کلیات ارزیابی ریسک

کلیات ارزیابی ریسک

کلیات ارزیابی ریسک

فرمت: PDF   تعداد صفحات: 9

فهرست:

• مقدمه
• اهمیت و ضرورت ارزیابی ریسک
• اهمیت و ضرورت ارزیابی ریسک از دیدگاه آماری
• تقسیم بندی روش های ارزیابی ریسک
  • روش های قیاسی و استقرایی
  • روش های کیفی نیمه کمی و کمی
• ارزیابی کیفی ریسک
• ارزیابی نیمه کمی ریسک
  • استفاده از شاخص های خطر
  • روش تجزیه و تحلیل لایه های محافظتی (LOPA)
• روش ارزیابی ریسک کمی (QRA)
• انتخاب روش مناسب شناسایی مخاطرات و ارزیابی ریسک
• نتیجه گیری

1- مقدمه

از گذشته دور تا امروز تلاش انسان برای بقاء با رعایت ابتدایی ترین اصول ایمنی ممکن گشته است لذا ایمنی جزء لاینفک زندگی انسان از بدو خلقت بوده است با پیشرفت صنایع مخاطرات مربوط به واحدهای صنعتی نیز رشد کرده است سرمایه گذاری عظیم در واحدهای تولیدی و همچنین افزایش تعداد افراد شاغل در صنایع وجود واحدهای ایمن را ایجاب می کند چرا که در صورت وقوع حادثه میزان خسارتهای مالی و جانی بسیار بالا خواهد بود در دهه شصت میلادی، صنعت تحول عظیمی را تجربه کرد در این مرحله تمام توجه معطوف به بالا بردن حجم تولید و کاهش قیمت تمام شده محصولات بود و توجه لازم به شرایط ایمنی واحدها نمیشد همچنین عدم وجود قوانین اجباری، باعث شد بسیاری از واحدهای صنایع شیمیایی ویژگی های لازم را از نظر ایمنی نداشته باشند اما پس از حوادثی مانند حادثه فلیکس بارو (Flixborough) انگلستان در سال ۱۹۷۴ و حوادث صنعتی پس از آن به علت فشار شدید افکار عمومی قوانین ایمنی واحدهای صنعتی توسط جامعه اروپا مورد تصویب قرار گرفت آمریکا نیز بخصوص پس از حادثه بوپال (Bhopal) در هند در سال ۱۹۸۴ و برخی حوادث رخ داده در این کشور قوانین متعددی در زمینه ایمنی واحدهای شیمیایی تصویب شد وقوع این حوادث باعث توجه روز افزون به مسائل ایمنی در حیطه مهندسی گشت. همچنین توسعه، پیشرفت و گسترش فناوری های بسیار پیچیده و پراهمیت در صنایع مختلف خصوصاً صنایع شیمیایی سبب شده است که فلسفه ایمنی از رویکرد پس از وقوع به رویکرد پیش از وقوع تغییر یابد.

2- اهمیت و ضرورت ارزیابی ریسک

یکی از مسائلی که در ایمنی صنایع فرآیندی مطرح است تصمیم گیری در مورد با صرفه بودن یا نبودن سرمایه گذاری برای ایمن کردن فرآیند است. به بیان دیگر با توجه به تعداد زیاد حوادث محتمل در یک واحد فرآیندی و نیز محدود بودن منابع مالی تعیین معیاری برای تصمیم گیری و اولویت بندی مخاطرات ضروری به نظر میرسد به همین دلیل است که امروزه تصمیم گیری و مدیریت بر مبنای ارزیابی ریسک انجام می گیرد بررسی دقیق حوادث معروف ثابت می کند که قسمت اعظم حوادث نه فقط قابل پیشگیری بلکه قابل پیش بینی بوده اند مشروط بر آنکه دست کم تحلیل های مهندسی نظیر شناسایی خطر مدلسازی پیامد و ارزیابی ریسک در تأسیسات مورد بحث بموقع انجام گرفته می شد. نگرانی های عمومی ناشی از آسیب ها و خسارات حاصل از مخاطراتی همچون انتشار گازهای سمی انفجارها و آتش سوزی های بزرگ موجب اصلاح قوانین ایمنی ،ملی منطقه ای و بین المللی شده است. در طبقه بندی که جامعه اروپا انجام داده است این مخاطرات را تحت عنوان مخاطرات عمده واحدهای صنعتی طبقه بندی نموده است.

ارزیابی ریسک خطراتی همچون رها شدن مواد شیمیایی پر خطر در محیط یکی از ضروری ترین و اصلی ترین مراحل برای افزایش سطح ایمنی در واحدهای موجود یا در حال طراحی است. صنایع شیمیایی اغلب با مواد شیمیایی پر خطر و واحدهای عملیاتی تحت شرایط دما و فشار بالا نظیر راکتورها و تانک های ذخیره سروکار دارند بنابراین احتمال وقوع حوادثی از قبیل انفجار، آتش سوزی و نشت مواد سمی در آنها وجود دارد ارزیابی ریسک در کشورهای پیشرفته و توسعه یافته جزء لاینفک طراحی واحدهای فرآیندی می باشد که متأسفانه در کشور ما هنوز جایگاه خود را بدست نیاورده است شاید یکی از دلایل مهم آن عدم آشنایی کافی با مبانی اولیه ارزیابی ریسک است.

۳- اهمیت و ضرورت ارزیابی ریسک از دیدگاه آماری

برای آنکه لزوم انجام ارزیابی ریسک در صنایع واضح تر شود می توان مروری بر حوادث ناگوار صنایع فرایندی رخ داده در چند دهه اخیر داشت.

1. در حادثه فلیکس بارو (Flixborough) انگلستان در سال ۱۹۷۴ در اثر نشت سیکلوهگزان ۲۸ نفر کشته، ۳۶ نفر مجروح ۵۳ نفر مجروح در اثر تخریب گسترده در داخل واحد، ۱۸۲۱ خانه آسیب دیدگی جزئی تا کلی در خارج از واحد و حدود ۴۸ میلیون دلار آسیب مستقیم به داخل واحد و ۲۰۰ میلیون دلار به خارج واحد خسارت وارد شد.
2. در حادثه میکزیکوسیتی (Mexico city) در سال ۱۹۸۴ در اثر انفجار ناشی از شکستگی لوله و تخلیه گاز مایع طبیعی (LPG) بیش از ۵۴۲ نفر کشته، بیش از ۴۲۴۸ نفر مجروح و به طور کامل ترمینال گاز مایع و ساختمانهای مسکونی مجاور تخریب شدند.
3. در حادثه تگزاس آمریکا در سال ۲۰۰۵ در اثر آتش سوزی و انفجار پالایشگاه ۱۵ نفر کشته و میلیاردها دلار خسارت وارد شد.
4. در حادثه قطار باری نیشابور در سال ۱۳۸۲ در اثر انفجار واگن قطار حامل یک ماده شیمیایی قابل اشتعال بیش از ۲۹۵ نفر کشته شدند.
5. در حادثه یک شرکت تولید کننده حلال های صنعتی و مواد شیمیایی شازند اراک در سال ۱۳۸۷ در اثر انفجار و آتش سوزی ۳۵ نفر کشته شدند.
6. در حادثه کارخانه گاز کرج در سال ۱۳۸۷ در اثر انفجار مهیب کپسول های گاز ۱۵ نفر کشته شدند.
7. در حوادث پتروشیمی جزیره خارگ پردیس، بندر امام و خطوط انتقال گاز سرخص در سال ۱۳۸۹ حدود ۶۰ کشته و مجروح گزارش شده است.
8. شش حادثه قابل توجه در خطوط انتقال گاز کشور که دارای خسارتهای زیادی در سال ۱۳۹۰ شدند.

این حوادث می توانند به دلیل اشکالات در طراحی فرآیند، نقص فنی تجهیزات و یا خطاهای انسانی رخ دهند به گواهی آمار و ارقام خسارت های ناشی از این حوادث در جهان بسیار زیاد است به همین دلیل تدابیر خاصی باید در نظر گرفته شود و مفهومی به نام ارزیابی ریسک مورد توجه قرار گیرد.

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ نمونه عملی ارزیابی ریسک به روش FMEA

⇐ دوره ارزیابی ریسک به روش HAZOP

⇐ روش های ارزیابی کمی و نیمه کمی ریسک

⇐ روش های ارزیابی کمی و نیمه کمی ریسک

   

نویسنده: سیروان شیخی

«تجربه در صنعت»، زیربنایِ اشتیاقِ من به دنیایِ HSE است. با بیش از ۱۳ سال فعالیت اجرایی و تخصصی، هدفم در این وب‌سایت، پل زدن میان دانشِ آکادمیک و نیازهای واقعیِ صنعت است. همراه با تیم تخصصی‌ام، می‌کوشیم تا با ارائه محتوای کاربردی و به‌روز، مسیرِ رشد حرفه‌ای شما را هموارتر کنیم. خوشحال می‌شوم در صفحه لینکدین، تجربیاتمان را به اشتراک بگذاریم و در این مسیر تخصصی همراه هم باشیم.