده ها به دو طریق مواد را به خارج هدایت میکنند ؛

الف) واژگونی

ب) مستقیم

جهت اطفاء حریق ناشی از مواد قابل احتراق معمولی مانند (چوب، کاغذ، لاستیک، پلاستیک) گروه A استفاده می گردد.

خاموش کننده های آبی در دو نوع بصورت زیر وجود دارند :

الف) خاموش کننده های آب و گاز بالن دار

ب) خاموش کننده آب و گاز تحت فشار دائم

ج) سود و اسید

خاموش کننده کف شیمیایی:

گرچه خاموش کننده کف برای استفاده در حریقهای کلاس B ( مایعات قابل اشتعال) می باشد اما می توان از آن نیز در مورد حریق های کلاس A نیز استفاده کرد.

الف – کف شیمیایی

ب – خاموش کننده کف مکانیکی

• کف گاز
• کف با هوای فشرده

قدرت خاموش کنندگی به ازای هر متر مربع از سطح حریق : 2 کیلوگرم بر مبنای اطفا بنزین

خاموش کننده های پودری:

خاموش کننده های پودری در مورد حریق های از نوع گروه B (مایعات قابل اشتعال) استفاده می شود

1. پودر و گاز سیلندر (فشنگی) داخل
2. پودر وگاز سیلندر (فشنگی) خارج
3. پودر و گاز با فشار دائم

قدرت خاموش کنندگی به ازای هر متر مربع از سطح حریق : 2 کیلوگرم بر مبنای اطفا بنزین (این مقدار تا 10 کیلوگرم در هر متر مربع حریق قابل افزایش است)

خاموش کننده های گاز کربنیک ( CO2 )

از این خاموش کننده ها بیشتر در محل های بسته و برای اطفاء تاسیسات الکتریکی و کامپیوتری استفاده می گردد بدلیل اینکه گاز مزبور در محل مصرف هیچ اثری از خود بر جای نمی گذارد

سر لوله خاموش کننده CO2 به شکل قیفی یا شیپوری است و علت آن نیز این است که

1. جلوگیری از یخ زدن.
2. ماده اطفایی را به محل مورد نظر هدایت می نماید.

برای هر متر مکعب فضای محدود حریق : 0.68 کیلوگرم مایع CO2 این نسبت می تواند تا 1.5 کیلوگرم افزایش یابد

آموزش کار با خاموش کننده ها

1. ابتدا سیلندر را بصورت آماده در دست گرفته و سپس پشت به باد و رو به موضع حریق قرار می گیریم
2. اطفا را از لبه آتش شروع وبا حرکت به سمت جلو و حرکت سریع نازل به طرفین ادامه میدهیم ( بصورت جاروئی )
3. جریان تخلیه نباید در فاصله نزدیک به مواد قابل اشتعال انجام شود ، زیرا در اثر سرعت و فشار زیاد در هنگام خروج ماده اطفائی امکان پخش سوخت به اطراف و توسعه حریق وجود دارد بنابراین فاصله باید به نوع حریق و وسعت و نوع خاموش کننده آن تعیین گردد .

تعیین مکان مناسب برای نصب خاموش کننده :

1. حداکثر در ارتفاع 1.5 متری از سطح زمین نصب شود، چنانچه وزن خاموش کننده بیشتر از 18 کیلو باشد حد اکثر در ارتفاع 1 متری از سطح زمین نصب شود .
2. توزیع یکنواخت صورت بگیرد. ( فاصله دو کپسول بیشتر از 30 متر نباشد )
3. در نزدیکی ورودی ها و خروجی ها باشد.
4. در مکانی نصب شود که امکان صدمات فیزیکی را به حداقل برساند.
5. مسیر جهت دسترسی، کوتاه و و خالی از وسایل دست و پاگیر و مزاحم فراهم شود.
6. در فضای باز سیلندر نباید در مقابل تابش مستقیم نور خورشید یا برف و باران قرار گیرد.
7. همچنین باید دقت داشت که خاموش کننده باید در فاصله ای دورتر از مواد مخاطره آمیز نصب شوند.
8. وقتی که خاموش کننده بر روی چرخ یا دیوار نصب میباشد باید از بستهای مخصوص استفاده نمود.

خروج اضطراری

عرض خروجی های اضطراری (میلی متر)	حداکثر افراد ( نفر )
800 900 1100 1200 1300 1400 1500 1600 1700 1800	50 110 220 240 260 280 300 320 340 360

 

موضوعات بالا را در قالب فایل پاورپوینت در زیر دانلود کنید.

V1: این مطلب بروزرسانی شد و انواع آتش سوزی و روش های اطفاء آنها در 55 اسلاید پیوست شد

 

 

 

حتما بخوانید:

⇐ ایمنی حریق

⇐ جزوه دوره سیستم اعلام و اطفاء حریق

⇐ اشنایی با مبانی طراحی سیستم های اطفاء حریق اسپرینکلر