ارزیابی ریسک احتمالی و نرم افزارهای آن (PRA)

ارزیابی ریسک احتمالی و نرم افزارهای آن (PRA)

فرمت: Pdf  تعداد صفحات: 15

فهرست:

• تعریف
• الزامات ارزیابی ریسک
• روش PRA ساده شده
• شناسایی و ارزیابی خطر
• ارزیابی ریسک کیفی
• ارزیابی ریسک کمی
• استفاده از PRA
• نمونه PRA استفاده شده در NRC
• نتیجه
• خودآزمایی
• منابع
• مقدمه
• SAPHIRE
• RAVEN
• RELAP-7
• IRIS
• SIMPRA
• IQRAS
• خودآزمایی
• منابع

1- تعریف

ارزیابی ریسک ابزار یا تکنیکی است که بشر در طول تاریخ از آن استفاده می کرده است. اینکه آیا در شرایطی که بقا در معرض خطر است جنگیدن یا فرار کردن تصمیم برای دویدن یا درگیر شدن با خطر در بسیاری از موارد شامل ارزیابی از پیروز شدن یا نشدن این مبارزه است در توکیدیدس تاریخ جنگ پلوپونز وی ژنرال یونانی پریکلز را با بیان مزیتی که توانایی ارتش آتن در تعیین خطر و عواقب آن قبل از درگیری با دشمن داشت نسبت داد در سال های اخیر با پیشرفت های چشمگیر در فناوری لزوم تهیه ابزار هایی برای تصمیم گیرندگان به منظور تعریف ریسک و به حداقل رساندن پیامد های ناشی از رویداد های نامطلوب تجهیزات و شکست های انسانی ابزار های جدیدی برای اتخاذ این تصمیمات مورد نیاز بوده است. ارزیابی ریسک احتمالی یکی از این ابزار ها است. در ابتدا توسط صنعت هواپیمایی و نیروگاه هسته ای استفاده شد تنظیم کننده های محیط زیست و صنعت در تصمیم گیری برای پاکسازی در تجزیه و تحلیل امنیت رایانه ای و به عنوان ابزاری برای تصمیم گیری به منظور افزایش ایمنی در تمام جنبه های طراحی عملیات و نگهداری امکانات از آن استفاده شده است. همچنین تجزیه و تحلیل برای تصمیم گیری در مورد صرفه جویی در هزینه با نشان دادن اینکه در کجا باید تلاش شود بیشترین سود را ببرد یا کجا باید از صرف مقدار زیادی زمان و منابع مالی جلوگیری شود و همچنین پیگیری تلاش هایی که سود عملی کم یا فاقد سود است از این روش استفاده شده است (۱)

۲- الزامات ارزیابی ریسک

هر گونه ارزیابی ریسک نیاز به دانش فنی عمیق از سیستم ها یا فرآیند های در حال ارزیابی دارد. توانایی تعریف سیستم یا سیستم های تحت تأثیر پاسخ هم با مداخله اپراتور و هم بدون آن برای ارزیابی معتبر ضروری است. همچنین توانایی تشخیص پیامد های نامطلوب در صورت خرابی یا عملکرد نادرست تأسیسات و سیستم های تشکیل دهنده آن نیز مهم است. در صورت استفاده برای تأمین نیاز قانونی هرگونه الزامات آن آژانس باید در محصول نهایی شناسایی و تأیید شود آنالیز دقیق و تجزیه و تحلیل مستندات آن ، آن را قابل دفاع تر نموده و همچنین باعث تسهیل در بررسی محصول نهایی توسط همتایان می شود.

۳- روش PRA ساده شده

دکتر مایکل جی استاما تلاتوس در کتاب ارائه شده توسط سازمان ملی هوانوردی و فضا (ناسا) ، در بخش ارزیابی و مدیریت ریسک ابزار ها و برنامه ها یک روش برای PRA را خلاصه کرد. این مراحل در زیر خلاصه می شود:

1. شناسایی انتهای حالت های مورد علاقه
2. آشنایی با سیستم و جمع آوری داده ها
3. شناسایی انتخاب و غربالگری وقایع آغازین
4. تعریف و مدل سازی همه سناریو هایی که هر رویداد آغازگر را به حالت های انتهایی مرتبط می کند.
5. مدل سازی وقایع مؤثر
6. کمی سازی ریسک برای هر رویداد اصلی و سناریو؛ تجمع ریسک برای همه مانند حالت های انتهایی.
7. تجزیه و تحلیل کامل عدم اطمینان ؛ تجزیه و تحلیل حساسیت در صورت لزوم.
8.  رتبه بندی اهمیت ریسک (۲)

۴- شناسایی و ارزیابی خطر

چرا ارزیابی ریسک انجام می شود؟ در بسیاری از تلاش های مدرن نتیجه سوء عملکرد و تلفات ناشی از حوادث داخلی و خارجی منجر به عواقب و مسئولیت های ناگواری از جنبه مدنی و کیفری می شود. به منظور محافظت از مردم و محیط آنها و در نتیجه جلوگیری از این تعهدات برخی از روش های شناسایی خطرات بالقوه (پیامد ها و علل موجود در عملیات که می تواند منجر به این خطرات یا پیامد ها شود باید مورد استفاده قرار گیرند در بسیاری از موارد آنالیز خطرات برای شناسایی و طبقه بندی خطرات ناشی از یک رویداد آغازگر انجام می شود روش های مختلف برای انجام این تجزیه و تحلیل با استفاده از طرح های مختلف برای انجام و مستندسازی آنالیز ایجاد شده است. تکنیک فردی استفاده شده به اندازه استفاده مداوم و قابل دفاع از تکنیک مورد استفاده در شناسایی و طبقه بندی مهم نیست. به عنوان مثال یک تحلیلگر احتمالاً نمی خواهد یکی از دو واقعه منجر به تلفات انسانی را شدید و واقعه دیگر را ناچیز طبقه بندی کند خطای احتمالی دیگر این است که طبقه بندی انتشار کوتاه مدت بیش از استاندارد های نظارتی EPA بدون هیچگونه اثرات نامطلوب زیست محیطی قابل اندازه گیری حیاتی هنگام توصیف رویداد انجام شود که آن رویداد ممکن است منجر به مواجهه شغلی شده و چندین کارگر و همسایه را در بیمارستان بستری کند .(۳)

۵- ارزیابی ریسک کیفی

در یک مدل ساده ارزیابی ریسک دو عامل تشکیل دهنده ریسک ارزیابی می شوند احتمال و پیامد آنالیز شده و مقادیر غیر عددی به آنها اختصاص داده می شود. مقادیر احتمال شامل ،بالا، متوسط، کم و خیلی کم است. مقادیر اختصاص داده شده به پیامد شامل هیچ نامطلوب غیر قابل قبول خواهند بود و یا اثر آن تعیین می شود بدون اثر کم اثر اثر قابل توجه می توان با تشکیل یک شبکه ماتریسی با احتمال و پیامد تشکیل محور های x و y یک ابزار ارزیابی ساده ساخت اگرچه از نظر مفهومی نسبتاً ساده است. اما ثابت شده که برای تصمیم گیرندگان مفید است. با این حال در هنگام ترکیب چندین عمل با چندین نتیجه سادگی عملکردش آن را برای تصمیم گیری های پیچیده تر مانند مدل سازی و رویداد در طول زمان محدود می کند علاوه بر این مدل سازی عدم اطمینان غیر ممکن خواهد بود. بنابراین در بسیاری از موارد به ابزار قدرتمند تری نیاز است.

۶- ارزیابی ریسک کمی

ارزیابی ریسک کمی نسبت به ارزیابی کیفی فرآیند دقیق تری است. سیستم تخصصی یا دانش فرآیند پیش نیاز شروع فرآیند ارزیابی است. این دانش تخصصی از طریق دانش سیستم دانش رویداد یا فرآیند اطلاع در مورد شرایط عادی غیر عادی و روش های عملیاتی حوادث و تحقیق در مورد اطلاعات خرابی خاص بدست می آید اطلاعات خرابی فقط نرخ نقص تجهیزات نیست سایر عوامل عبارتند از حالت های نقص اندازه نمونه چند نقص چند قطعه خاص استفاده شده محیط هایی که استفاده شده اند، زمان چرخه های کار زمان ،تعمیر تناوب نگهداری دوره ای یا آزمایش منابع اطلاعاتی در مورد نقص می توانند از طیف گسترده ای از منابع از جمله آزمایشات شرکت تولید کننده و دولت پایگاه نگهداری داده ها و پایگاه های اطلاعاتی مربوط به نقص های موجود یا مشکوک به خرابی از کمیسیون تنظیم مقررات هسته ای (NRC) ، ناسا و هیئت ایمنی حمل و نقل ملی (NTSB) ، به دست آید. به دلیل این عوامل این نوع ارزیابی فقط در صورتی انجام می شود که نیاز به مقررات و مدیریت باشد یا زمانی که انتظار می رود سود قابل توجهی از هزینه حاصل شود روند ارزیابی ریسک شامل تعیین وقایع احتمالی است که می تواند با پیامد های زیان آور رخ دهد؛ به عنوان مثال از دست دادن خنک کننده در یک راکتور هسته ای از بین رفتن عایق در بال شاتل فضایی و حمله سایبری به زیر ساخت های اینترنت برخی از این امکانات هستند.

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ تکنیک بررسی وقایع بحرانی CIT

⇐ آنالیز عملکرد بحرانی (CFA)

⇐ کمی سازی داده های غیر کمی در ارزیابی ریسک