مدیریت ریسک عبارت از فرایند مستندسازی تصمیمات نهایی اتخاذ شده و شناسایی و به‌کارگیری معیارهایی است که می‌توان از آنها جهت رساندن ریسک تا سطحی قابل قبول استفاده کرد.

ارزیابی ریسک به روش ویلیام فاین

شناسایی نقاط خطر و ارزیابی خطرات محیط کار

شناسایی نقاط خطر و ارزیابی خطرات محیط کار

شناسایی نقاط خطر و ارزیابی خطرات محیط کار

فرمت: PDF  تعداد صفحات: 60

 

مقدمه:

در سال 1999 سازمان بين المللي كار (ILO) در كنفرانس برزيل اعلام نمود كه در هر سال 250 ميليون حادثه ناشي از كار در جهان بوجود مي آيد كه يک
ميليون آن منجر به مرگ مي شود.

نتيجه حوادث: مرگ، از كار افتادگي دائمي يا موقتي، اتلاف روزهاي كاري، عوارض جسمي و رواني و خسارات مالي.

بعد از جنگ جهاني دوم پيشرفت هاي جدي درخصوص مسائل ايمني بوجود آمد و در ايران بعد از انقلاب اسلامي حوادث شغلي در صنايع شيميايي ابعاد وسيعتری داشته لذا ايمني شغلي نيز در اين صنايع لزوم بيشتري داشته است.

تعاريف و اصطلاحات:

  • ايمني (Safety) : ميزان دوري از خطر – ايمني يک كميت نسبي است.
  • خطر بالقوه (Hazard) : شرايطي كه داراي پتانسيل صدمه به افراد، خسارت به تجهيزات و ساختمانها، از بين بردن مواد يا كاهش قدرت و كارآيي در اجراي يک عمل از قبل تعيين شده مي باشد.
  • خطر بالفعل (Danger) : بيان كننده قرار گرفتن نسبي در معرض يک خطر بالقوه مي باشد.
  • پيشگيري از حادثه (Accident prevention) : منظوراز پيش گيري منحصرا اقدام به شناسايي علت حادثه نيست بلكه بخش مهمي از آن بررسي
    حادثه يا رسيدگي به حادثه مي باشد.
  • ريسک (Risk) : امكان زيان و آسيب به انسان و دارايي
  • نقص يا عيب (Failure) : يک رويداد احتمالي است كه ممكن است در نتيجه يک ضعف و كاستي هايي مربوط به سيستم، بر اثر كار كردن و معيوب شدن سيستم و يا شرايط نامناسب فاكتورهاي داخلي باشد.
  • سيستم ايمني: سيستم ايمني نگاهي به پيشگيري از حادثه است كه تشخيص نواقص در سيستم و اجزاي آن كه داراي پتانسيل حادثه هستند را شامل مي شود.
    عناصر سيستم ايمني شامل:

    • People
    • Equipments
    • Materials
    • Environmental
  • قابليت اعتماد (Reliability): يعني كاركرد بدون نقص يك دستگاه و يا يک جزء دستگاه در محدوده معين شده خود و براي يک مدت زمان معين كار.
  • ميزان نقص و قابليت اعتماد (Reliability and Failure Rate (F.R: ميزان نقص دستگاه يا سيستم در طول يک دوره كاري (مثلاً يكسال) مي باشد اما Reliability به احتمال اينكه سيستم، كاري كه براي آن ساخته شده در مدت زمان معيني بدون نقص انجام دهد اطلاق مي شود.

خسارات ناشي از كار:

الف) خسارات قابل سنجش
ب) خسارات غيرقابل سنجش

  • طرف ذینفع (Interested Party): فرد یا گروهی از داخل یا خارج محل کار که به عملکرد ایمنی، بهداشت و زیست محیطی (HSE) یک سازمان مربوط می باشد یا از آن تاثیر می پذیرد.
  • رويداد (Event): اتفاق مرتبط با کار به موجب آن یک مصدومیت یا خسارت به تجهیزات (صرف نظر از وخامت آن) یا مرگ و میر رخ داده یا می تواند رخ دهد.
  • حادثه (Accident): عبارتست از یک اتفاق یا رويداد ناخواسته که منجربه مرگ، بیماري، جراحت، صدمه و یا سایر خسارات (loss) گردد.
  • شبه حادثه (near-misses): اتفاق/ رویداد ناخواسته اي که منجر به مرگ، صدمه، زیان مالی نشود ولی پتانسیل ایجاد حادثه را داشته باشد.
  • بيماري ( ILLNESS ): شرایط قابل تشخیص نامطلوب جسمی یا ذهنی (روحی) که از یک فعالیت کاري ناشی می شود یا بر اثر نن شرایط بدتر می شود.
  • ارزيابي ريسک :(RiSk Assessment) فرایند ارزشیابی ریسک ناشی از یک خطر، با در نظر گرفتن کفایت کنترل های موجود و تصمیم گیري در خصوص قابل قبول بودن یا نبودن ریسک.
  • ريسک قابل قبول (Acceptable Risk): به ریسک کاهش یافته تا حد قابل تحمل سازمان بر اساس الزامات قانونی و خط مشی ایمنی و سلامت حرفه اي گفته می شود.
  • خطر بارز: هنگامی که خطري داراي الزامات قانونی است و یا وخامت (شدت) آن از حد تعیین شده در سازمان بیشتر باشد و یا عدد ریسک نن بالاتر از عدد پذیرش سازمان باشد، خطر بارز است.
  • عدد پذيرش: حدي براي ریسک های محاسبه شده که بزرگتر از آن قابل تحمل نبوده و در ناحیه بحرانی قرار می گیرد. عدد پذیرش به صورت سالانه توسط کمیته ایمنی، بهداشت کار و محیط زیست جهت تصویب به مدیریت پیشنهاد می شود.
  • بهداشت: علم و هنر پیشگیري از بیماري ها و تامین، حفظ و ارتقاء سلامتی
  • ايمني: میزان یا درجه دوري از خطر

 

طرح ریزی شناسایی خطرات، ارزيابی و کنترل ریسک

 

اصول کلی و گام های اساسی مدیریت ریسک

شناسایی و کنترل ریسک

 

سازمان باید روش هاي اجرایی براي شناسایی مستمر خطرات، ارزیابی ریسک ها و اعمال اقدامات کنترلی لازم را ایجاد نموده و برقرار نگه دارد. این روش اجرایی باید شامل موارد زیر باشد:

الف – فعالیت های عادي و غیر عادي
ب- فعالیت های کلیه افرادی که به محل کار دسترسی دارند (شامل پیمانکاران و بازدید کنندگان).
ج-رفتار انسانی، توانایی ها و سایر فاکتورهاي انسانی .
چ- خطرات شناسایی شده با منشاء بیرون از محل کار که قادر به ایجاد اثرات زیان نور بر ایمنی و سلامت افراد بوده که می تواند تحت کنترل سازمان در داخل محل کار قرار گیرد.
ح – خطرات ایجاد شده در مجاورت محل کار توسط فعالیت های مرتبط با کار تحت کنترل سازمان .
یادنوري : بهتر است چنین خطراتی به عنوان یک جنبه زیست محیطی مورد ارزیابی قرار گیرند .
خ – زیر ساخت، تجهیزات و مواد موجود در محل کار که توسط سازمان یا دیگران تهیه شده است.
د- تغییرات یا تغییرات پیشنهادي در سازمان، فعالیتهایشان، یا مواد.
ذ- اصلاحات جهت سیستم مدیریت ایمنی و سلامت حرفه اي شامل تغییرات موقتی و اثراتشان بر عملیات، فرایندها و فعالیت ها .
ر- هرگونه الزامات قانونی کاربردي مرتبط با ارزیابی ریسک و اجراي کنترل هاي ضروري
ز- طراحی مناطق کاري، فرایندها، تاسیسات، ماشین آلات / تجهیزات، روشهای عملیاتی و سازمان کاري شامل سازگاری آنها با توانایی هاي انسانی.

ادامه مطالب زیر را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.

  • مراحل شناسایی، ارزیابی و کنترل خطرات سازمان

    • طرح ریزی ارزیابی
    • شناسایی خطرات طراحی ها, فعالیت ها, محصولات و خدمات
    • شناسایی پیامدهای زیست محیطی
    • محاسبه احتمال بروز پیامد (ایمنی و زیست محیطی)
    • محاسبه شدت (وخامت)
    • محاسبه ریسک
    • الویت بندی ریسک های محاسبه شده
    • تعیین علل ریشه ای خطرات و جنبه های ریست محیطی
    • نمودار استخوان ماهی, درخت خطا, پاراتو
    • ارزیابی مجدد
  • نتایج ارزیابی خطرات ایمنی و جنبه های زیست محیطی

 

  • هر گونه سوالی در رابطه با شناسایی نقاط خطر و ارزیابی خطرات محیط کار داشتید در نظرات ثبت کنید تا بررسی شود.

    هر مطلبی لازم داشتید, کافیه سفارش دهید تا در سایت قرار گیرد.

 

حتما بخوانید:

دانلود کتاب مهندسی ایمنی سیستم و ارزیابی ریسک

راهنمای ماتریس ارزیابی ریسک بهداشت ایمنی و محیط زیست

دانلود دوره شناسایی خطرات و ارزیابی ریسک

نمونه عملی ارزیابی ریسک به روش FMEA

 

قابلیت اطمینان سیستم Reliability Block Diagram

قابلیت اطمینان سیستم Reliability Block Diagram

قابلیت اطمینان سیستم Reliability Block Diagram

قابلیت اطمینان سیستم Reliability Block Diagram

فرمت: PPT  تعداد صفحات: 52

 

قابلیت اطمینان:

قابلیت اطمینان یک سیستم یعنی احتمال عملکرد رضایت بخش همان سیستم تحت شرایط کاری و عملیاتی مشخص برای مدت زمان معین

تعریف شامل 4 بخش اصلی است:

  • احتمال: با عدد بیان می شود و همان شاخص ارزیابی قابلیت اطمینان است
  • عملکرد رضایت بخش : در هر سیستمی اطلاعات مربوط به عملکرد رضایت بخش از متخصص های همان سیستم قابل تامین است
  • شرایط کاری : شرایط کاری باید قبل از هر اقدامی تعریف و معین گردد
  • زمان معین: از نوع زمانی باید سیتم مشخص شده باشد مثلا کارکرد ممتد یا …

هدف قابلیت اطمینان :

هدف کلی ارزیابی ریسک و مطالعه قابلیت اطمینان پیش بینی میزان عملکرد کامل و صحیح سیستم می باشد

تجزیه و تحلیل قابلیت اطمینان

  • برای اولین بار به منظور ارزیابی محصول ابداع شد
  • BSI 1992 و IE 1991 به منظور بالا استخراج شد
  • اولین بار صنایع فرایندی به کاربرد  روش های بالا برای تحلیل و ارزیابی فرایندهای خود پی بردند و استفاده کردند

اولین متد برای تحلیل و ارزیابی قابلیت اطمینان وابستگی بین اجزا سیستم می باشد

شبکه های تجزیه و تحلیل شامل موارد زیر می باشد :

  1. گره آغازین
  2. گره پایانی
  3. مجموعه گره ها
  4. مجموعه گوشه ها
  5. وقوع عملکردها

انواع ساختارهای شبکه های تجزیه و تحلیل:

  1. ساده Simple
  2. پیچیده Complex

شبکه های ساده: شبکه های ساده تنها شامل شبکه هایی که دارای سیستم های سری و موازی یا ترکیب این اجزا می باشند

شبکه های پیچیده: اگر هر ساختاری را نتوان در شبکه های ساده دسته بندی کرد به عنوان شبکه پیچیده بیان می گردد

نکته: تجزیه و تحلیل شبکه های پیچیده به رویکردهای پیچیده تری نیازمندند

انواع ساختارهای شبکه های ساده:

  1. سریال Serial
  2. موازی Parallel
  3. ترکیبی Combination

شبکه سریال: این سیستم ها شامل اجزایی می باشند که برای کارکرد سیستم ضروری می باشند که شکست هر جز از سیستم باعث شکست کل سیستم می شود.

برای سیستم های سری دو جزیی قابلیت اطمینان کل به قابلیت اطمینان تک تک اجزا بستگی دارد و می توان نتیجه گیری کرد که در حالت سری چون همیشه قابلیت اطمینان یک جز کوچکتر از یک است با افزایش اجزا قابلیت اطمینان کل سیستم کاهش می یابد

شبکه های موازی: در این سیستم شبکه به گونه ای است که هر جز از آن می تواند بطور جداگانه عمل کند و برای خطا و شکست در کل سیستم باید هر دو جز سیستم دچار شکست شوند. نتیجه گیری به این صورت است که هر چقدر تعداد n افزایش یابد قابلیت اطمینان سیستم افزایش می یابد.

البته شبکه های موازی ایده خوبی به منظور افزایش قابلیت اطمینان نمی باشد. چون افزایش اولیه پس از مدتی به میزان ناچیز می رسد به مثال زیر توجه کنید.

تعداد اجزا موازی

قابلیت اطمینان سیستمافزایش قابلیت اطمینان

مقایسه قابلیت اطمینان

1

0.9
20.990.09

10

3

0.9990.00911
40.99990.0009

11.1

5

0.999990.0000911.11
60.9999990.000009

11.111

ترکیب شبکه های سری و موازی: زمانی که شبکه شامل ترکیب ساختاری شبکه سری و موازی باشد، تجزیه و تحلیل سیستم می تواند به صورت مرحله ای و پله ای انجام شود

شبکه های با قابلیت انتخاب: برای سیستم های توقف اضطراری قابل کاربرد است با عملکرد حداقل یکی از اجزا سیستم، کل سیستم شروع به فعالیت کرده و اقدام می نماید و برای کاهش یا شانس شکست سیستم بکار می رود

شبکه های آماده به کار: این سیستم ها دارای شبکه های موازی می باشند و به عنوان سیستم های  مداوم در حال کار کردن است و به صورت آمده به کار نگهداری می شود و در حالی که عملکرد نرمال سیستم دچار اختلال و شکست شود عمل می نمایند.

به منظور تجزیه، تحلیل و ازیابی قابلیت های اطمینان در شبکه های آمده به کار سه راه وجود دارد که عبارتند از :

  1. Perfect switching
  2. Imperfect switching
  3. Switch failure during formal operation

ادامه مطلب را با دانلود فایل پاورپوینت مشاهده کنید.

 

  • هر گونه سوالی در رابطه با قابلیت اطمینان سیستم Reliability Block Diagram داشتید در نظرات ثبت کنید تا بررسی شود.

    هر مطلبی لازم داشتید, کافیه سفارش دهید تا در سایت قرار گیرد.

 

حتما بخوانید:

آنالیز قابلیت اطمینان انسانی ( HUMAN RELIABILITY ANALYSIS )

تاثیر خطاهای انسانی بر قابلیت اطمینان عملکردی سیستمها

تجزیه و تحلیل خطا با تاکید بر قابلیت اطمینان شناختی انسان (CREAM)

ارزیابی کمی و کیفی قابلیت اطمینان انسانی

 

اصول کلی و گام های اساسی مدیریت ریسک

اصول کلی و گام های اساسی مدیریت ریسک

اصول کلی و گام های اساسی مدیریت ریسک

اصول کلی و گام های اساسی مدیریت ریسک

فرمت: pdf  تعداد صفحات: 8

 

مديريت ريسک بخش جدايي ناپذير از يک مديريت خوب است از اين رو اجراي مديريت ريسک براي ارائه مناسب و مستمر خدمات و مسئوليت هاي سازماني مهم مي باشد. ايجاد چهارچوب مديريت ريسک مي تواند در تحقق اهداف سازماني و مديريت يکپارچه، يکسان و استاندارد ريسک موثر باشد.

يک نظام مديريت ريسک مي تواند به شما کمک کند تا ريسک هاي و خطرات اصلي مواجه شده در سازمان را شناسايي و براي حل آنها اقدماتي تعريف شود. قدم هاي اصلي سازي شده مديريت ريسک را مي توانيد در شکل زير مشاهده نماييد:

  • گام اول

    شناخت فضای موجود

    شناسایی اهداف سازمانی, فعالیت های موجود و هدف از انجام هر فعالیت و …

  • گام دوم

    شناسایی ریسک

    در هر قدم از فعالیت چه مشکلاتی یا تسهیل کننده ای می تواند روی دهد؟

    گام دوم

  • گام سوم

    ارزیابی ریسک

    مورد شناسایی شده چقدر احتمال دارد اتفاق بیافتد و چه مقدار بر روی سازمان اثر می گذارد؟

  • گام چهارم

    برنامه پاسخ

    چه اقداماتی برای کنترل وقوع مسئله و توسط چه کسی باید انجام شود؟

    گام چهارم

  • گام پنجم

    پایش و بازنگری

    آیا اقدامات تعریف شده موثر است؟ آیا ریسک یا شرایط عوض شده است؟

 

شناسایی ریسک:

 

دوره شناسایی خطرات و ارزیابی ریسک

شناسایی ریسک

 

هدف از اين مرحله ايجاد فهرست جامعي از ريسک ها بر مبناي رويدادهاي بالقوه اي است که باعث ايجاد، تقويت، جلوگيري، تنزل، سرعت بخشيدن يا تأخير در دستيابي به اهداف سازماني مي شوند. روند شناسايي ريسک، با هدف شناسايي و توصيف ريسک هاي موثر بر اهداف سازمان، طي مي شود. اهداف کلي شناسايي ريسک عبارتند از:

  • تهيه فهرستي کامل از تهديدها و فرصت هاي مرتبط با فعاليت ها و پروژه هاي سازمان
  • شناسايی منابع، علل و پيامدهاي بالقوه ريسک ها

تعدادي از ابزارها و تکنيک هاي شناسايي ريسک در ذيل ذکر شده است:

  1. طوفان ذهني
  2. تحليل سناريو
  3. جلسات
  4. تحليل SWOT
  5. دلفي
  6. مصاحبه
  7. نظرات خبرگي
  8. چک ليست
  9. مرور مستندات
  10. شاخص هاي ريسک
  11. روش FTA
  12. روش FMEA
  13. تحليل فرضيات
  14. تحليل علت و معلول
  15. تحليل علل ريشه اي
  16. نمودارهاي تأثير
  17. نمودار جريان فرآيند يا سيستم
  18. روش hazop

 

تحلیل ریسک

 

مدیریت ریسک

تحلیل ریسک

 

تحليل ريسک به منظور برآورد کلي احتمال و اثر ريسک هاي شناسايي شده و برآورد ميزان تأثير هر ريسک بر اهداف سازمان و فعاليت ها انجام مي شود. روش تحليل ريسک با توجه به نياز انتخاب مي شود. تحليل کيفي ريسک عبارت از ارزيابي اثر و احتمال ريسک هاي شناسايي شده است. اين فرآيند، ريسک ها را با توجه به پيامد و اثر بالقوه شان بر روي اهداف سازمان درجه بندي مي کند.

تحليل کيفي براي بدست آوردن يک شاخص کلي از سطح ريسک و بيان پيامدهاي عمده ريسک استفاده مي شود و در صورتي که لازم باشد از تحليل هاي جزئي تر و کمي تر براي تعيين پيامدهاي اصلي ريسک استفاده مي شود. به طور کلي به منظور ايجاد درک بهتر در خصوص تأثير ريسک ها بر روي اهداف سازمان و در صورت نياز تحليل کمي ريسک انجام مي شود.

تعدادي از ابزارها و تکنيک هاي تحليل کيفي ريسک در ذيل ذکر شده است:

  1. ماتريس احتمال و اثر
  2. درخت تصميم گيري
  3. تحليل سناريو
  4. نظرات خبرگي
  5. روش تحليل سلسله مراتبي
  6. تحليل علل ريشه اي
  7. روش HAZOP
  8. مرور مستندات

در تحليل کمي ريسک تلاش مي شود تا مفاهيم کيفي بدست آمده در تحليل کيفي را به مقادير کمي تبديل نمود. از آنجا که تحليل کمي ريسک کار زمان بر و پيچيده اي است زمان صرف شده براي تحليل کمي ريسک بايد متناسب با اهميت اثر ريسک براي سازمان باشد. همچنين تصميم گيري در خصوص انجام تحليل کمي ريسک ها بر اساس ميزان دسترسي به داده ها و اطلاعات درست و دقيق انجام مي شود.

تعدادي از ابزارها و تکنيک هاي تحليل کمي ريسک در ذيل ذکر شده است:

  1. درخت تصميم گيري
  2. نظرات خبرگي
  3. روش تحليل سلسله مراتبي
  4. EMV
  5. تحليل علل ريشه اي
  6. روش HAZOP
  7. روش Bow tie
  8. روش FTA
  9. روش FMEA
  10. شبيه سازي مونت کارلو
  11. تحليل حساسيت
  12. مرور مستندات

همانطوري که ذکر شده است، ابزار و تکنيک هاي زيادي براي تحليل ريسک مطرح مي باشد که يکي از پرکاربردترين آن در سازمان ها روش ماتريس احتمال و اثر مي باشد و پيشنهاد مي شود که همه سازمان ها از اين روش استفاده نمايند. در ادامه گام هاي اصلي استفاده از اين ابزار تشريح مي شود:

گام اول برآورد احتمال وقوع:

در گام اول بايد مقياسي براي برآورد احتمال ساخت. هر چقدر تعداد طبقات بيشتر باشد با دقت بيشتر مي توان تحليل ريسک را انجام داد. معمولا مقياس ها 3, 5, 7 يا 10 طبقه هستند، براي مثال در جدول زير احتمال وقوع ريسک در مقياس 5 طبقه ای، مشخص شده است. اگر احتمال وقوع ريسک 35 درصد بوده باشد،مطابق جدول احتمال وقوع آن کم خواهد بود. حدود تعريف شده در جدول زير فقط براي مثال آورده شده است و هر سازمان بايد مطابق با وضعيت خود حدود و تعداد طبقات را مشخص نمايد.

 

تعبیر احتمال

مقیاس

احتمال کمتر از 21 درصد وقوع ريسک

1

خيلي کم

احتمال بين 21 تا 41 درصد وقوع ريسک

2کم
احتمال بين 41 تا 61 درصد وقوع ريسک3

متوسط

احتمال بين 61 تا 81 درصد وقوع ريسک

4زياد
احتمال بيش از 81 درصد وقوع ريسک5

خيلي زياد

 

گام دوم تعیین اثر ریسک:

مشابه گام اول بايد براي برآورد اثر ريسک مقياسي تدوين شود. براي مثال در جدول زير مجددا اثرات ريسک در 5 طبقه تقسيم بندي شده است. مقياس تعريف شده مي تواند مانند مثال زير براي هر هدف تعريف شود و يا مي توان براي ساده سازي عمليات به شکل کلي براي سازمان به شکل يکپارچه در نظر گرفت.

هدف پروژه

مقیاس (اثرات منفی)

خیلی کم

کممتوسطزیاد

خیلی زیاد

1

234

5

هزینه

افزایش بی اهمیت هزینهافزایش کمتر از 10 درصدی هزینهافزایش 10 تا 20 درصدی هزینهافزایش 20 تا 40 درصدی هزینه

افزایش بیش از 40 درصد

زمان

افزایش بی اهمیت زمانافزایش کمتر از 5 درصدی هزینهافزایش 5 تا 10 درصدی زمانافزایش 10 تا 20 درصدی زمانافزایش بیش از 20 درصد
کیفیتکاهش مختصر کیفیتکاهش کیفیت فقط برای قسمت های بدون کاربردکاهش کیفت در تمام قسمت های محصول یا خدماتکاهش کیفیت در تمام قسمت های محصول یا خدمات

محصول غیرقابل استفاده است

 

هدف پروژه

مقیاس (اثرات مثبت)

خیلی کم

کممتوسطزیادخیلی زیاد
1234

5

هزینه

کاهش بی اهمیت هزینهکاهش کمتر از 10 درصدی هزینهکاهش 10 تا 20 درصدی هزینهکاهش 20 تا 40 درصدی هزینه

کاهش بیش از 40 درصد

زمان

کاهش بی اهمیت زمانکاهش کمتر از 5 درصدی هزینهکاهش 5 تا 10 درصدی زمانکاهش 10 تا 20 درصدی زمانکاهش بیش از 20 درصد
کیفیتافزایش مختصر کیفیتتنها بخشی از محصول یا خدمات دارای افزایش کیفیت است.تنها قسمت های کاربردی دارای افزایش کیفیت استافزایش کیفت برای تمام قسمت های محصول یا خدمات

افزایش کیفیت  به طوری که الگو برتر در صنعت باشد

 

گام سوم تعیین شدت اثر و امتیاز ریسک:

امتياز ريسک برابر است با حاصل ضرب عدد متناظر در جدول احتمال و عدد متناظر در جدول اثر مي باشد. با توجه به امتياز به دست آمده، ريسک در يکي از طبقات شدت اثر ريسک قرار مي گيرد. براي مثال در جدول زير شدت اثر ريسک هاي پروژه در 4 سطح مشخص مي شود. اين سطوح شدت اثر با توجه به شرايط سازمان و رويکرد سازمان در مواجهه با ريسک تعيين مي شود.

سطح

رنگ

تعبیر

1

قرمزريسک با اهميت بسيار زياد  (Major)
2نارنجی

ريسک با اهميت زياد (High)

3

زردريسک با اهميت متوسط (Medium)
4سبز

ريسک با اهميت کم   (low)

 

جدول شدت و امتیاز ریسک

جدول شدت و امتیاز ریسک

 

برنامه ریزی پاسخ به ریسک

هدف اصلي فرآيند برنامه ريزي پاسخ، تعريف اقداماتي براي انتقال شدت اثر ريسک ها به سطحي قابل تحمل براي سازمان مي باشد. به اين منظور مالک ريسک براي هر يک از ريسک هاي شناسايي شده و اقداماتي براي کنترل ريسک تعريف مي شود. مسئول اجراي پاسخ تعيين شده و فرد مسئول موظف خواهد بود تا برنامه را اجرا نمايد. فرآيند تدوين برنامه پاسخ به ريسک به صورت ذيل مي باشد:

  1. شناسایی علل ریشه ای ریسک: اولين گام در برنامه ريزي پاسخ به ريسک شناسايي علل ريشه اي بوجود آورنده ريسک مي باشد. به اين منظور بايستي مالک ريسک تمامي عوامل تأثيرگذار بر روي احتمال و اثر ريسک را شناسايي نمايد.
  2. لحاظ نمودن شاخص های کنترلی موجود: پس از شناسايي علل ريشه اي ريسک، مالک ريسک بايستي کنترل ها و اقدامات جاري و يا انجام شده در سازمان در خصوص هر ريسک را شناسايي نموده، اثربخشي آن ها را بررسي نموده و سپس نتايج را در تعيين استراتژي مناسب پاسخ به ريسک مد نظر قرار دهد.
  3. تعیین استراتژی پاسخ به ریسک: مالک ريسک در ابتدا بايستي استراتژي کلي پاسخ به ريسک را تعيين نموده تا بر اين اساس برنامه پاسخ و اقدامات مورد نياز را مشخص کند. استراتژي هاي پاسخ به ريسک هاي منفي )تهديدها( عبارتند از اجتناب، انتقال، کاهش يا پذيرش و استراتژي هاي پاسخ به ريسک هاي مثبت )فرصت ها( عبارتند از بهره برداري، تسهيم، تقويت يا پذيرش.
  4. تدوین برنامه پاسخ: مالک ريسک با توجه به استراتژي پاسخ به ريسک، برنامه پاسخ به ريسک را تدوين مي نمايد. به اين منظور بايستي اقدامات مورد نياز، منابع مورد نياز، کنترل ها جهت پايش اجراي برنامه و نيز هزينه پاسخ به ريسک تعيين شود.
  5. توافق بر روی برنامه پاسخ: مالک ريسک بايستي از توافق مديران مربوطه بر روي برنامه پاسخ تدوين شده کسب اطمينان نمايد.
  6. اجرای برنامه پاسخ: مالک ريسک مسئوليت اجراي بموقع برنامه پاسخ را برعهده داشته و بر انجام بموقع اقدامات پاسخ به ريسک در ساير واحدها نظارت دارد.

براي پاسخگويي به هر ريسک بايستي راهبرد يا ترکيبي از راهبردها انتخاب شوند. معمولاً در ارتباط با تهديدها يا ريسک هايي که ممکن است در صورت وقوع، تأثيرات منفي بر اهداف سازمان داشته باشند، چهار راهبرد در پيش گرفته مي شود. اين راهبردها شامل اجتناب، انتقال، کاهش يا پذيرش مي باشند:

  • اجتناب: اجتناب از ريسک عبارت است از حذف تهديد ايجادشده توسط يک ريسک نامطلوب، به منظور حفظ اهدافي از سازمان که در خطر مي باشد.
  • انتقال: انتقال ريسک مستلزم انتقال تأثير منفي يک ريسک همراه با مالکيت پاسخ آن به شخص ثالث مي باشد. انتقال ريسک، منجر به حذف ريسک نمي شود بلکه مسؤوليت مديريت آن را به شخص ديگري واگذار مي کند.
  • کاهش: کاهش ريسک مستلزم کاهش احتمال و يا اثر يک ريسکِ تا آستانه اي قابل پذيرش مي باشد.
  • پذیرش: اين راهبرد بيانگر آن است که سازمان تصميم گرفته فعاليت هاي خود را در ارتباط با يک ريسک تغيير ندهند يا شناسايي راهبرد پاسخ مناسب ديگر امکان پذير نباشد.

 

انواع استراتژی های پاسخ به ريسکهای منفی (تهديدها)

انواع استراتژی های پاسخ به ريسکهای منفی (تهديدها)

 

در ارتباط با ريسک هاي داراي تأثيرات مثبت بر اهداف سازمان چهار راهبرد پاسخ پيشنهاد مي گردد. اين راهبردها شامل بهره برداري، تسهيم، تقويت يا پذيرش، به شرح زير مي باشند:

  • بهره برداری: اين راهبرد از طريق کمک به رخداد واقعي اين فرصت درصدد حذف عدم قطعيت مربوط به يک ريسک مثبت (فرصت) مي باشد.
  • تسهیم: تسهيم يک ريسک مثبت متضمن واگذاري مالکيت به شخص ثالثي است که توانمندترين شخص براي کسب فرصت در راستاي اهداف سازمان محسوب مي شود.
  • تقویت: اين راهبرد ميزان يک فرصت را از طريق افزايش احتمال و يا تأثيرات مثبت و از طريق شناسايي و بيشينه نمودن محرک هاي کليدي اين ريسک هاي داراي تأثير مثبت بهبود مي بخشد.
  • پذیرش: اين راهبرد نمايانگر اين است که سازمان تصميم گرفته فعاليت هاي خود را در ارتباط با مواجهه با يک ريسک تغيير ندهد يا اينکه قادر به شناسايي هيچ راهبرد پاسخ مناسب ديگري نمي باشد.

 

انواع استراتژي هاي پاسخ به ريسک هاي مثبت (فرصت ها)

انواع استراتژي هاي پاسخ به ريسک هاي مثبت (فرصت ها)

 

رویکرد ریسک: رويکرد ريسک به منظور ايجاد ساز و کار مناسب جهت برنامه ريزي پاسخ به ريسک بايستي تعيين شود. رويکرد ريسک شامل اشتهاي ريسک، حد آستانه ريسک و تحمل ريسک مي باشد که در ادامه تشريح شده است.

  1. اشتهای ریسک: منظور از اشتهاي ريسک، ميزان ريسک هايي است که سازمان مي تواند آنها را بپذيرد. هر چه اين محدوده ريسک هاي بيشتري را شامل شود، اشتهاي ريسک بيشتر است. فرآيند پاسخ دهي به ريسک وابسته به محدوده اشتهاي ريسک سازمان است. در واقع پاسخ دهي به ريسک ها تا زماني ادامه پيدا مي کند که ريسک وارد محدوده اشتهاي ريسک شده و از نظر سازمان به ريسکي قابل قبول تبديل شده باشد.
  2. حد آستانه ریسک: حدي از ريسک که بالاتر از آن سطح بايد اقدامي صورت پذيرد تا به صورت فعال با ريسک مواجه شود و پايين تر از اين سطح، ريسک در محدوده اشتهاي ريسک قرار گرفته و پذيرفته مي شود. شکل ذيل نشان مي دهد که ريسک هاي سازمان پس از قرارگيري در ماتريس احتمال اثر، توسط حد آستانه ريسک به دو دسته ريسک هايي که در حيطه اشتهاي ريسک قرار گرفته اند (سبز رنگ) و ريسک هايي که نيازمند مديريت و کنترل بيشتر (زرد رنگ) هستند، تقسيم شده اند. نقاط روي حد آستانه، ميزان ريسک (حاصلضرب احتمال در اثر) يکساني دارند.
  3. تحمل ریسک: براي اهداف، سطوح مختلفي از پذيرش تعريف مي شود. هنگام اندازه گيري تحقق اهداف، بسته به اينکه ميزان انحراف نسبت به يک هدف چقدر باشد نتيجه ممکن است ما را به يکي از اين سطوح برساند. اگر ميزان انحراف آنقدر ناچيز باشد که در هر حال ما را به هدف نائل کند، در اينصورت اين سطح از انحراف قابل قبول است. به اين سطح قابل پذيرش، تحمل ريسک گفته مي شود. به عنوان مثال هدف هزينه اي پروژه A صد ميليون تومان مي باشد و تغييرات در هزينه تا ميزان 10 درصد بيشتر و کمتر از اين مقدار (محدوده 90 تا 110 ميليون تومان) قابل قبول است.

پایش و کنترل ریسک

پايش و کنترل ريسک به منظور بررسي وضعيت ريسک ها و اجراي برنامه پاسخ انجام مي شود. هر يک از ريسک ها تا زماني که اتفاق بيافتند و يا تا سطح مورد انتظار کاهش يابد، بايستي پايش و کنترل شوند. مالک ريسک اقدامات کنترلي را بررسي نموده و در صورت لزوم اقدامات مورد نياز را جهت بهبود فرآيند پايش و کنترل ريسک، انجام مي دهد. هدف از اين فرآيند موارد زير است:

  • حصول اطمينان از اثربخشي و کارايي سيستم مديريت ريسک
  • حصول اطمينان از اثربخشي و کارايي پاسخ به ريسک
  • شناسايي تغييرات موجود در سازمان و محيط بيروني و ايجاد تغييرات لازم در سيستم مديريت ريسک
  • ارزيابي و تحليل مجدد ريسک ها در دوره هاي زماني
  • بررسي ذخيره اقتضايي ريسک و تحليل آن

 

  • هر گونه سوالی در رابطه با اصول کلی و گام های اساسی مدیریت ریسک داشتید در نظرات ثبت کنید تا بررسی شود.

    هر مطلبی لازم داشتید, کافیه سفارش دهید تا در سایت قرار گیرد.

 

حتما بخوانید:

مدیریت ریسک و ایمنی شغلی PPT

مدیریت ریسک و بکارگیری تکنیک FMEA

استراتژی مدیریت ریسک PPT

مدیریت ریسک دکتر بیگلری

 

مدیریت ریسک

مقدمه و تاریخچه ارزیابی ریسک

مقدمه و تاریخچه ارزیابی ریسک

مقدمه و تاریخچه ارزیابی ریسک

 

نکته اول: واژه ارزیابی ریسک معادل مدیریت ریسک شده است!

یکی از نکاتی که در صنایع و محیط های کاری در ارتباط با واژه ریسک وجود دارد کاربرد نادرست اصطلاح ارزیابی ریسک می باشد. در حالی که ارزیابی ریسک بازه ای از کل فرآیند مدیریت ریسک می باشد که در آن بازه یا مرحله از فرآیند مدیریت ریسک فقط معیار های قضائت برای سنجشسطح ریسک تعیین می شود.

کسانی که از دیدگاه خودشان ارزیابی ریسک انجام داده اندیعنی این که پیش بینی، شناسایی، ارزیابی و در نهایت کنترل ریسک داشته اند! در حالیکه
آنها مدیریت ریسک انجام داده اند. همین موضوع در ارتباط با فرم مدیریت ریسک نیز صادق می باشد که به فرم شناسائی و ارزیابی ریسک معروف است. در حالیکه تمامی مراحل مربوط به مدیریت ریسک در آن مشهود و معلوم است.

نکته دوم: چه روشی برای ارزیابی ریسک بلدی!

پرسشی که بارها و بارها در مصاحبه های شغلی نیروها HSE از مصاحبه شوندگان یا جویندگان کار پرسیده می شود این است که چه روشی برای ارزیابی ریسک بلد هستید، نام ببرید و مختصری درباره آن توضیح دهید یا نمونه ای از ارزیابی ریسک تا حالا انجام داده اید؟ پیش فرض افراد مصاحبه شونده روش هایی را بیان می کنند از قبیل Hazop ,Checklist, Checklist, Checklist ,FTA, JSA و … .

همه مواردی که مصاحبه شوندگان این قالب بیان می کند صرفا ارزیابی ریسکی نیست بلکه روش هایی برای پیش بینی، شناسایی و تشخیص مخاطرات و پیرو آن خطر است.

نکته سوم: اولین بار واژه ریسک از چه زمانی وارد زبان فارسی و گفتاری فارسی شد؟

منشاء واژه ریسک از کجاست؟ این واژه از چه زمانی وارد گفتمان فارسی شده است؟ بنابر گفتمانی نه چندان معتبر گفته می شود که واژه ریسک از واژه ریسک یو یا ریسک قیو فرانسوی وارد زبان فارسی شده است و خود این واژه از واژه رزق عربی برداشته شده است.

رزق به مفهوم کسی است که برای قوت لایموت خودش و خانواده اش صبح دمان از خانه بیرون می زند و ریسکی را می پذیرد تا بقای خود و خانواده اشرا تامین نماید.

واژه ریسک در زبان انگلیسی برگرفته از واژه ایتالیایی Risicare به معنی و مفهوم جرات داشتن (To dare) است. در فرهنگ نامه وبستر توصیفات متعدد و متفاوتی از واژه ریسک ارئه شده است برای نمونه:

  • مواجهه با شانس آسب یا خسارت
  • شانس مخاطره یا خطرناک
  • شانس از دست دادن یا خسارت
  • درجه احتمال خسارت

نکته چهارم: آیا هدف از ارزیابی ریسک شناسایی، اولویت بندی و کنترل مخاطرات است؟!

همان طور که پیش تر بیان شد، پیش فرضهای زیادی در افکار مجریان ارزیابی ریسک وجود دارد. یکی دیگر از این پیش فرض ها این است که ارزیابی های
ریسک به منظور شناسایی، اولویت بندی و کنترل مخاطرات است. این شاید یکی از اهداف اجرای مدیریت ریسک است. هدف والا در ارتباط با مدیریت ریسک این است که مدیریت، منابع معدود و محدودی دارد.

چطور با این منابع معدود و محدود طوری رفتار نماید یا به اصطلاح این منابع را مورد استفاده قرار دهد تا چالش های سازمان از بات مقوله ریسک به خصوص در ارتباط با ذی نفعان و الزامات برون سازمانی به کمینه مقدار خودش برسد. در این راستا هم حفظ جان، مال، محیط زیست و اعتبار صورت پذیرد هم چالش هایش در فرارویی با ممیزان و بازرسان به کمینه مقدار برسد.

نکته پنجم: عملکردهای گذشته موفقیت های آینده را تضمین نمی کند!

در گفتمان صنعتی یک جمله بسیار معروف وجود دارد که بیان می دارد «عملکردهای گذشته موفقیت های آینده را تضمین نمی کند». برای درک بهتر
ریسک باید قوانین شانس و احتمالات را به خوبی درک کرد. در بازی سکه یا تاس، آوردن سه بار هم زمان شیر یا خط به این مفهوم نیست که سری بعد هم حتما شیر می آید یا خط.

به طور مشابه، فرایندی که در چند سال گذشته بدون واقعه جدی را سپری کرده است نمی تواند تضمین نماید یا نمی تواند اثبات نماید که عاری از هر گونه ریسکی بوده است. به شکل امیدوارانه ای می توان گفت که سیستم مدیریت HSE به طور موفقیت آمیزی ریسک ها را مدیریت کرده یا به عبارتی در ارزیابی ریسک و مدیریت ریسک موفق عمل نموده است. در هر حال سیستم برای ریسک ها یا آسیب های آینده واکسینه نشده است.

نکته مهم: نبود شواهد ریسک دال بر نبود ریسک نیست.

نکته ششم: پذیرش ریسک به مفهوم در امان بودن از ریسک نیست!

نکته قابل ملاحظه این است که پذیرش ریسک به معنای در امان بودن ریسک نیست. پذیرش به مفهوم موافق چیزی بودن یا رضایت مندی از چیزی داشتن، ولی ما نمی توانیم بپذیریم که موافق ریسک یا پتانسیل خسارت هستیم. همچنین این را هم باید دانست که تحمل ریسک به معنا و مفهوم پذیرش ریسک نیست. برای نمونه، سفرهای هوایی سطح ریسک را برای مسافران ایجاد می کند

در هر حال، این ریسک به واسطه منافع آن (زودتر به مقصد رسیدن) قابل تحمل در نظر گرفته می شود. علاوه بر آن، به واسطه قوانین سخت گیرانه خطوط هوایی و هواپیمایی، آموزش های خلبانان و کادر پرواز و هم چنین نگهداشت شایسته هواپیما این اطمینان را به ذینعان داده است که سطح ریسک را به سطح قابل تحمل کاهش داده است.

نکته هفتم: در بررسی حادثه ردپای داده های ریسک مشاهده می شود / نمی شود!

سیستمی را در نظر بگیرید که هفته های پیش به منظور دریافت گواهینامه یا تمدید آن مورد ممیزی قرار گرفته است و از این ممیزی سربلند بیرون آمده است. یکی از موارد ممیزی، ممیزی بند چهارم سیستم مدیریت HSE و یا بخش ۴-۳-۱ راهنمای OHSAS که همان شناسایی و ارزیابی ریسک است. ولی امروز حادثه ای داریم که می توان آن حادثه را با دو سناریوی متفاوت تفسیر نمود و به داده های ریسک گره زد.

سناریوی اول: با کم ترین عدم انطباق مورد ممیزی قرار گرفتیم ولی امروز شاهد حادثه ای هستیم که دقیقا ردپای حادثه در جداول شناسائی و ارزیابی
ریسک مشاهده می شود. یعنی از قبل سناریوی این حادثه در قالب جدول شناسائی و ارزیابی ریسک از شناسائی مخاطره تا اقدام کنترلی که همان راه کارها باشد نوشته شده است. پس مشکل از کجاست؟

سناریوی دوم: با کم ترین عدم انطباق مورد ممیزی قرار گرفتیم ولی امروز شاهد حادثه ای هستیم که دقیقا ردپای حادثه در جداول شناسایی و ارزیابی ریسک مشاهده نمی شود. در حالی که وقتی حادثه مورد نظر مورد تجزیه و تحلیل قرار می کیرد ما به این نتیجه میرسیم که نقص قابل پیش گیری وجود داشته است که شناسایی نشده است و پیرو آن اقدامات کنترلی برای آن شکل نگرفته است. پس مشکل از کجاست؟

به طور خلاصه بودن یا نبودن داده ای ریسک می تواند چالش بر انگیز باشد. در سناریوی اول، نقص در شناسائی لایه های کنترلی و یا نقص در اجرائی شدن لایه ای ایمنی است. در سناریوی دوم نقص در شناسائی مخاطرات است. نکته قابل توجه این است که برای حوادثی که در سازمان شکل می گیرد از این دو حالت خارج نیست. یک، با بودن داده های ریسک، باز هم حادثه رخ داده است. دو، اینکه خلیل از حوادثی که رخ داده است، هیچ داده ریسکی برای آن شکل نگرفته بود.

 

  • هرگونه سوالی در رابطه با مقدمه و تاریخچه ارزیابی ریسک داشتید در نظرات ثبت کنید تا بررسی شود.

    هر مطلبی لازم داشتید, کافیه سفارش دهید تا در سایت قرار گیرد.

 

حتما بخوانید:

اصطلاحات کلیدی در ریسک

واژه نامه شناسایی آتش و اعلام خطر

واژه نامه بهداشت حرفه ای

واژه شناسی مهندسی صنایع

 

منبع: https://hsedatacenter.ir

ارزیابی ریسک به روش ویلیام فاین

اصطلاحات کلیدی در ریسک

اصطلاحات کلیدی در ریسک

اصطلاحات کلیدی در ریسک

 

ریسک برای خیلی از افراد یا حوزه ها یا فعالیت ها نظیر اقتصاد، کسب و کار، ورزش، صنایع و … واژه ای آشنا می باشد. ولی همیشه مفهوم آن به این سادگی درک نمی شود.

لذا درک آن یکی از چالش های بسیار مهم در بحث مدیریت ریسک می باشد. مخاطره تنها شدت و نتیجه پایانی را نشان می دهد ولی ریسک مفهوم شدت پیامد و احتمال رخ دادن آن را در هم می آمیزد.

تعاریف بسیار مختلفی از سوی افراد و سازمان ها برای ریسک بیان شده است. مثلا:

  • ریسک عبارت است از احتمالی که مخاطره باعث صدمه و خسارت شود ضرب در شدت آن صدمه یا خسارت.
  • احتمال بالفعل شدن یک مخاطره
  • حاصلضرب احتمال یک واقعه در پیامد آن و …

اصطلاحات زیر در این درس برای شما بیان می شود:

  • تجزیه و تحلیل ریسک
  • ارزیابی ریسک
  • حذف ریسک
  • اصلاح ریسک
  • تحمل ریسک
  • انتقال ریسک
  • مدیریت ریسک
  • ریسک فردی
  • ریسک اجتماعی
  • ریسک مزمن
  • ریسک حاد
  • ریسک اموال
  • ریسک اختیاری
  • ریسک غیر اختیاری
  • ریسک زیست محیطی

تجزیه و تحلیل ریسک Risk Analysis Analysis: تجزیه و تحلیل ریسک برآورد کمی از ریسک است که بر اساسارزیابی مهندسی و تکنیک های ریاضی با برآورد احتمال و پیامد حادثه و ترکیب آنها صورت می گیرد. به عبارت دیگر کاربرد نظام مند اطلاعات موجود برای تعیین تکرار و شدت پیامد وقایع خاص می
باشد.

ارزیابی ریسک Risk Assessment: ارزیابی ریسک مرحله ای از فرآیند مدیریت ریسک است که معیارهای قضاوت برای رسیدن به سطح ریسک مشخص می گردد. فرآیندی است که نتایج تجزیه و تحلیل ریسک (یعنی ریسک های برآورد شده) را با رتبه بندی و یا مقایسه آنها با مقادیر هدف برای تصمیم گیری بکار می برد.

ارزیابی ریسک نشان می دهد که: ریسک های شناسائی شده قابل قبول هستند یا نه

حذف ریسک Risk Elimination: معمولا گزینه اول پیشنهادی حذف ریسک می باشد. تا آسیبی ایجاد نگردد. متاسفانه، حذف ریسک همیشه انکان پذیر نیست. به بیان دیگر همه ریسک ها را نمی توان حذف کرد.

اصلاح ریسک Risk Modification: برخی خطرات با کاهش ریسک ذاتی قابل اصلاح هستند. برای نمونه، می توان به ایزوله کردن کمپرسوری که سر و صدای زیاد ایجاد می کند اشاره کرد. روش دیگر در اصلاح ریسک به کار بردن اقدامات کنترلی با استفاده از مقررات، آئین نامه ها، روش های اجرائی و قوانین امکان پذیر است.

آموزش، تعلیم و نظارت همه جانبه از روش های ارزشمند اصلاح ریسک هستند.

تحمل ریسک RiskTolerance: مدیران بایستی نسبت به قابل تحمل شدن ریسک، تصمیم بگیرند. گاهی اوقات ما ریسک را اصلاح می کنیم به طوری که به کمتر از حد قابل تحمل می رسد و گاهی اوقات به سادگی نمی توانیم ریسک را در حد قابل تحمل، اصلاح کنیم.

انتقال ریسک: حتی با بکارگیری بهترین اقدامات جهت اصلاح ریسک در سازمان، در می یابیم که هنوز با ریسک مالی قابل توجهی مواجه هستیم. بیمه یک روش انتقال برخی ریسک هاست. روش دیگر انتقال ریسک استفاده از قراردادهای پیمانکاری، استفاده از کارگران فصلی و روزمزد است. بعنوان مثال می توان به اتومبیل های کرایه ای اشاره کرد.

مدیریت ریسک Risk Management: برنامه ریزی، سازماندهی، هدایت و کنترل فعالیت ها و دارائی های سازمان به نحوی که اثرات سوء بر عملکرد و اقتصاد آن در اثر حوادث به حداقل برسد. هر گونه اقدام در راستای کاهش ریسک مدیریت ریسک گفته می شود. ریسک ها را نمی توان به طور کامل حذف کرد اما می توان آنها را به حد قابل قبول یا حد قابل تحمل کاه داد.

پس هدف مدیریت ریسک ایجاد یک چهارچوب نظام مند و مستمر به منظور شناسائی، ارزیابی، حذف، کنترل، پیشگیری، کاهشو ابلاغ ریسک است. در فرآیند مدیریت ریسک تصمیمات بر اساس مقایسه نتایج حاصل از ارزیابی ریسک با معیار هدف و عئاملی نظیر قضاوت فنی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی اتخاذ می شود.

ریسک فردی Individual Risk: ریسک فردی که در معرض فعالیت خطرناکی باشد. برای نمونه ریسک سالیانه مرگ ناشی از سیگار برای فرد سیگاری مرگ یک نفر از 330 نفر در سال است یا 3 ضربدر 0/001 مرگ/سال/فرد است.

ریسک اجتماعی Societal Risk: ریسک تحمیلی به گروه اجتماعی که در معرض فعالیت خطرناک باشند. ریسک اجتماعی مجموع ریسک فردی برای افراد در مجاورت ریسک است.

ریسک مزمن Chronic Risk: نوع ریسک زیست محیطی ناشی از انتشار مواد به داخل آب، خاک و هوا است. اثرات دراز مدت مزمن نظیر شرایط سرطان زائی

ریسک حاد Acute Risk: نوعا، اثر کوتاه مدت یا سریع مواحهه با آتش، انفجار یا مواد شیمیائی با مسمومیت بالا. حاد برابر است با اثرات کوتاه مدت نظیر سوختگی یا مرگ.

ریسک اموال Property Risk: آسیب به اموال بطور معمول به دو دسته تقسیم می شوند:

  1. ریسک در محل به تجهیزات
  2. ریسک خارج از محل به محیط اطراف

ریسک اختیاری Voluntary Risk: ریسکی که خود فرد آن را برای مواجهه انتخاب می کند، نظیر صخره نوردی، اسکی، مسایقه موتور سواری، چتربازی، آتشنشانان و پلیس

ریسک غیر اختیاری Involuntary Risk: ریسکی که یا فرد یا جامعه بدون کنترل از سوی خود یا بدون دانش یا توافق آنها در معرض آن هستند. نظیر اثرات انفجار یا انتشار مواد از یک کارخانه مواد شیمیایی برای همسایگان.

یست محیطی Environmental Risk: ریسک که به محیط زیست بر می گردد و استفاده از آن برای انسان و محیط زیست خطرناک است.

 

  • هرگونه سوالی در رابطه با اصطلاحات کلیدی در ریسک داشتید در نظرات ثبت کنید تا بررسی شود.

    هر مطلبی لازم داشتید, کافیه سفارش دهید تا در سایت قرار گیرد.

 

حتما بخوانید:

واژه نامه شناسایی آتش و اعلام خطر

واژه نامه بهداشت حرفه ای

واژه شناسی مهندسی صنایع

اصطلاحات ویژه در مورد آتش نشانی، عملیات نجات و حمل مواد خطرناک

 

منبع: https://hsedatacenter.ir

مهندسی ریسک در پروژه های تونل سازی

مهندسی ریسک در پروژه های تونل سازی

مهندسی ریسک در پروژه های تونل سازی

مهندسی ریسک در پروژه های تونل سازی

فرمت: Pdf   تعداد صفحات: 66

 

چرخه مدیریت ریسک

شناسایی و ارزیابی ریسک های پروژه  براساس متدلوژی اجراء و شرایط پروژه

تدوین راهکارهای پیشگیری و یا کاهش درجه ریسک های پروژه

تدوین پلان مواجهه با حوادث و خطرات مورد انتظار

تدوین برنامه بازرسی و کنترل درون و برون کارگاهی

تحلیل, پایش نتایج و ارائه راهکارهای اصلاحی

 

شناسايي ريسک ها

اولين گام، بررسی روند عمليات اجرایی در عمليات ساخت تونل است، بعد از آن باید در هر مرحله از عمليات اجرایی، بر اساس الزامات قانونی و تجربيات، ریسک ها شناسایی شده و ميزان ریسک تعيين شود.

بررسی ریسک در عملیات نقشه برداری

معمولا نقشه برداری، پس از تحکیم تونل انجام مي شود، از اين جهت جزء کارهای کم خطر تونل بوده ولي بي خطر نیست! ريسک های تجربه شده در کار نقشه برداری به قرار زير است:

  1. سقوط پرسنل در زمان برداشت، در مواقعي که از وسايل غیر استاندارد  مانند باکت لودر و يا نرده بان برای دسترسي به سقف تونل استفاده شده است (ريسك خطرناک).
  2. برخورد وسايل سنگین مانند لودر يا کمپرسي با پرسنل در زمان هايي که کار نقشه برداری هم زمان با عملیات ديگری انجام مي گرفته است. (ریسک خطرناک)

روش های پیشگیرانه جهت کاهش ریسک در عملیات نقشه برداری:

  1. استفاده از بالابرنده های استاندارد (الزامی است)
  2. جلوگیری از تداخل عملیات اجرایی (الزامی است)

بررسی ریسک در عملیات حفاری

حفاری در تونل ها معمولا به وسیله جامبو دريل ، انجام مي گردد. بر اساس اين پیشفرض، ريسک های کار حفاری به صورت زير لیست مي شود:

  1. ريزش بلوک های سنگي از سقف يا ديواره بر اثر لرزش ایجاد شده در سنگ به دلیل حفاری (ريسک خطرناک).
  2. برخورد مته حفاری با مواد ناريه باقي مانده در ته چالهای مرحله قبل (ريسک غیرقابل پذيرش)
  3. خطر برق گرفتگي (ريسک خطرناک).
  4. ايجاد گرد و غبار در زمان حفاری (ريسک متوسط).
  5. ايجاد اختلالات شنوايي در پرسنل، که براثر صدای دستگاه جامبو حین حفاری ناشي مي شود (ريسک متوسط).

روش های پیشگیرانه جهت کاهش ریسک در عملیات حفاری:

  1. – لق گیری سقف و ديواره های تونل و تحکیمات لازم (شات کريت) ، قبل از شروع حفاری و صدور تائیديه ایمن بودن محیط کار، از سوی مسئول تونل (بعد از بازرسي های دقیق و اطمینان لازم از ايمن بودن شرايط سقف و ديواره)
  2. قبل از شروع حفاری ، مسئول آتشباری کارگاه بايد از سینه کار بازديد کند و پس از اطمینان از عاری بودن سینه کار از مواد ناريه، نسبت به صدور مجوز شروع حفاری اقدام نمايد.
  3. دور نگه داشتن پرسنل از سینه کار در زمان حفاری (الزامي است).
  4. استفاده از تجهیزات ايمنی فردی مانند کلاه، لباس شبرنگ و گوشي ايمني برای اپراتور دستگاه جامبو و پرسنل کمکي (الزامی است).
  5. استفاده از کلیدها و سوکت های ايمن ، برای اتصال کابل برق جامبو به تابلوی برق (الزامي است).
  6. استفاده از سیستم تهويه مکشی در زمان حفاری، جهت جلوگیری از آلوده شدن کل طول تونل (الزامي است).
  7. حفاری مرطوب، (استفاده از آب به جای هوا)، برای خارج کردن خرده سنگهای ناشي از حفاری از چال ها جهت کاهش گرد و غبار (الزامي است).
  8. ايجاد روشنايي لازم طبق الزامات در جبهه کار (الزامي است).

ادامه ریسک و روش های پیشگیرانه با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.

  • بررسی ریسک در عملیات آتشباری

  • بررسی ریسک در عملیات لق گیری

  • بررسی ریسک در عملیات تخلیه

  • بررسی ریسک در عملیات شات کریت

  • بررسی ریسک عبور تونل از مناطق آبدار

  • روش نوین احداث پرتال تونل در زمین های سست و مشکل دار

  • روش های نوین کنترل ریسک در عملیات پرتابل تونل

  • روش رفع ریسک تونل سازی در مناطق سست با روش Precutting و Jetgrouting و Forepoling

  • روش رفع ریسک تونل سازی در مناطق شهری با روش سلول سازی افقی

  • تکنیک نوین ساخت و ساز سرباره مصنوعی زمین در تونل سازی

 

لطفا ابتدا در سایت ثبت نام کنید
ابتدا باید وارد حساب کاربری خود شوید

 

  • هرگونه سوالی در رابطه با مهندسی ریسک در پروژه های تونل سازی داشتید در نظرات ثبت کنید تا بررسی شود.

    هر مطلبی لازم داشتید, کافیه سفارش دهید تا در سایت قرار گیرد.

 

حتما بخوانید:

HSE در حفاری مکانیزه تونل PPT

پاورپوینت ایمنی در تونل ها

پاورپوینت خطرات فضای بسته در تونل و الزامات ایمنی آن

ایمنی تونل و کار در فضاهای بسته

 

دوره شناسایی خطرات و ارزیابی ریسک

راهنمای ماتریس ارزیابی ریسک بهداشت ایمنی و محیط زیست

راهنمای ماتریس ارزیابی ریسک بهداشت ایمنی و محیط زیست

راهنمای ماتریس ارزیابی ریسک بهداشت ایمنی و محیط زیست

 فرمت: pdf   تعداد صفحات: 12

 

1- مقدمه:

ماتریس ارزیابی ریسک های hse شرکت / واحد را قادر می سازد پس از شناسایی کلیه مخاطرات, آنها را براساس ریسک هر یک مطابق با طبقه بندی انجام شده (بهداشت, ایمنی, محیط زیست و اعتبار و سرمایه) به طور کیفی ارزیابی نماید.

2- هدف:

  1. درک مناسب ریسک های HSE موجود در محیط کار ( این امر به هدایت صحیح منابع در جهت بهبود کمک می کند).
  2. استفاده از ابزاری مناسب ( ماتریس ارزیابی ریسک (RAM)) جهت طبقه بندی و ارزیابی ریسک هاست.

این مجموعه به شما کمک خواهد نمود تا به طور صحیح از ماتریس ارزیابی ریسک استفاده کرده و به طور مناسب در جهت ارائه تمهیدات کنترلی و بهبود برنامه ها اطلاع رسانی و طرح ریزی نماید.

3- دامنه: کلیه واحدهای صنعت نفت

4- مراجع

1- ALARP : Section 4.2 of EP 95-0316 “Implementing & Documenting an HSE Management system & HSE Cases

2- Introductory PowerPoint presentation : http://sww.siep.shell.com/hse/handm/ram.htm

5- وظایف و مسئولیتها:

1-5- روسای HSE: وظیفه مدیریت، هماهنگی و حمایت فعالیت ارزیابی ریسکهای بهداشت، ایمنی و محیط زیست را بر عهده دارند.

2-5- کارشناسان بهداشت، ایمنی و محیط زیست: وظیفه اصلی اجراء بر عهده ایشان بوده و باید جهت اجراء ارزیابی ریسک بهداشت ، ایمنی و محیط زیست برنامه ای تدوین نمایند. – بر انجام ارزیابی ریسک بهداشت ، ایمنی و محیط زیست توسط پیمانکاران نظارت داشته باشند

5- سرپرستان: اعضاء اصلی تیم ارزیابی ریسک بوده و تشریح فعالیتها ، فرآیندهای موجود با تغیر یافته و فعالیت های مقطعی را انجام می دهند سرپرستان پیمانکاری نیز وظایف مذکور را بر عهده دارند).

6- پیمانکاران

واحدهای HSE کارفرما باید اطمینان حاصل نمایند که پیمانکاران نیز طبق یک روش مدون ارزیابی ریسک بهداشت، ایمنی و محیط زیست را انجام داده به طوری که حداقل الزامات این راهنما را برآورد نمایند.

7- روش اجرا:

7-1- تقسیم بندی واحدهایی که مورد ارزیابی قرار میگیرند. واحدها براساس نوع فعالیت تقسیم بندی می شوند.
7-2- تشکیل کمیته تخصصی ارزیابی ریسک تعداد افراد این کمبه و تخصص آنها به نوع فعالیتهایی که باید ارزیابی شوند بستگی دارد . پیشنهاد می گردد که افراد زیر از اعضاء کمیته باشند

  • رئيس HSE
  • کارشناس بهداشت صنعتی
  • کارشناس ایمنی: کارشناس محیط زیست
  • سرپرست واحدی که قرار است مورد ارزیابی قرار گیرد یا یکی از کارکنان با تجربه و علافند آن واحد
  • یک نفر از واحد مهندسی
  • سایر متخصصان در صورت نیاز

ریاست کمیته ارزیابی را رئیس HSE با نماینده او بر عهده دارد

8- توصيف ماتریس ارزیابی ریسک:

ریسکها در ماتریس ارزیابی ریسک به گروه های بهداشت، ایمنی و محیط زیست و سرمایه طبقه بندی و به صورت کیفی ارزیابی می شوند. محورهای ماتریس شامل احتمال وقوع حادثه و پیامد آن می باشد. جهت ارزیابی ریسک ابتدا باید پیامدهای بالقوه یک حادثه مشخص و سپس احتمال وقوع این پیامدها تعیین شود.

8-1 پیامدها: در ماتریس ارزیابی ریسک جهت تعین پیامدها از معیار صفر تا پنج استفاده می شود که افزایش عدد نشان دهنده افزایش شدت پیامد است. این پیامدها آن دسته از پیامدها هستند که از یک خطر می توانند ناشی شوند (جدول 1 الی 4)

8-2 احتمال

بعد از تعین پیامدها، احتمال، براساس مدارك و تجربیات گذشته چنین پیامدهایی که در صنعت، شرکت با واحدهای مشابهی رخ داده محاسبه می شود. توجه داشته باشید که احتمال وقوع پیامد با احتمال رها شدن خطر اشتباه گرفته نشود.

توجه: محاسبه احتمال و پیامدها از اصول دقیق علمی پیروی نمی کند. پیامد براساس این فرض که چه اتفاقی ممکن است بیافتد؟ محاسبه می شوند و محاسبه احتمال بر پایه اطلاعات تاریخی وقایع مشابه تحت شرایط مشابه قرار دارد. البته معلوم است که شرایط در واقعه هرگز دقیقا مشابه نیستند.

نحوه کاربرد ماتریس ارزیابی ریسک

مرحله 1: شناسایی

هرآنچه که ممکن است در محیط کار منجر به اشتباه شود را شناسایی کنید. به شدیدترین با بالاترین تأثير فکر کنید ولی همواره سناریوهای شدنی و باور کردنی را مدنظر قرار دهید مثلا «نفت ریزی از تانکر حمل کننده نفت. هریک از سناریوها را داخل یک محدوده ( مثلا شش ضلعی) بنویسید. چارت سازمانی و شرح وظایف جهت شناسایی مشاغل مختلف و وظایف محوله ابزار مناسبی است. فعالتیهایی که توسط پیمانکاران انجام می شود نیز باید مد نظر قرار داد. برای مشاغل مختلف، لیستی از تمام عوامل زیان آوری که فرد با آنها در مواجهه است را تهیه نمایید. تمام عملیات های عادی و غیر عادی و شرایط اضطراری را مدنظر قرار دهد

مرحله 2: جمع آوری اطلاعات

یک بررسی مقدماتی جهت ایجاد تصویری از انواع عوامل زیان آور موجود در واحد مفید می باشد. همچنین در این بررسی می توان مشاغلی که دارای عوامل زیان آور مشابهی هستند را مشخص نمود

مرحله 3: سازماندهی

تمامی سناریوهای بررسی شده را طبقه بندی نماید. موارد مشابه با سناریوهای مرتبط در یک گروه قرار می گیرند. با توجه به عوامل، شرایط و وضعیت شرکت بدترین حالت را انتخاب کنید

ادامه مطلب را با دانلود فایل زیر مشاهده کنید.

 

لطفا ابتدا در سایت ثبت نام کنید
ابتدا باید وارد حساب کاربری خود شوید

 

  • هرگونه سوالی در رابطه با راهنمای ماتریس ارزیابی ریسک بهداشت ایمنی و محیط زیست داشتید در نظرات ثبت کنید تا بررسی شود.

    هر مطلبی لازم داشتید, کافیه سفارش دهید تا در سایت قرار گیرد.

 

حتما بخوانید:

شناسایی خطرات و ساختار ابزارهای آنالیز خطرات

دانلود دوره شناسایی خطرات و ارزیابی ریسک

 

تجزیه و تحلیل مقدماتی خطر pha

پاورپوینت ارزیابی ریسک به روش PHA + مثال

پاورپوینت ارزیابی ریسک به روش PHA + مثال

پاورپوینت ارزیابی ریسک به روش PHA + مثال

Preliminary Hazard Analysis (آنالیز مقدماتی خطر)

 

آنالیز مقدماتی خطر یک نوع ابزار طراحی است که به مهندسین کمک می کند در مراحل اولیه طراحی  خطرات را شناسایی و کنترل کنند. با انجام PHA دانشجویان در زمینه شناخت و کنترل خطرات مرتبط با نوع طراحی کمک می کند.

اهداف:

  1. توسعه شناخت روش انجام تجزیه و تحلیل خطر بروش PHA
  2. آشنا شدن با فواید PHA
  3. افزایش آگاهی در زمینه عملکرد های ایمنی
  4. کمک به دانشجویان در شناخت و کنترل خطرات طرح های پروژه که در دست طراحی دارند
  5. در شناخت و کنترل خطرات در ابتدای ترین مرحله طراحی استفاده می شود
  6. مناسب ترین روش شناخت، جمع آوری، تحلیل و کنترل خطر در مرحله طراحی است
  7. به دنبال پیشنهاد برای کنترل خطرات شناخته شده، خطرات باقی مانده (Subsequent hazard analyses) در سیستم با آن قابل شناخت و تحلیل است

در ضمن در مراحله طراحی شناخت و تحلیل خطرات با تکنیک های زیر نیز آنجام پذیر است

FMEA (Failure Modes and Effects Analyses )

FMECA (Failure Modes,Effects and Criticality Analyses )

 FTA (Fault Tree nalyses )

مزایای PHA:

  • محصول نهایی می بایست ایمن باشد لذا PHA به مهندسین در شناخت و کنترل خطرات کمک می کند
  • انجام اصلاحات در مرحله اولیه طراحی بسیار کم هزینه تر از هزینه تغییراتی است که می بایست در مراحل بعدی عمر سیستم یا حداقل مراحل بعدی طراحی انجام  شود.
  • انجام PHA موجب می شود مهندسین خطرات سیستم را در مراحل اولیه فاز طراحی بشناسند لذا از این طریق PHA موجب کاهش رخداد سورپریزها در فرایند طراحی می شود
  • زمان صرف شده برای آنجام PHA با افزایش سرعت فرایند طراحی قابل جبران است.

مراحل PHA:

مرحله اول: پیش نیازهای PHA

  1. تعیین تیم PHA: یک تیم PHA شامل رهبر تیم و دبیر و اعضای تیم بین ۲ تا ۶ نفر است. در انجام این پروژه که یک پایان نامه دانشگاهی است چنین تیمی تشکیل نشد اما با توجه به این که ارزیابی مخاطرات واحد *** برای اولین بار در این شرکت صورت گرفت سعی شد تا آنجا که ممکن است با استفاده از تجارب متخصصین و مدیران و سرپرستان بخش های مختلف به جمع آوری اطلاعات هر چه دقیق تر و قابل استناد پرداخته شده و به عنوان یک روش مقدماتی آنالیز خطرات راه را برای بررسی های جامع تر و کامل تر هموار سازد.
  2. تعریف و تشریح سیستم مورد آنالیز: بر حسب مورد به تشریح هر چه بیشتر فرایند مورد بحث و شرایط عملیاتی و محیطی، موارد خطرناک موجود در سیستم های کشف و کنترل خطرات و منابع انرژی موجود و محل قرار گیری دستگاه های مورد بحث، نحوه چیدمان و موقعیت آنها اشاره خواهد شد.

مرحله دوم: شناسایی خطرات

برای آنکه کلیه ی خطرات موجود در سیستم بررسی شود لیستی از خطرات معمول سیستم تهیه شد. این لیست از ترجمه مقاله چک لیست خطرات استخراج گردید سپس با توجه به انواع تقسیم بندی های موجود در این مقاله آن دسته از خطرات و نوعی از تقسیم بندی که بر سیستم مورد بررسی ارتباط بیشتری داشت و می توانست ارزیابی جامعی را در اختیار قرار دهد انتخاب شد.

مرحله سوم: برآورد پیامد و احتمال

در این مرحله با توجه به اطلاعات دریافتی از چک لیست های مرحله قبل ستون اول برگه کار که عنصر مخاطره آمیز سیستم است مشخص شد و نوع خطر در ستون دوم تعیین گردید و سپس اثرات خطر در ستون سوم ثبت گردید و سپس به تعیین شدت و احتمال ریسک موجود پرداخته شد. این ارزیابی می تواند به طرق مختلف و با استفاده از روش های کمی، کیفی یا نیمه کمی صورت گیرد اما روش مناسب در تکنیک PHA استفاده از ماتریکس ارزیابی ریسک ارائه شده در استاندارد MIL SID . 882B است که روش کیفی است.

نحوه ی ارزیابی ریسک

در تحقیق حاضر از ارزیابی ریسک کیفی استفاده شده است. بدین منظور از ماتریکس ریسک ارائه شده در استاندارد MIL – STD – 882B بهره گرفته شده است.

شدت خطر: توصیف طبقه بندی شده ای از سطح یا میزان خطر است که بر اساس پتانسیل واقعی یا ادراک شده ی خطر برای ایجاد صدمه، جراحت یا خسارت بیان شده است. طبقه بندی شدت خطر، یک شاخص کیفی از شدت نسبی پی آمدهای ممکن شرایط خطرناک به دست می دهد. استاندارد

ادامه مطلب را با دانلود فایل PPT و PDF دانلود کنید.

V1: این مطلب بروزرسانی شد و فایل ارزیابی ریسک به روش PHA در مرغ داری پیوست شد.

لطفا ابتدا در سایت ثبت نام کنید
ابتدا باید وارد حساب کاربری خود شوید

 

  • هرگونه سوالی در رابطه با پاورپوینت ارزیابی ریسک به روش PHA + مثال داشتید در نظرات ثبت کنید تا بررسی شود.

    هر مطلبی لازم داشتید, کافیه سفارش دهید تا در سایت قرار گیرد.

 

حتما بخوانید:

تجزیه و تحلیل مقدماتی خطر (PHA) دکتر غلام نیا

آناليز مقدماتی خطر – PHA

 

مبانی ایمنی فرایند

آنالیز ایمنی فرایند

آنالیز ایمنی فرایند

آنالیز ایمنی فرایند

 فرمت: Pdf   تعداد صفحات: 17

 

اداره ایمنی و بهداشت حرفه ای کار در سال ۱۹۹۲ عنوان کرد: «کارفرما باید یک آنالیز خطر فرایند اوليه (ارزیابی خطر) را بر روی فرایندهایی که شامل این استاندارد می شوند انجام دهد. آنالیز خطر فرایند باید متناسب با پیچیدگی فرایند باشد و خطرات موجود در آن را شناسایی، ارزیابی و کنترل کندو (,OSHA,۱۹۹۲).

بعد از حادثه بوپال هند، در سال 1984، اداره ایمنی و بهداشت حرفه ای کار، کار خود را بر روی یک استاندارد جدید با عنوان «مدیریت ایمنی فرایند مواد شیمیایی بسیار خطرناک» آغاز کرد. دولت ایالات متحده آمریکا از پیش تعیین کرده بود که استانداردهای رایج اداره ایمنی و بهداشت حرفه ای کار نمی توانند به طور کامل صنعت فرایندهای شیمیایی را پوشش دهند. از اینرو در 26 ماه می ۱۹۹۲ این استاندارد وضع شد. هدف از این استاندارد ترویج یک رهیافت جامع و پویای مدیریت ایمنی در صنایع فرایندهای شیمیایی بود.

 

1- آنالیز فرایند  process Analysis

آنالیز فرایند اساس استاندارد اداره ایمنی و بهداشت حرفه ای کار است. این استاندارد می گوید: کارفرما می تواند یک یا چند عدد از روش های آنالیز ایمنی را به عنوان آنالیز خطر فرایند انتخاب کند.

  • و چه می شود اگر؟
  • چک لیست؛
  • چه می شود اگر / چک لیست
  • بررسی خطر و قابلیت کارکرد هازوپ
  • آنالیز روش های خطا و اثرات (FMEA)
  • آنالیز درخت خطا؛ (FTA)
  • یک روش معادل مناسب

بقیه این بخش به تفصیل به شرح این تکنیک ها خواهد پرداخت. همچنین باید به خاطر داشته باشید که تکنیک آنالیز خطر، که قبلا بحث شد، نیز یک روش معادل پذیرفته شده از طرف اداره ایمنی و بهداشت حرفه ای کار برای صنعت فرایندهای شیمیایی جهت شناسایی، ارزیابی و کنترل خطر است. همچنین یک منبع بسیار خوب برای این تکنیک ها «دستورالعمل هایی جهت روش های ارزیابی خطر»، انتشارات انستیتوی مهندسان شیمیایی آمریکاست (۱۹۹۲)

 

2- هازوپ HAZOP

تکنیک هازوپ عبارت است از یک رهیافت گروهی سیستماتیک جهت شناسایی خطرات فرایند و ناکارایی های یک سیستم. یک گروه از کارشناسان به طور روشمند، از طریق استفاده از لغات و عبارات راهنما، سیستم را ارزیابی و چگونگی انحرافات فرایند از عملیات مورد نظر و اثرات این انحرافات را بررسی می کنند. این گروه سیستم را به بندهایی تقسیم می کنند و با استفاده از لغات راهنمای از پیش تعیین شده مانند عدم جریان، جریان کم، درجه حرارت بالا و غیره)، می سنجند که، در صورت بروز انحراف در فرایند، چه پیش خواهد آمد. به عبارت دیگر، هازوپ تا حدی به یک سیستم طوفان مغزی کنترل شده شباهت دارد.

هازوپ یک روش فوق العاده مفید جهت درک و فهم فرایندهای بسیار پیچیده محسوب می شود. از فواید کار گروهی آن است که، با اثر سینرژی و تقویت کنندگی افراد، خلاقیت جهت شناسایی سناریوهای احتمالی خطر ایجاد می شود. البته می توان هازوپ را در هر کدام از مراحل ایجاد یک سیستم به کار برد. هر چند بهتر است این آنالیز را در مرحله طراحی انجام داد؛ با این حال هازوپ می تواند اثرات انجام اصلاحات بر روی یک طراحی یا عملیات موجود را نیز به خوبی نشان دهد.

هازوپ از اولین روش های استفاده شده در صنعت پتروشیمی جهت شناسایی، کنترل و مستند سازی خطرات محسوب می شود. گزارش هازوپ می تواند یکی از اسناد مهمی به شمار آید که آن را به بازرسان OSHA نشان می دهید و آنها را متقاعد می سازید که قوانین را رعایت کرده اید.

برای مطالعه هازوپ باید اقدامات زیر را انجام دهید:

  • دامنه و اهداف را تعریف کنید
  • گروه هازوپ، را تعیین کنید
  • نتایج را مستند کنید
  • اجرای کنترل خطر را تعقیب کنید.

برای تشریح طراحی، باید اول بند یا گره را تعریف کنید. در یک تعریف، بند، محلی است که در آنجا پارامترهای فرایند تغییر می کنند. سطوح تبادل نواحی عملکردی در یک کارخانه تغییرات عمده در پارامترهای فرایند و گره های خوبی به شمار می روند. نقاط سطوح تبادل بخش های اصلی سخت افزاری مثال خوبی در این زمینه به شمار می روند. یک خط لوله که دو فرایند اصلی کارخانه را هم ربط می دهد نیز یک گره یا بند محسوب می شود. مثال های دیگر عبارتند از: لوله کشی از مخزن تغذیه تا پمپ تغذیه و یا لوله هایی که سرد کننده ها را به دستگاه متراکم کننده یا کندانسور می رساند. هازوپ را می توان برای هر دو فرایند پیوسته و مجموعه ای به کار برد.

حال گروه خود را جمع کنید. گروه باید یک رهبر یا رئیس داشته باشد که اعضای گروه را به درون کل فرایند بفرستد به طوری که تمام توجهات بر روی یک بند یا گره متمرکز نشود. بسیاری از اوقات رئیس گروه یک مهندس است که با تکنیک هازوپ آشنایی کامل دارد. این فرد باید بسیار خبره باشد و قوه خلاقیت افراد را تقویت کند. سایر اعضای گروه لازم نیست که حتما در این کار تجربه زیادی داشته باشند. مهم آشنایی اعضای گروه با طراحی و عملیات کارخانه است. در واقع، اداره ایمنی و بهداشت حرفه ای کار به حداقل یک نفر از گروه آنالیز نیاز دارد تا کل فرایند را به خوبی درک کند.

یک نفر از اعضای گروه باید خلاصه مذاکرات جلسه های هازوپ را یادداشت کند. این فرد احتمالا یکی از مهمترین نقش ها را در فرایند هازوپ برعهده دارد. او باید گروه را به خوبی حمایت کند و باعث ایجاد وقفه در فرایند نگردد.

موازنه بین اعضای گروه (4 تا 8 نفر) باید از طریق انتخاب طراحان کارخانه، اپراتورها و سایر کاربران صورت گیرد. این افراد باید ترکیب خوب و متخصصی را تجربه کنند و تشکیل دهند. مهندسان مکانیک، برق، شیمی و غیره باید بخشی از این گروه باشند.

پس از شکل گیری گروه، انواع اطلاعاتی که برای بررسی هازوپ) باید بازنگری و در نظر گرفته شوند عبارتند از:

  • نقشه های دستگاهی و فرایند؟
  • نقشه های مربوط به کارخانه و تسهیلات
  • دیاگرام های جریان فرایند؛
  • روش های عملیات و آنالیز خطر یا سایر گزارشهای ایمنی؛
  • گزارشهای حوادث و شبه حوادث با و تشریح و طبقه بندی قفل های داخلی؛
  • پارامترهای عملکردی؛
  • پارامترهای مجموعه دستگاهی
  • مشخصات تجهیزات (ظرفیت ظروف تحت فشار، حداکثر فشار طراحی شده، فشار شیرهای اطمینان و …)
  • بررسی های هازوپ در سایر سیستم ها.

گروه هازوپ برای هر بند یا گره در سیستم یک روش هازوپ (شکل ۱) را انجام دهد و یک مجموعه از لغات راهنمای هازوپ (جدول 1) را تعریف می کند. گروه از طریق یک ورودی به داخل بند یا گره، از طریق انتخاب یک خط تغذیه، کار خود را شروع می کند. آنگاه هر کدام از لغات راهنما برای خط جریان به کار برده می شوند. برای مثال، آیا جریان بیشتری امکان پذیر است؟ اگر نه، باید به سراغ انحراف بعدی رفت. اگر جریان بیشتری امکان پذیر باشد آیا خطرناک است؟ اگر جواب منفی باشد، باید به سراغ سایر عوامل ایجادکننده جریان بیشتر رفت.

 

جدول ۱- لغات راهنمای هازوپ

لغات راهنما

تعریف انحراف / مثال
NO

فرایند فیزیکی اتفاق نمی افتد. هیچگونه جریان پیشرونده الکتریسیته، ترکیب و غیره وجود ندارد

More

بیش از چند خصوصیت فیزیکی مربوط، نسبت به حد انتظار، وجود دارد. فشاری بیشتر از حد انتظار وجود دارد.
Less

خصوصیات فیزیکی کمتر از حد انتظار وجود دارد. درجه حرارت کمتر از حد انتظار وجود دارد.

As Well as

اجزای دیگری غیر از اجزای مورد انتظار وجود دارد. گاز به علاوه سیال در جریان وجود دارد.
Part of

ترکیب فرایند، متفاوت از چیزی است که باید باشد. بخشی از فرایند دارای ذراتی بزرگتر از ۲۰۰ میکرون بوده است.

Reverse

جریان مخالفی نسبت به آن چیزی که باید رخ دهد اتفاق می افتد. برگشت جریان رخ می دهد.
Other than

چیزی غیر از عملیات طبیعی اتفاق می افتد. عملیات به جای آنکه کند شود، سریع می شد

 

روش هازوپ

روش هازوپ

شکل 1: روش هازوپ

حال اگر جریان بیشتر خطرناک باشد، شما باید ببینید که: آیا اپراتور می داند که جریان بیشتری وجود دارد؟ اگر او نمی داند، در عملیات کارخانه چه پدیده ای رخ می دهد تا او را آگاه کند؟ آنگاه گروه باید تحقیق کند که چه نوع تغییرات عملیاتی با طراحی باعث جلوگیری از انحرافات و یا تخفیف عواقب آنها خواهد شد. آیا این تغییرات پرهزینه اند؟ اگر هزینه ها معقولانه نباشند، باید سایر تغییرات را در نظر بگیرید تا با اعمال آنها بر سیستم، خطرات کنترل شوند و یا اینکه خطر باقی مانده را بپذیرند.

تغییراتی در سیستم ایجاد می شوند را قبلا مهندسان رشته های مختلف باید بازنگری و تصویب کرده باشند. در نهایت اینکه، کارخانه باید این تغییرات را پیگیری کند تا مطمئن شود که کنترل های خطر اجرا می شوند و کافی هستند.

بعد از دیدن جدول ۱ مجموعه ای از سؤالات که گروه می تواند برای شرایط بدون جریان مطرح کند عبارتند از:

  • آیا می شود جریانی در سیستم وجود نداشته باشد؟
  • اگر چنین چیزی وجود داشته باشد، چگونه اتفاق می افتد؟ آیا پمپ ها خاموش اند؟ آیا خطوط مسدود شده اند؟ آیا دریچه ها بسته اند؟
  • عواقب عدم وجود جریان بر روی فرایند چگونه است؟ آیا بر روی سایر اجزای سیستم اثر نامطلوب دارد؟ آیا مواد نمی توانند به موقع به محل مطلوب تحویل داده شوند؟
  • آیا عواقب خطرناک خواهند بود؟ آیا این حالت باعث کاهش خنک کنندگی اضطراری و در نهایت منجر به ایجاد سناریوی درجه حرارت بالا خواهد شد؟ آیا راهی برای اپراتور وجود دارد که خطر را تشخیص دهد؟
  • اگر وضعیت خطرناک است، آیا می توان سیستم را به هر طریقی تغییر داد تا از شرایط بدون جریان جلوگیری شود؟ یا اینکه می توان اقداماتی را جهت تخفیف اثرات شرایط بدون جریان انجام داد؟

جدول 2 مثالی از یک جدول نمونه هازوپ برای یک فرایند بازیافت مواد سوزآور را نشان می دهد. همانگونه که در جدول دیده می شود، بند یا گره تشریح شده است و وارد محل می شود و لغات راهنما را به کار می برد.

برای مثال، در حالت اول، لغت راهنمای «عدم جریان» به کار می رود. این امر یک سؤال را برای گروه پیش می آورد: چه چیزی باعث می شود بند یا گره هیچگونه جریانی را دریافت نکند؟ وقتی که از دلایل اطمینان حاصل شد، هر کدام از اثرات یک دلیل عدم جریان در نظر گرفته می شوند. ستون اثرات به گروه نشان می دهد که آیا عواقب شرایط جریان به ایمنی، محیط عملیات و یا غیره مربوط است؟ ستون جدول با عنوان «نوع»، بیانگر نوع موضع است: نگهداری، عملیاتی، محیطی با ایمنی. این موضوع فرایند به درجه بندی موضوعات مهم کمک خواهد کرد (مانند ایمنی)؛ همچنین سایر نواحی را جهت بهبود کارایی فرایند، مانند ارتقای روش های نگهداری، شناسایی می کنند.

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.

 

لطفا ابتدا در سایت ثبت نام کنید
ابتدا باید وارد حساب کاربری خود شوید

 

  • هرگونه سوالی در رابطه با آنالیز ایمنی فرایند داشتید در نظرات ثبت کنید تا بررسی شود.

    هر مطلبی لازم داشتید, کافیه سفارش دهید تا در سایت قرار گیرد.

 

حتما بخوانید:

آنالیز ایمنی در مهندسی و چگونگی استفاده از آن

اندازه گیری عملکرد ایمنی فرایند

مبانی ایمنی فرایند

ایمنی مواد شیمیایی و فرایند