رفتار انسان و ایمنی

رفتار انسان و ایمنی

فرمت: Pdf  تعداد صفحات: 26

فهرست:

• عوامل روانشناختی در ارگونومی
• انگیزش
• ناکامی و تعارض
• نگرش ها و تغییر آنها
• یادگیری
• رفتارهای در مقابل نگرش ها

نظام مهندسی ایمنی ابزاری است در دست مدیریت که به کمک ان می تواند از طریق پیشگیری یا کاهش حوادث ناشی از کار به هدف افزایش تولید و کاهش هزینه های آن نایل اید. محیط کار از اجزای گوناگونی تشکیل شده است: انسان, مواد, تجهیزات و محیط عناصر اصلی محیط کار هستند که بر یکدیگر اثر متقابل دارند. در یک برنامه جامع ایمنی تمام این عناصر مورد بررسی و ارزیابی قرار می گیرند و تاثیر هر یک بر دیگری شناخته می شود. از مهمترین بخش های این برنامه مدیریت رفتار ایمن است که بایستی بعنوان محور و مرکز برنامه انگاشته شود. وظیفه ی که در این برنامه بر عهده مسئولان ایمنی است عبارت اند از: آموزش, هدایت و اصلاح رفتار کارگر به سمتی که مهیا کننده ایمنی کار باشد.

توجه به عامل انسانی در بالا بردن سطح ایمنی در محیط های کار بدان معنا نیست که دیگر مسائل مطرح در ایمنی صنعتی ( نظیر طراحی صحیح ماشین آلات, جانمایی مناسب دستگاه ها در محیط های کار, حفاظ ها, وسایل حفاظت فردی و …) از اهمیت کمتری برخوردارند, بلکه در تمام انها جزئی از یک برنامه جامع ایمنی اند و توجه دقیقی را طلب می کنند.

چون به رغم رعایت تمام ضوابط و مقررات ایمنی، بازرسی کار و… هنوز درصد حوادث ناشی از کار بالاست، توجه به عامل انسانی که یکی از عوامل مهم در مسائل ایمنی است اهمیت بسیار می‌یابد. این بدان معناست که اگر کاهش حوادث ناشی از کار هدف است می‌بایست تمام واحدهای مدیریت و تک‌تک کارگران در رسیدن به آن هدف شرکت و نقش خود را ایفا کنند.

در این بخش مطالب درباره رفتار انسان در محیط کار ارائه می‌شود. همچنین عوامل روان‌شناختی که می‌توانند در موفقیت یا عدم موفقیت برنامهٔ ایمنی مؤثر باشند، مطرح می‌گردند.

۲. عوامل روان‌شناختی در ایمنی

اکثر مباحث مطرح در روان‌شناسی صنعتی بسیار گسترده‌تر از آن هستند که بتوان آنها را در یک جا گرد آورد، اما برخی از این مباحث نقش بارزی در موفقیت یا عدم موفقیت برنامه‌های ایمنی ایفا می‌کنند. از این رو در این بخش به بررسی مهم‌ترین آنها پرداخته می‌شود.

عوامل روان‌شناختی مؤثر در موفقیت یا عدم موفقیت برنامهٔ ایمنی عبارت‌اند:

– انگیزه: در اینکه چه چیزی در افراد انگیزه ایجاد می‌کند مهم است. خواستن چیزی نیاز به انگیزه دارد اما نخواستن آن نیز احتیاج به انگیزه دارد. استفاده از حفاظت ایمنی برای جلوگیری از برخورد انگیزشی با تبعاً راه شاید انگیزه و محرکی برای ایمنی کار باشد، اما زمانی که همین حفاظ باعث پایین آمدن سطح تولید می‌گردد تمایل به عدم استفاده از آن نیز نوعی انگیزه است. تضاد بین انگیزه‌ها در درک هرچه بیشتر ارتباطات انسانی می‌بایست مورد توجه قرار گیرد.

– احساسات: انسان‌ها معمولاً در برابر احساسات خود واکنش نشان می‌دهند. احساسات می‌توانند در جایی سازنده و در جایی دیگر بسیار ویرانگر و مخرب باشند. احساسات می‌تواند در تفکر شخص مداخله کند به طوری که حاصل آن بروز رفتاری باشد که با نگرش معقول و منطقی در تضاد است.

– نگرش‌ها و تغییرات‌ها: امروزه در صنایع، تأثیر نگرش کارگر بر تولید، روحیه کار، بازده، غیبت از کار و وضعیت ایمنی در کارخانه به خوبی شناخته شده است. مدیریت زمان و سرمایه زیادی را صرف تغییر رفتار و نگرش کارگر نسبت به محیط کار می‌کند. ارزیابی، تغییر و اصلاح رفتار و نگرش در کارگران درواقع یکی از مشکل‌ترین وظایف روان‌شناسان صنعتی و در عین حال مهم‌ترین بحث روان‌شناسی صنعتی است.

– فرایندهای یادگیری: یادگیری از روزهای اول زندگی آغاز می‌شود و نقش بسیار عمده‌ای را در چهار عامل روانی یاد شده ایفا می‌کند. درواقع یک فرد نمی‌تواند احساسات، انگیزه، نگرش و حتی تفاوت‌های فردی را بدون فرایند یادگیری درک کند.

موفقیت برنامهٔ ایمنی در یک کارخانه به پذیرش آن از طرف کسانی بستگی دارد که هدایت آن‌را بر عهده دارند و پذیرش برنامه ایمنی به نوبه خود منوط به فهم و درک عوامل روانی مؤثر در به ثمر رسیدن برنامه ایمنی دارد.

یکی از وظایف اصلی مسئولین ایمنی این است که به طور مؤثر عوامل مشترک روان‌شناختی در افراد گوناگون را کشف کرده و از آنها برای بهبود و بالابردن سطح ایمنی یاری گیرند. اما مسئله اساسی این است که کدام یک از عوامل وابسته به رفتار می‌تواند در افزایش کارآیی برنامه ایمنی مورد استفاده واقع شود.

در این جا عوامل روان‌شناختی پنجگانه به طور مشروح مورد بررسی قرار می‌گیرند.

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ ایمنی مبتنی بر رفتار (خطاهای انسانی)

⇐ رفتار انسانی و عملکرد ایمنی

⇐ خطاهای انسانی و نقش آن در بروز حوادث