ورود توسط Sirvan Sheikhi

ایمنی مواد شیمیایی و روش های طبقه بندی و نگهداری مواد شیمیایی

ایمنی مواد شیمیایی و روش های طبقه بندی و نگهداری مواد شیمیایی

ایمنی مواد شیمیایی و روش های طبقه بندی و نگهداری مواد شیمیایی

فرمت: PDF  تعداد صفحات: 48

تنظیم: دکتر غلام نیا

 

مقدمه

در ﺳﺎل 1942 ﺗﻌﺪاد ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺣـﺪود 0/6 ﻣﯿﻠﯿـﻮن در ﺳـﺎل ﺑـﻮد ه و در ﺳـﺎل 1947 ﺣﺪود 4 ﻣﯿﻠﯿﻮن و در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ 11 ﻣﯿﻠﯿﻮن ﻣﺎده ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ ﮐﻪ ﺳﺎﻻﻧﻪ 1000 ﺗﺎ 2000 ﻣﺎده ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﺟﺪﯾﺪ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻓﻬﺮﺳﺖ اﺿﺎﻓﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد و ﻫﺮ ﺳﺎﻟﻪ 100000 ﻣﺎده ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻣﺘﻔﺎوت ﺗﻮﻟﯿﺪ ﯾﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯿ ﺸﻮد. اﻃﻼﻋﺎت ﺳﻢ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺗﮑﻤﯿﻞ ﺷﺪه ﻓﻘﻂ در ﻣﻮرد 10000 ﻧﻮع ﻣﺎده ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ اﺳﺖ اﯾﻦ در ﺣﺎﻟﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﺪود ﯾﮏ ﻣﯿﻠﯿﻮن اﻧﺴﺎن ﻫﺮ ﺳﺎﻟﻪ در اﺛﺮ ﺗﻤﺎس ﺑﺎ ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻓﻮت ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ و ﯾﺎ از ﮐﺎر اﻓﺘﺎده ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ و ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﯾﯽ ﺣﺪود 1 ﺗﺎ 4 ﻣﯿﻠﯿﻮن ﻣﺴﻤﻮﻣﯿﺖ ﻧﺎﺷﯽ از آﻓﺖ ﮐﺶ ﻫﺎ اﺗﻔﺎق ﻣﯽ اﻓﺘﺪ.

4 ﻣﯿﻠﯿﻮن ﻧﻔﺮ در آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫ ﻬﺎي ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ در ﺟﻬﺎن ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻪ ﮐﺎر ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺧﯿﻠﯽ از اﯾﻦ ﺗﻌﺪاد ﺑـﻪ ﮔﻮﻧﻪ اي ﺑﺎ ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ در ﻣﺤﯿﻂ ﻫﺎي ﮐﺎري دﯾﮕﺮ ﻧﯿﺰ ﺳﺮ و ﮐﺎر دارﻧﺪ. ﻓﻘﻂ 1% از ﮐﻞ ﻣـﻮاد ﺷـﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﺷﺪه ﻣﺼﺮف ﻋﻤﻮﻣﯽ دارد. ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ در اﻧﺒﺎر ﺧﯿﻠﯽ راﯾﺞ ﻫﺴﺘﻨﺪ اﮔﺮ اﯾﻤﻦ ﻧﮕﻬﺪاري ﻧﺸﻮﻧﺪ می تواﻧﻨﺪ ﺑﺎﻋﺚ آﺳﯿﺐ ﺟﺪي ﺷﻮﻧﺪ. ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ درون ﺑﺎر اﻧﺪاز ﯾﺎ ﮐﺎﻧﺘﯿﻨﺮ ﯾﺎ ﭘﺎﻟﺖ ﻗﺮار ﮔﯿﺮﻧﺪ.

ﯾﺎ ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﺨﺸﯽ از ﻣﺤﯿﻂ ﮐﺎر ﺑﺎﺷﻨﺪ. ﮐﻠﯿﻪ ﻇﺮوف و ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ اﻋـﻢ از ﮐﻮﭼﮏ، ﻣﺘﻮﺳﻂ و ﺑﺰرگ ﺑﺎﯾﺪ داراي ﺑﺮﭼﺴﺐ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻋﻤﻮم اﻓﺮادي ﮐﻪ ﺑﺎ آن ﺳﺮ و ﮐﺎر دارﻧـﺪ آﮔﺎﻫﯽ دﻫﺪ که ﻣﺤﺘﻮي ﻇﺮف ﭼﯿﺴﺖ؟ و ﭼﻪ ﺧﻄﺮاﺗﯽ دارد؟

چند نکته:

  • ﻫﻤﻪ ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺳﻤﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ.
  • ﯾﮏ ﻣﺎده ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﺳﻤﯽ ﻗﻠﻤﺪاد ﻣﯽ ﮔﺮدد ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺎدي وارد ﺑﺪن ﺷﻮد. ﺑﺮﺧﯽ ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻧﺴﺒﺘﺎ ﺳﻤﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ. به همین دﻟﯿﻞ ﺑﺎﯾﺴﺘﯽ به مقدار زﯾﺎدي وارد ﺑﺪن ﺷـﻮﻧﺪ ﺗـﺎ اﯾﺠﺎد اﺛﺮات ﻧﺎﻣﻄﻠﻮب ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ.
  • ﺑﺮﺧﯽ ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﺷﺪﯾﺪا ﺳﻤﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ. ﯾﮏ ﻣﻘﺪار ﮐﻤﯽ از آن ﮐﻪ وارد ﺑﺪن ﺷـﻮد ﻣـﯽ ﺗﻮاﻧـﺪ اﯾﺠﺎد اﺛﺮات ﻧﺎﻣﻄﻠﻮب ﺷﺪﯾﺪ ﻧﻤﺎﯾﺪ.
  • ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ از ﻃﺮﯾﻖ ﺗﻨﻔﺴﯽ و ﺗﻤﺎس ﭘﻮﺳـﺘﯽ وارد ﺑـﺪن ﺷـﻮﻧﺪ. ﻣـﻮاد ﺷـﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﺑﻄـﻮر ﺗﺼﺎدﻓﯽ در ﻃﯽ ﻋﻤﻠﯿﺎت ﺧﻮردن، ﻧﻮﺷﯿﺪن، ﺳﯿﮕﺎر ﮐﺸﯿﺪن و دﺳﺖ زدن ﺑﻪ ﭼﺸﻤﻬﺎ ﺑﺎ دست ها آﻟﻮده ﺑﻪ ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ وارد ﺑﺪن ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ.

ﻋﻮاﻣﻞ ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ

ﻋﻮاﻣﻞ ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ در ﻣﺤﯿﻂ ﮐﺎر در ﺑﺮﮔﯿﺮﻧﺪه ﺗﻤﺎم ﻣﻮاد اوﻟﯿﻪ، ﺧﺎم، واﺳﻄﻪ و ﻓﺮآورده ﻫﺎي اﺻﻠﯽ ﮐﻪ در ﺻﻨﻌﺖ ﺑﻪ ﮐﺎر ﻣﯽ روﻧﺪ ﯾﺎ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ، ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. اﯾﻦ ﻣﻮارد ﮐﻪ ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﮔﺎز، ﻣﺎﯾﻊ و ﺟﺎﻣﺪ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﯾﺎ ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ ﺑﻮده و داراي ﻣﻨﺸﺎء ﮔﯿﺎﻫﯽ، ﺣﯿﻮاﻧﯽ و ﯾﺎ ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ (ﻣﻌﺪﻧﯽ، اﻟﯽ) ﺑﺎﺷﻨﺪ.

ﮔﺴﺘﺮش ﺗﮑﻨﻮﻟﻮژي و ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺟﻬﺖ ﺗﻮﻟﯿﺪ ، ﻣﻮﺟﺐ ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ دهها ﻫﺰار ﻧﻮع ﻣﺎده ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ در ﺻﻨﺎﯾﻊ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﯿﺮد. ﺗﻮﻟﯿﺪ و ﮐﺎرﺑﺮد اﯾﻦ ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﺑﺎ ﺧﻮاص ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭼﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻮاد ﺧﺎم، ﻣﻮاد ﺑﯿﻨﺎﺑﯿﻨﯽ و ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻧﻬﺎﯾﯽ، ﻣﻮﺟﺐ آﻟﻮدﮔﯽ ﻣﺤﯿﻂ ﮐﺎري ﮔﺮدﯾﺪه و ﺳﻼﻣﺘﯽ اﻓﺮاد ﺷﺎﻏﻞ در ﺻﻨﺎﯾﻊ را ﺑﻪ ﻣﺨﺎﻃﺮه اﻧﺪاﺧﺘﻪ اﺳﺖ ﻋﻮاﻣﻞ ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ زﯾﺎن آور ﻣﺤﯿﻂ ﮐﺎر در ﺑﺮﮔﯿﺮﻧﺪه ﻫﻤﻪ ﻣﻮادي اﺳﺖ ﮐﻪ در ﻣﺤﯿﻂ ﻫﺎي ﮐﺎري ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ و داراي اﺛﺮات ﺳﻮء ﺑﺮ ﺳﻼﻣﺖ ﮐﺎرﮐﻨﺎن ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. ﻫﺮ ﯾﮏ از اﯾﻦ ﻣﻮاد داراي ﺧﻄﺮات و زﯾﺎن ﻫﺎي وﯾﮋه ﺧﻮد اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺻﻮرت ﺗﻤﺎس ﻓﺮد ﺑﺎ آن رخ ﻣﯽ دﻫﺪ. ﺑﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ زﯾﺎن آور ﻣﺤﯿﻂ ﮐﺎر ، آﻻﯾﻨﺪه ﻫﺎي ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻧﯿﺰ اﻃﻼق ﻣﯽ ﺷﻮد

ﻣﻌﻤﻮﻻ وﻗﺘﯽ از واژه آﻻﯾﻨﺪه ﻫﺎي ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻣﺤﯿﻂ ﮐﺎر اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﺷﻮد ﻣﻨﻈﻮر اﺛﺮات ﺑﻬﺪاﺷﺘﯽ اﯾﻦ ﻣﻮاد ﺑﺮﺳﻼﻣﺖ ﮐﺎرﮐﻨﺎن اﺳﺖ و ﺳﺎﯾﺮ ﺧﻄﺮات ﻧﺎﺷﯽ از ﻣﻮاد ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺣﺮﯾﻖ و اﻧﻔﺠﺎر ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻧﻤﯽ ﺑﺎﺷﺪ (اﯾﻦ ﺧﻄﺮات ﺑﻪ ﻣﺒﺤﺚ اﯾﻤﻨﯽ ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻣﺮﺑﻮط ﻣﯽ ﺷﻮد). ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﮔﺴﺘﺮش ﮐﺎرﺑﺮد ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ در ﺻﻨﺎﯾﻊ، در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ آﻻﯾﻨﺪه ﻫﺎي ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻣﺤﯿﻂ ﮐﺎر ﯾﮑﯽ از ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﻋﻮاﻣﻞ زﯾﺎن آور در ﻣﺤﯿﻂ ﮐﺎر ﻣﺤﺴﻮب ﺷﺪه و ﺳﻼﻣﺘﯽ ﺗﻌﺪاد زﯾﺎدي از ﻧﯿﺮوي ﮐﺎررا ﺑﻪ ﺧﻄﺮ اﻧﺪاﺧﺘﻪ اﺳﺖ.

مشکلات ناشی از آلاینده های شیمیایی محیط کار

اﯾﻦ ﻣﺸﮑﻼت از دو دﯾﺪﮔﺎه ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ:

  • ایمنی
  • بهداشت

رﯾﺴﮏ ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ از ﻟﺤﺎظ اﯾﻤﻨﯽ وﺟﻮد دارﻧﺪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از:

  1. آتش سوزی
  2. اﻧﻔﺠﺎر
  3. ﺳﻤﯿﺖ ﻣﻮاد
  4. ﻣﺸﮑﻞ ﺧﻮرﻧﺪﮔﯽ
  5. ﺳﻮزاﻧﻨﺪﮔﯽ

طبقه بندی فیزیکی عوامل شیمیایی محیط کار

 

اندازه گیری و ارزیابی مواجهه با عوامل شیمیایی

حالات فیزیکی مواد شیمیایی

 

  1. ﮔﺎزﻫﺎ و ﺑﺨﺎرات: ﺑﻄﻮر ﮐﻠﯽ ﮔﺎز ﺑﻪ ﻣﺎده اي اﻃﻼق ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ در ﺑﺎﻻي دﻣﺎي ﺑﺤﺮاﻧﯽ و ﺑﺨﺎر ﺑﻪ ﻣﺎده اي ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ در ﺣﺎﻟﺖ ﮔﺎزي در زﯾﺮ ﺣﺮارت ﺑﺤﺮاﻧﯽ اﺳﺖ. ﺑﺪﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ اﺻﻄﻼح ﮔﺎز ﺑﻪ ﻫﺮ ﺟﺴﻤﯽ ﮐﻪ در ﺣﺮارت 25 درﺟﻪ ﺳﺎﻧﺘﯽ ﮔﺮاد و ﻓﺸﺎر 760 ﻣﯿﻠﯽ ﻣﺘﺮ ﺟﯿﻮه ﺑﻪ ﺻﻮرت ﮔﺎز وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﺨﺎر ﻫﻢ ﺑﻪ ﻣﺎده اي ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ در 25 درﺟﻪ ﺳﺎﻧﺘﯽ ﮔﺮاد و ﻓﺸﺎر 760 ﻣﯿﻠﯽ ﻣﺘﺮ ﺟﯿﻮه ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺎﯾﻊ ﯾﺎ ﺟﺎﻣﺪ ﺑﺎﺷﺪ. ﮔﺎزﻫﺎ و ﺑﺨﺎرات آﻻﯾﻨﺪه ﻫﺎﯾﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ از ﻧﻈﺮ ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﮔﺎز ﻫﺴﺘﻨﺪ . ﺗﻔﺎوت آﻧﻬﺎ در اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﮔﺎزﻫﺎ در دﻣﺎ و ﻓﺸﺎر ﻣﻌﻤﻮﻟﯽ (ﻣﺘﻌﺎرﻓﯽ) ﺷﮑﻞ ﮔﺎزي دارﻧﺪ اﻣﺎ ﺑﺨﺎرات ﻣﺤﺼﻮل ﻣﻮادي ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ در دﻣﺎ و ﻓﺸﺎر ﻣﻌﻤﻮﻟﯽ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﺟﺎﻣﺪ و ﯾﺎ ﻣﺎﯾﻊ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ. به عبارت دﯾﮕﺮ ﺑﺨﺎر، ﻓﺮآورده ﺗﺒﺨﯿﺮ ﻣﻮادي اﺳﺖ ﮐﻪ در دﻣﺎي ﻣﻌﻤﻮﻟﯽ ﻣﺎﯾﻊ (ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﻨﺰن ، ﺗﻮﻟﻮﺋﻦ و …) و ﮔﺎﻫﯽ ﻓﺮآورده ﺗﺼﻌﯿﺪ ﺟﺎﻣﺪات (ﻣﺎﻧﻨﺪ ﯾﺪ) اﺳﺖ. ﺑﺴﯿﺎري از آﻻﯾﻨﺪه ﻫﺎي ﻫﻮا در ﻣﺤﯿﻂ ﮐﺎر ﺑﻪ اﯾﻦ ﺷﮑﻞ در ﻫﻮا وﺟﻮد دارﻧﺪ ﻣﺜﻼ آﻻﯾﻨﺪه ﻫﺎﯾﯽ ﻧﻈﯿﺮ ﻣﻮﻧﻮاﮐﺴﯿﺪ ﮐﺮﺑﻦ (co)، دي اﮐﺴﯿﺪ ﮔﻮﮔﺮد (so2)، دي اﮐﺴﯿﺪ ﮐﺮﺑﻦ (co2) و ﺑﺨﺎرات ﻫﯿﺪرو ﮐﺮﺑﻦ ﻫﺎ و ﺣﻼل ﻫﺎ ﮐﻪ از آﻻﯾﻨﺪه ﻫﺎي ﻣﻬﻢ در ﺻﻨﻌﺖ ﻓﻮﻻد ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ از دﺳﺘﻪ ﮔﺎزﻫﺎ و ﺑﺨﺎرات ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﺑﺴﯿﺎري از اﯾﻦ آﻻﯾﻨﺪه ﻫﺎ ﺑﺪون رﻧﮓ و ﺑﻮ ﺑﻮده و در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺑﺎ ﺣﻮاس ﭘﻨﺞ ﮔﺎﻧﻪ ﻧﻤﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ وﺟﻮد آﻧﻬﺎ در ﻣﺤﯿﻂ ﭘﯽ ﺑﺮد.
  2. ﻣﻮاد ﻣﻌﻠﻖ (آﯾﺮوﺳﻮل) : اﻧﺘﺸﺎر و ﭘﺮاﮐﻨﺪﮔﯽ ذرات ﻣﯿﮑﺮوﺳﮑﻮﭘﯽ ﺟﺎﻣﺪ ﯾﺎﻣﺎﯾﻊ در ﯾﮏ ﻓﺎز ﮔﺎزي ﺧﺎص و ﯾﺎ در ﻫﻮا
  3. ﮔﺮد و ﻏﺒﺎرﻫﺎ: ذرات ﺟﺎﻣﺪ ﻣﻌﻠﻖ در ﻫﻮا ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ در اﺛﺮ ﺧﺮد ﺷﺪن ﻣﻮاد ﺟﺎﻣﺪ در ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎي ﻣﮑﺎﻧﯿﮑﯽ ﯾﺎ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر اﮐﺴﯿﺪﻫﺎي آﻫﻦ ﮐﻪ در اﺛﺮ ﺧﺮد ﮐﺮدن ﺳﻨﮓ آﻫﻦ در ﺻﻨﺎﯾﻊ ﻓﻮﻻد در ﻣﺤﯿﻂ ﮐﺎر ﭘﺨﺶ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ.
  4. دﻣﻪ ﻫﺎ: ذرات ﺟﺎﻣﺪ ﺷﻨﺎور در ﻫﻮا ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ در اﺛﺮ ﺳﺮد ﺷﺪن ﺑﺨﺎرات ﻓﻠﺰي (در ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻓﻠﺰات ذوب ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ و ﯾﺎ در ﻋﻤﻠﯿﺎت ﺟﻮﺷﮑﺎري) اﯾﺠﺎد ﻣﯽ ﮔﺮدﻧﺪ . ﻧﻈﯿﺮ دﻣﻪ ﻫﺎي اﮐﺴﯿﺪ آﻫﻦ ﮐﻪ در ﮐﻮره ﻫﺎي ذوب ﺳﻨﮓ آﻫﻦ در ﺻﻨﺎﯾﻊ ﻓﻮﻻد ﺗﻮﻟﯿﺪ و وارد ﻫﻮاي ﻣﺤﯿﻂ ﮐﺎر ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ
  5. ﻣﯿﺴﺖ ﻫﺎ: ذرات ﻣﺎﯾﻊ ﺷﻨﺎور در ﻫﻮا ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ در اﺛﺮ اﺳﭙﺮي ﯾﺎ ﭘﺎﺷﯿﺪن ﻣﺎﯾﻌﺎت وارد ﻫﻮاي ﻣﺤﯿﻂ ﮐﺎر ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ اﺳﯿﺪ ﮐﺮوﻣﯿﮏ ﮐﻪ در ﻋﻤﻠﯿﺎت آﺑﮑﺎري ﺑﻪ اﯾﻦ ﺷﮑﻞ وارد ﻫﻮاي ﻣﺤﯿﻂ ﮐﺎر ﻣﯽ ﮔﺮدد . ﻻزم ﺑﻪ ذﮐﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ اﮔﺮ ذرات ﻣﺎﯾﻊ ﻣﻮﺟﻮد در ﻫﻮا آب ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ آن «مه» می گوﯾﻨﺪ
  6. دود : ذرات ﺟﺎﻣﺪ ﻣﻌﻠﻖ در ﻫﻮاﺳﺖ ﮐﻪ از ﻃﺮﯾﻖ اﺣﺘﺮاق ﻧﺎﻗﺺ ﻣﻮاد آﻟﯽ اﯾﺠﺎد ﻣﯽ ﺷﻮد و ﺑﺎ ﭼﺸﻢ دﯾﺪه ﻣﯽ ﺷﻮد . دود در واﻗﻊ ذرات ﮐﺮﺑﻦ ﺟﺎﻣﺪ ﻣﻌﻠﻖ در ﻫﻮا ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ
  7. اﺳﻤﺎگ – Somg : از دو ﮐﻠﻤﻪ fog , smoke ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه و اﺻﻄﻼﺣﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ آﻟﻮدگی های اﺗﻤﺴﻔﺮي ﮐﻪ در اﺛﺮ آﺋﺮوﺳﻮل های ﺣﺎﺻﻞ از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﯿﻌﯽ و ﯾﺎ ﺻﻨﻌﺘﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ اﻃﻼق ﻣﯽ ﮔﺮدد.
  8. اﺳﭙﺮی: اﺳﺘﻌﻤﺎل آﺋﺮوﺳﻮل ها، ﺳﻮﺳﭙﺎﻧﺴﯿﻮن ها و اﻣﻮﻟﺴﻮن ها ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر و اﺳﺘﻔﺎده از آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﭘﺎﺷﯿﺪﻧﯽ در ﻣﺤﯿﻂ ﺑﺎز و ﯾﺎ روي ﺳﻄﻮح ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻨﺎم اﺳﭙﺮي ﻣﻌﺮوف اﺳﺖ.
  9. ﻣﻪ – Fog: ذرات ﯾﺎ ﻗﻄﺮات رﯾﺰ ﻣﺎﯾﻊ در ﻫﻮا
    ﺳﻮﺳﭙﺎﻧﺴﯿﻮن ها: ﺗﻌﻠﯿﻖ ذرات ﺟﺎﻣﺪ در آب و ﯾﺎ ﻣﺎﯾﻊ دﯾﮕﺮ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﻣﺪت ﮐﻮﺗﺎه و ﯾﺎ ﻃﻮﻻﻧﯽ ﭘﺎﯾﺪار و ﺑﺮﻗﺮار ﺑﻤﺎﻧﺪ.
    اﻣﻮﻟﯿﺴﯿﻮن: ﻗﻄﺮات زﯾﺮ ﻣﺎﯾﻊ در ﯾﮏ ﻣﺎﯾﻊ دﯾﮕﺮ

ﺑﺮاي ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ اﯾﻦ ﻣﻮاد در ﻣﺤﯿﻂ ﮐﺎر ﻻزم اﺳﺖ:

  1. ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﮔﯿﺮد.
  2. ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﺤﯿﻂ ﮐﺎر ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺷﻮد.
  3. از ﻫﻮاي ﻣﺤﯿﻂ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداري ﺷﻮد.
  4. ﺧﻄﺮات و ﺧﺼﻮﺻﯿﺎت اﯾﻦ ﻣﻮاد از ﻣﻨﺎﺑﻊ اﺳﺘﺨﺮاج ﺷﻮد.
  5. ﻣﺤﯿﻂ ﮐﺎر ﻣﻮرد ﺑﺎزرﺳﯽ ﻗﺮار ﮔﯿﺮد.
  6. ﮐﺎرﮐﻨﺎن به ﻄﻮر ﻣﺮﺗﺐ ﻣﻮرد ﻣﻌﺎﯾﻨﻪ ﻗﺮار ﮔﯿﺮﻧﺪ

در واﻗﻊ ﻣﻮارد ﻓﻮق ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺘﺨﺼﺺ ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﺻﻨﻌﺘﯽ اﻧﺠﺎم میگیرد راه های ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ اﯾﻦ ﻋﻮاﻣﻞ در ﻣﺤﯿﻂ ﮐﺎر اﺳﺖ. ﭘﺲ از ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ اﯾﻦ ﻣﻮاد ﺑﺎﯾﺪ از ﻃﺮﯾﻖ اﻧﺪازه ﮔﯿﺮي و ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯿﺰان آﻧﻬﺎ در ﻫﻮاي ﻣﺤﯿﻂ ﮐﺎر در ﺧﺼﻮص زﯾﺎن آور ﺑﻮدن آﻧﻬﺎ ﻗﻀﺎوت ﻧﻤﻮد. زﯾﺎن آور ﺑﻮدن اﯾﻦ آﻻﯾﻨﺪه ﻫﺎ ﺑﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد

ادامه مطالب زیر را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید:

  • عواﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮ آﺳﯿﺐ رﺳﺎﻧﯽ آﻻﯾﻨﺪه ﻫﺎی ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ
  • علل حوادث مواد شیمیایی
  • عناصر کلیدی استاندارد خطر مواجهه با مواد شیمیایی OSHA
  • هویت یا شناسایی مواد شیمیایی
  • کدهای بین المللی در شناسایی مواد شیمیایی
  • کالاهای خطرناک
  • طبقه بندی استانداردهای NFPA مواد شیمیایی
  • سیستم طبقه بندی کالاهای خطرناک سازمان ملل
  • الزامات برچسب گذاری مواد شیمیایی
  • نگهداری و انبارداری ایمن مواد قابل اشتعال و سوختن
  • جدول توصیفی برچسب گذاری مخاطرات مواد شیمیایی

 

  • هر گونه سوالی در رابطه با ایمنی مواد شیمیایی و روش های طبقه بندی و نگهداری مواد شیمیایی داشتید در نظرات ثبت کنید تا بررسی شود.

    هر مطلبی لازم داشتید, کافیه سفارش دهید تا در سایت قرار گیرد.

 

حتما بخوانید:

آشنایی با برچسب های ایمنی مواد شیمیایی مایع و جامد خطرناک

استاندارد بین المللی ایمنی مواد شیمیایی (GHS)

جزوه ایمنی مواد شیمیایی دکتر کلات پور

ایمنی مواد شیمیایی و فرایند

 

لباس های حفاظت فردی

لباس های حفاظت فردی

لباس های حفاظت فردی

فرمت: PPT تعداد صفحات: 78

مدل انسان در محیط کار

در هر سیستم مجموعه ای از مواد اولیه, انرژی و یا اطلاعات وارد شده و پس از پردازش در سیستم به صورت محصولی با کمیت و کیفیت معلوم خارج می شود. در داخل سیستم, انسان با استفاده از تکنولوژی و در ارتباط تنگاتنگ با محیط فیزیکی و اجتماعی کاری انجام می دهد و در مقابل سیستم و محیط فیزیکی و اجتماعی بر روی انسان عکس العملی ایجاد می کنند. هر چه نیازهای کاری سیستم بیشتر باشد استرس بیشتری بر کارگر وارد شده و در کارگر استرین ایجاد می شود.

به این ترتیب با انجام آنالیز کار می توان درخواست های کاری و شرایط فیزیکی, اجتماعی, روانی و … را با توجه به محدودیت های انسانی مورد تجزیه و تحلیل قرار داده و با انتخاب کارگران مناسب, تدوین برنامه های آموزشی و طراحی مناسب فرایند ها و يا اقلام حفاظتي  از ایجاد استرین در کارگر جلوگیری کرد.

مقدمه:

  • پوست يكی از ارگانهای بسيار مهم بدن است.
  • مواد شيميایی از راه پوست نيز وارد بدن مي شوند. در برخي موارد، جذب پوستی سهم بزرگی از كل مواجهه تماسی با تركيبات شيميایی آلی فرار را تشكيل مي دهد. (NIOSH 1988, ACGIH 1989).
  • پوست سالم نخستين سد حفاظتی در مقابل عوامل زيان بار محيطی می باشد.
  • پوست به عنوان ارگان هدف توسعه بيماريهايی نظير درماتيت نيز مي باشد.
  • بيماريهای پوستی تقريبا 13% از بيماريهای شغلي را تشكيل می دهند.

سلسله مراتب حفاظتی:

  • كنترل های مهندسی
  • اجرايی يا اداری
  • روش های انجام ايمن كار
  • لباس های حفاظت فردی (كاستن از ريسک مواجهه تماسی و ايجاد حداقل يک خط دفاعی)

کاربرد لباس های حفاظتی:

  • مكان هایی كه احتمال مواجهه با يک عامل خطرناک وجود دارد.
  • توليد و يا كار با مواد و فرايندهای خطرناک

كاربرد اختصاصي تجهيزات حفاظت فردي

  • كار با فرآيندهای جديد
  • ورود به محل هاي ناشناخته
  • كارهای تعمير و نگه داری
  • رفع آلودگی از محيط، افراد و تجهيزات آلوده
  • استفاده از آفت های كشاورزی (كاربرد كشاورزی)
  • پاسخ به موارد اضطراری (فعاليت هايي كه نيازمند تجهيزات حفاظتي هستند: بررسي محل حادثه, نجات مصدومين, كنترل آزادسازی, پايش اضطراری, رفع آلودگی محل و مصدومين و …)

در انتخاب لباس بايد به گونه ای عمل شود كه ضمن تامين درجه حفاظتي مناسب در شرايط مختلف از انعطاف پذيري بالايي نيز برخوردار باشد.

كاربران بايد بدانند كه وسايل حفاظت فردي به صورت تكي و تركيبي هيچ كدام قادر به حفاظت در برابر تمام مخاطرات بهداشتي نمي باشند.

اين وسايل بايد به عنوان روش های مكمل به همراه ساير روش های كنترلی به كار گرفته شوند.

هر چه تراز حفاظتی لباس افزايش يابد سطح ريسک های بهداشتی ناشی از آن نيز افزايش مي يابد. براي هر موقعيت كاری از تجهيزات و لباس هایی استفاده كنيد كه سطح حفاظتی كامل را تامين كند. ايجاد درجه حفاظتی بيش از حد يا كمتر از حد لازم هر دو خطرناک بوده و بايد به شدت از آنها احتراز كرد.

محدوديت های لباس های حفاظتی

  • استرس هاي گرمایی
  • محدود سازی حركت و جابجایی كاربر
  • محدودسازی حوزه بينايی كاربر
  • محدودسازی شنوايي كاربر
  • ترس از فضاهای محصور
  • تداخل در ارتباطات
  • عدم ايجاد حفاظت گرمایی در فصل سرد و به ويژه در حين فرايند رفع آلودگی
  • بازرسي مداوم

لباس های محافظ در برابر مواد شيميایی

نوع مواد سانده:

  • نئوپرن
  • PVC
  • بوتيل
  • فلوئورالاستومر
  • لاتكس
  • نيتريل

جنس لباس

  • TyvekTM
  • MAPA

محدوديت مواد سازنده لباس

  • PVA در آب محلول است.
  • نئوپرن با اسيدها واكنش مي دهد.
  • ويتون با برخي از هيدروكربن ها واكنش می دهد.
  • نوار چسب با مواد اكسيدكننده واكنش می دهد.

اگر لباسی با ماده شيميایی مورد نظر شما سازگاری نداشت، قادر به حفاظت كاربر در مقابل آن ماده نمی باشد.

طرح شماتیک یک لايه از لباس حفاظتی

طرح شماتیک یک لايه از لباس حفاظتی

طرح شماتیک یک لايه از لباس حفاظتی

 

فاكتورهای مهم در ارزيابی لباس های حفاظت شيميایی

  • نفوذ يا انتشار Permeation : فرآيندی كه طی آن حلال شيميایی در مواد سازنده لباس مورد نظر حل شده و از آن عبورمي كند.
  • عبور از طريق منافذ لباس Penetration
    • زمان شكست (Break Through Time) يا زمان عبور، زمان لازم برای عبور ماده شيميایی از لباس يا پارچه بر حسب ميلی گرم بر سانتی مترمكعب استفاده می شود.
    • سرعت حركت يا عبور ماده شيميایی از درون ماده يا لباس حفاظتي نرخ انتشار (Permeation Rate) ناميده مي شود كه معمولا بر حسب مقدار ماده شيميایی (ميلي گرم) عبور يافته از يک سطح معلوم از لباس حفاظتی (سانتی متر مربع) در واحد زمان (دقيقه) بيان می شود.
  • مقاومت در برابر تجزيه Degradation
    • اين شاخص مبين تاثير ماده شيميایی بر روی لباس و مقاومت لباس در برابر تغيير خواص فيزيکی است.
    • لباس های حفاظتی بويژه دستكش ها در تماس با ماده شيميایی ترد و شكننده و يا چسبنده و نرم شده و فوق العاده مستعد پارگی و از هم گسيختگی مي شوند.
    • بر اثر اين پديده مقاومت در برابر انتشار و نفوذ لباس تغيير می كند.

ادامه مطلب که شامل موضوعات زیر است با دانلود فایل پاورپوینت مشاهده کنید.

  • انواع لباس حفاظتی
  • لباس های حفاظت شیمیایی، سطوح حفاظتی EPA
  • مديريت استفاده از تجهيزات حفاظت فردی
  • تست لباس در شرايط كاری واقعی
  • چيدمان لباس حفاظتی Clothing Ensemble
  • نحوه انجام چيدمان لباس و فاکتورهای موثر چیدمان
  • تدوين برنامه نگهداری و استفاده ايمن از لباس
  • نحوه پوشيدن لباس های حفاظتی
  • تدوين برنامه رفع آلودگی
  • تدوين برنامه SOP جلوگيری از آلودگی
  • بازرسی و آموزش
  • و …

 

  • هر گونه سوالی در رابطه با لباس های حفاظت فردی داشتید در نظرات ثبت کنید تا بررسی شود.

    هر مطلبی لازم داشتید, کافیه سفارش دهید تا در سایت قرار گیرد.

 

حتما بخوانید:

لباس های حفاظتی, روشی جهت ارزیابی محدودیت حرکت پوشنده لباس

جزوه وسایل حفاظت فردی دکتر ابراهیمی

راهنمای وسایل حفاظت فردی در کار با مواد شیمیایی

چک لیست وسایل حفاظت فردی (PPE)

 

آموزش و فرهنگ سازی HSE در کارگاه های ساختمانی

آموزش و فرهنگ سازی HSE در کارگاه های ساختمانی

آموزش و فرهنگ سازی HSE در کارگاه های ساختمانی

فرمت: PDF  تعداد صفحات: 42

تنظیم: سرکار خانم مهندس فاطمه آزاد

 

تعریف فرهنگ HSE:

با وجود اینکه تلاش در جهت تکامل سیستم های ایمنی انجام گرفته است, بیشتر حوادث ایجاد شده ناشی از ضعف سیستم های ایمنی می باشد پرداختنم به دلایل وجود این ضعف می تواند به نوعی ما را با مفهوم فرهنگ ایمنی آشنا نماید.

بیشتر این سیستم ها می توانند در هر سازمانی عملکرد بهتری داشته باشند به شرط آنکه تمام تخقیق ها بیانگر این نکته است که محدودیت های ذاتی سیستم های ایمنی در صورتی که سازمان ها بتوانند فرهنگ ایمنی را گسترش دهند کاهش می یابد.

نردبان فرهنگ

نردبان فرهنگ HSE دارای پنج پله می باشد که عبارتند از:

  1. بیمارگونه (تا زمانی که دچار مشکلی نشده ایم اهمیتی قائل نیستیم)
  2. واکنشی (HSE بسیار مهم است, ما پس از وقوع مشکلات تلاش بسیاری انجام می دهیم)
  3. حسابگر (روند تعریف شده ای برای مدیریت تمام خطرات داریم)
  4. پیشگیرانه (ما بر روی مشکلاتی که تاکنون شناسایی کرده ایم کار می کنیم)
  5. خلاقانه (HSE روشی است که ما برای انجام کارها در پیش گرفته ایم)

هر مرحله دارای یکسری خصوصیات منحصر به فرد بوده و در امتداد سطح قبلی خود می باشد. این نردبان همچون نقشه راهی است که می گوید سازمان از لحاظ فرهنگ HSE در کجا قرار گرفته و مرحله بعدی که به آنها خواهند رفت چه خواهد بود.

فرهنگ سازی:

مشاهده تکرار عادت باور یقین فرهنگ

هر کاری که توسط مسئولین انجام داده شود, توسط افراد تکرار میشه, تکرار تبدیل به عادت میشه, عادت تبدیل به باور میشه و باور تبدیل به یقین و یقین هست که فرهنگ را می سازد.

تجربه: هیچ موقع با زور و اجبار نمی توان به کسی گفت ایمنی را رعایت کند, بلکه فقط با انجام یک فرهنگ و الگوی صحیح ایمنی و همچنین آموزش صحیح ایمنی می توان فرهنگ افراد را از نقطه نظر ایمنی بالا برد که در نتیجه شاهد استفاده صحیح پرسنل از روش ها و دستورالعمل های ایمنی متناسب با نوع کار و وسایل حفاظت فردی و در نهایت کاهش حوادث در کار خواهیم یود.

اهمیت فرهنگ HSE (مثلث کنترل خطرات هاینریش)

 

اهمیت فرهنگ HSE

اهمیت فرهنگ HSE

 

مفهوم فرهنگ ایمنی

سازمانی می تواند مدعی داشتن فرهنگ ایمنی باشد که عادت های کارمندان آن در راستای الزامات ایمنی باشد. ریزون معتقد است که فرهنگ ایمنی معادل و هم معنی با فرهنگ اطلاع رسانی می باشد و در همین راستا چهار خرده فرهنگ را به شرح ذیل مرفی می کند.

  1. فرهنگ گزادش دهی: یعنی متقاعد کردن نیروها به گزارش کردن خطاها و شبه حوادث
  2. فرهنگ بی طرفی: فرهنگ گزارش دهی به این بستگی دارد که سازمان چگونه با مقصرین و گزارش دهنده ها برخورد کرده و آنها را مجازات می کند.
  3. فرهنگ یادگیری: تنها وقتی گزارش ها موثر خواهد بود که سازمان از آنها تجربه اندوخته باشد.
  4. فرهنگ انعطاف: یعنی در برابر نظر فنی کارشناسان و موارد مطرح شده از سوی کارگران انعطاف داشته و از آنها در جهت بهبود فرایند استفاده نماید.

 شاخص های فرهنگ سازمانی

در زیر پنج شاخص عمده فرهنگ hse اشاره می گردد:

  1. تعهد سازمانی
  2. مشارکت
  3. توانمندی سازی کارکنان
  4. سیستم های تشویق و پاداش
  5. سیستم های گزارش دهی

راهکارهای پیاده سازی موفق فرهنگ ایمنی

  1. جهت توسعه فرهنگ برخی معتقدند که بایستی فرهنگ سازی از سطوح پایین شروع شود یعنی ابتدا کارکنان را وادار به اعمال شایسته کنیم بدون آنکه اصلاح ساختاری در سطح مدیران پدید بیاوریم! تجربه ثابت کرده که این فرهنگ پایدار نیست لذا فرهنگ بایستی از سطوح بالا یک سازمان به سطوح زیرین انتشار یابد و مصداق حدیث «الناس علی دین ملوکهم» مردم همیشه رفتار بزرگان را سرمشق خود قرار می دهند.
  2. آموزش های بدو استخدام می بایست سر لوحه ی جذب کارگران شده و اولوین در استخدام کارگران می بایستی بر اطلاعات و رفتار ایمنی آنها دسته بندی گردد.
  3. اصلاح رفتارهای پرخطر و ناایمن در سطوح کارگری, تکنسین ها و کارشناسان
  4. اعمال روش های پیشگیری از حوادث و آسیب های شغلی (مانند اموزش, سیستم تشویق و تنبیه و …)
  5. تدوین چک لیسن و مجوزهای لازم جهت کارایی اجرایی
  6. به کارگیری قوانین, سیستم ها و روش های مدیریتی جهت کاهش عوامل زیان آور
  7. فرهنگ ایمنی شامل اعمال کلیه ی ارزش های لازم در زمینه بهداشت شغلی و نحوه ی رفتارهای ایمن و سیستم های لازم و نگرش موثر و مفید در این زمینه و نگاه ویژه ی مدیران و کارفرمایان می باشد.
  8. پیشنهاد می گردد مسئولین ایمنی جهت ارتقاء سطح دانش و آگاهی خود جلسات و دورهمی هایی تشکیل دهند که از تجربیات زنده ی خود چه در مسائل اجرایی و چه مدیریتی با هم میاحثه و مشورت نمایند.

ادامه مطلب را با دانلود فایل مشاهده کنید.

 

  • هر گونه سوالی در رابطه با آموزش و فرهنگ سازی HSE در کارگاه های ساختمانی داشتید در نظرات ثبت کنید تا بررسی شود.

    هر مطلبی لازم داشتید, کافیه سفارش دهید تا در سایت قرار گیرد.

 

حتما بخوانید:

ماکروارگونومی و فرهنگ ایمنی

پرسشنامه اندازه گیری فرهنگ ایمنی بهداشت و محيط زيست (HSE)

جزوه دوره آموزشی مهندسی فرهنگ HSE

مهندسی فرهنگ در سیستم مدیریت HSE

 

انواع گرد و غبار و اثرات زیان آور ناشی از آنها

انواع گرد و غبار و اثرات زیان آور ناشی از آنها

انواع گرد و غبار و اثرات زیان آور ناشی از آنها

فرمت: PDF  تعداد صفحات: 19

فهرست:

  • خواص عمومی گرد و غبار
  • تشابه گرد و غبار با مایعات
  • قوای محرکه
    • قوه ته نشینی ذرات و حدود آن
    • حرکات برونین
    • خاصیت چسبندگی ذرات
    • پدیده تندال با خاصیت نوری
    • خواص الکتریکی
    • خاصيت خیس شدن
  • گرد و غبار و اثرات زیان آور آن
  • گرد و غبارهای بی اثر

    • کربن
    • کربنات های کلسیم و منیزیم
    • سیمان
    • گچ
    • سمباده
    • گرد و غبار آهن
  • گرد و غبارهای سمی

    • سیلیس
    • پنبه کوهی یا آزبست
    • سیلیکات ها
    • زغال سنگ
    • کاربور تنگستن
    • سرب
    • کادمیوم
    • منگنز
    • کروم و کروماتها
    • آرسنیک
    • سایر ترکیبات فلزی
    • حشره کش ها
    • گرد و غبارهای رادیو اکتیو
    • گرد و غبارهای آلی (پنبه, نیشکر, یونجه و غلات)

 

 

گرد و غبار سوسپانسیون های متشکل از ذرات بسیار ریزگرد و غبار، دود و بخارات که به صورت اسماگ و مه گاه و بی گاه دیده می شوند امروزه به خوبی شناخته شده اند. این عوامل طبیعی و یا مصنوعی مسئله ای را به نام مسئله آلودگی محیط به وجود آورده است که از نظر جنبه های بهداشتی و اقتصادی قابل ملاحظه می باشد و مخصوصا در کشورهای صنعتی با بهداشت ساکنین مناطق و اطراف کارخانجات و سایر مردم ارتباط مستقیم دارد.

اکنون روش نمونه برداری و اندازه گیری مواد خارجی با پیشرفته ترین برنامه ها انجام می گیرد و در اثر مطالعاتی که انجام گرفته مقدار متوسط گرد و غبار در شهرها 0.5 میلی گرم در متر مکعب و در دهات تا 0.2 میلی گرم در متر مکعب برآورد گردیده است.

هوای روستاها معمولا دارای گرد و غبار زیان آور نیست ولی مسلم گردیده است که قسمتی از گرد و غبار شهرها را ذرات زیان آور حاصل از صنعت تشکیل می دهد.

با این ترتیب اطلاع از خواص فیزیکی و شیمیایی و ماهیت گرد و غبار از مسائل مهمی است که متخصصین را در نیل به هدف های خویش کمک و یاری خواهد نمود.

در زیر از خواص عمومی و فیزیکی گرد و غبار و مسائلی که از تماس با گرد و غبار در صنعت پیش می آید به طور اختصار بحث می گردد.

چنانچه قبلا گفته شده است کلمه آئروسول به کلیه عناصر خارجی و فازهای پراکنده ای که در هوا وجود داشته باشند اطلاق می گردد و این کلمه شامل گرد و غبار, مه, دود و بخارات و غیره خواهد بود. گرد و غبار در اثر تجزیه یافتن مواد جامد به ذرات و اندازه های کوچک است به طوری که بعضی از این ذرات می توانند برای مدت کوتاه یا طولانی در فضا منتشر شده و در حالت تعلیق باقی بمانند. تولید گرد و غبار بعلت افعال و اعمال مکانیکی از قبیل خورد کردن شکستن, ترکانیدن, مته کردن, سائیدن وغيره انجام می گیرد و ذراتی که تولید می گردد.

ممکن است از ذرات قابل رویت با چشم، تا ذرات میکروسکوپی و اولتراميکروسکوپی متفاوت باشند. از ترکیب گرد و غبار در واقع ترکیب همان جسم اصلی است که از آن تولید گردیده و ممکن است گرد و غبار دارای منشاء معدنی باشد مانند گرد و غبار حاصل از شکستن و تجزا یافتن سنگها و صخره های معدنی و ممکن است منشاء آلی داشته باشد مانند گرد و غبار حاصل از گندم و آرد و پشم و غيره و یا دارای منشاء شیمیایی مانند گرد و غباری که از ترکیبات مواد شیمیایی آلی و معدنی در صنعت تولید می گردد مثل كروماتھا, بیکروماتها, انیدرید آرسینو, حشره کشها و غیره باشد .

خواص عمومی گرد و غبار

 

بعضی از مسائل مخصوص گرد و غبار

خواص عمومی گرد و غبار

 

ذرات گرد وغبار وسایر آئروسول ها پس از تولید شدن در هوا فضا و محلی را اشغال می کنند . این ذرات ممکن است ضمن استنشاق در بدن وارد شده و بسته بنوع و مقدار و خواص خود عوارضی را ایجاد نمایند .

به طور کلی موقعی که جسم جامد و یا مایع به ذرات کوچک تقسیم شد و در هوا پراکنده گردید دو نوع تغییر اصلی در آن ظاهر می شود .

الف – سطح خارجی آن بمقدار زیادی وسیع می گردد .

ب – مكان و محلی که جسم پراکنده اشغال می کند به مراتب وسیع تر از حجمی است که جسم اولیه داشته است. مثلا یک سانتیمتر مکعب كوارتز اگر به ذراتی که یک میکرون مکعب حجم داشته باشند خورد و تقسیم شود جمعا ذره با سطح کلی شش متر مربع ایجاد خواهد شد در صورتی که جسم اولیه فقط شش سانتیمتر مربع سطح داشته است .

همچنین غلظت گرد و غبار اگر در هر فوت مربع از هوا ۱۰۰ میلیون ذره فرض شود یک سانتیمتر مکعب از همان جسم در هوایی به حجم ۱۰ هزار فوت مربع پخش و پراکنده خواهد شد. این تغییرات به طریق اولی شدت اثرات شیمیایی و فعالیت فیزیکی این ماده را نشان خواهد داد . در اینگونه سوسپانسیونها معمولا نسبت اکسیداسیون افزایش خواهد یافت چنانچه اجسامی مانند ذغال سنگ و پودر آلومینیوم فلزی در هوا می توانند ایجاد انفجار نموده و بسوزند.

به همین نحو نسبت و شدت تبخیر و حلالیت نیز بالا میرود و عواملی از قبیل جذب سطحی و فعالیت الکترواستاتیکی به شدت زیاد می شود.

جذب قشری از گاز روی سطح ذرات ممکن است باعث کندی و یا تندی فعل و انفعالات شیمیائی شود و عوامل دیگری مانند رطوبت و بخار آب در آنها تأثیر گذارد .

چون اثرات فیزیولوژی گرد و غبار همیشه همراه فعالیت های شیمیایی و فیزیکی آنهاست معمولا ذرات کوچک همیشه دارای اهمیت فیزیولوژی بیشتری هستند

تشابه گرد و غبار با مایعات

چون مقدار زیادی از هوا روی سطوح ذرات نرم گرد و غبار جذب می گردد مجموعه این ذرات ایجاد توده ای از گرد و غبار را خواهند نمود که دارای خواص مشابهی با مایعات و گازها می باشند مثلا این توده می تواند متراکم شود و مثل مایعات اگر در داخل ظروفی چون سطل و غيره قرارگیرد ممکن است لبریز شود و یا چون مایعات از داخل لوله ای به شکل روان و مایع سرازیر گردد .

اگر سنگی در داخل توده گرد و غبار نرم انداخته شود در محل افتادن سنگ تموجاتی چون مایع حاصل می گردد (ايجاد موج می شود).

در اثر عبور هوا از روی گرد و غبار مقداری از ذرات ریز و کوچک جابجا شده و به جلو حرکت می کند و عملی مشابه تقطير انجام می گیرد. این حرکات بستگی به شدت جریان هوا دارد و اگر شدت جریان هوا ثابت باشد مقدار ثابتی از گرد و غبار در واقع تبخیر می گردد و پس از چندی هوا از آن اشباع خواهد شد. اگر شدت و سرعت جریان هوا به حد زیادی برسد می تواند تمام توده گرد و غبار را همراه خود ببرد و مثل آن است که گرد و غبار در حالت غليان قرار گرفته و حالت جوش برقرار گردیده است.

قوای محرکه ذرات

 

تعیین میزان مواجهه با گرد و غبار سیلیس آزاد

قوای محرکه ذرات

 

۱. قوه ته نشینی ذرات و حدود آن

یک ذره میکروسکوپی همانند سایر مواد ، در حالت تعلیق در هوا ، به علت قوه ثقل به طرف زمین کشانیده می شود اما به علل سطح خارجی نسبتا بزرگ از یک طرف و مقاومت نسبی هوا از طرف دیگر این ذره زائیده شده در هوا مطابق قانون ثقل با ازدیاد سرعت ساقط نمی گردد و می توان گفت که بلافاصله و فورا پس از شروع به افتادن ، قوه مقاومت هوا که بر سطح آن وارد می شود باعث جلوگیری از قوه ثقل و ازدیاد سرعت سقوط می گردد و امکان دارد که ذره با سرعت ثابت و نسبتا کندی شروع به ته نشین شدن به نماید . این سقوط وراسب شدن برای ذرات میکروسکوپی خیلی بطی است و بر حسب سانتیمتر در ساعت و حتی میلیمتر در ساعت اندازه گیری می شود . بدین ترتیب باید گفت که سوسپانسیون های گرد و غبار در هوا دارای ثبات قابل ملاحظه ای هستند و می توانند برای مدتهای طولانی در هوا پایدار بمانند. به علت مقاومت زیاد هوا ردیابی ذرات میکروسکوپی و یا گرفتن و برداشتن آنها از هوا بسیار مشکل است. به زبان دیگر باید گفت که کوچکترین و نرم ترین ذرات موجود در هوا جزئی از خود هوا خواهند بود. بدین لحاظ اختصاصات محرکه ذرات میکروسکوپی هوا ، از نظر زیانهای حاصل از گرد و غبار و کنترل آن دارای حداکثر اهمیت است .

با در نظر گرفتن خواص مختلف و پراکندگی گرد و غبار در هوا ، پخش شدن و انتشار ذرات در مکانهای دور از منشاء ایجاد، مسئله کنترل صنایعی که گرد و غبار ایجاد می نمایند اهمیت زیادی داشته و مسائلی که با سالم سازی و پاکیزه کردن هوا ارتباط دارد همگی با قوه محرکه و دینامیک ذرات موجود در هوا ارتباط کامل دارند. از نظر فیزیولوژی نیز به علت خصوصیاتی که این ذرات برای نفوذ به داخل بدن دارند و تعدادی از آنها می توانند به داخل دستگاه تنفسی وارد شده و در آنجا باقیمانده و ایجاد عوارض و یا بیماریهای خاصی را به نمایند، قابل ملاحظه اند .

۲. حرکات برونین

جرم ذرات میکروسکوپی به اندازه ای کوچک است که در اثر قوای وارده از طرف گاز و یا هوایی که در آن شناورند به اطراف رانده می شوند. در حالت تعادل قوای وارده بر مولکولها برابر و صفر است و حرکت محسوسی از ذره به هیچ طرف دیده نمی شود اما کلیه ذرات خود دارای خاصیت نوسانی هستند که به نام حرکت برونین معروف می باشند. این حرکت توسط انیشتن مطالعه شده و از طریق ریاضی درباره آن بحث گردیده است. علاوه بر این حرکت ، ذرات دارای حرکت دورانی هم می باشند .

۳. خاصیت چسبندگی ذرات

گرد و غبار موادی مانند کوارتز و مرمر در مقام مقایسه با بعضی دیگر از ذرات بسیار ریز مانند دود فلزات چون اکسید منیزیم و غیره از نظر بهم چسبیده شدن و یا فلوکولاسیون تفاوت زیادی دارند. ذرات اکسیددومنیزی تازه تهیه شده معمولا دارای بعد ذراتی معادل 0.1 میکرون می باشند و بدین جهت در هوا دارای حرکات شدید برونین می باشند و در نتیجه امکان تصادم آنها در هوا زیاد است و در اثر برخورد به یکدیگر تولید توده های متراکم و بهم چسبیده می نمایند. عده ای از دانشمندان نشان داده اند که نسبت فلوکولاسیون آنها در هوای آرام قابل پیش بینی است و تعلیقی از این گونه دودها بعلت تشکیل توده های بهم چسبیده و تراکم دارای جرم قابل ملاحظه ای خواهد بود که می تواند بسرعت تشکیل شده و ته نشین نماید. هرقدر توده دود و یا ابر فلزی دارای عمر بیشتری باشد و مدت بیشتری از زمان تشکیل آن گذشته باشد تعداد این قبیل توده های متراکم زیادتر و اندازه آنها بزرگتر خواهد بود.

برعکس ذرات گرد و غبار سیلیس و کوارتز دارای خاصیت فلوکولاسیون نمی باشند و بعد ذرات آنها نیز بزرگتر و در حدود یک میکرون است و ایجاد توده های چسبنده را نخواهند نمود.

این پدیده اختلاف بين ذرات گرد و غبار و دودهای فلزی را بخوبی بیان می کند.

البته باید گفت که حرکات هوا و همچنین وجود رطوبت در ایجاد نمودن توده های متراکم و فلوکولاسیون اثرات زیادی دارد. اختلال هوا، تشکیل شدن توده های ابر دود را که در اثر تصادم ذرات حاصل می شوند تسریع می کند ولی به ته نشینی آنها کمک نخواهند کرد. همچنین رطوبت کمتر از حد اشباع، اثر چندانی در حالت و مدت فلوکولاسیون ندارد در صورتی که رطوبت در حد فوق اشباع فاکتور عمده ای است و ذرات گرد و غبار به عنوان هسته اصلی که روی آنها آب متراکم می شود باعث زیاد شدن بعد ذرات می گردد.

 

  • هر گونه سوالی در رابطه با انواع گرد و غبار و اثرات زیان آور ناشی از آنها داشتید در نظرات ثبت کنید تا بررسی شود.

    هر مطلبی لازم داشتید, کافیه سفارش دهید تا در سایت قرار گیرد.

 

حتما بخوانید:

نمونه برداری و آنالیز گرد و غبارها PPT

پاورپوینت گرد و غبار سمی

خطرات گرد و غبار مواد قابل اشتعال از بعد انفجاری

بیماری های ریوی ناشی از گرد و غبار (پنوموکونیوزها)

 

نمونه برداری فردی و محیطی با پمپ و فیلتر غشایی PVC

نمونه برداری فردی و محیطی با پمپ و فیلتر غشایی PVC

نمونه برداری فردی و محیطی با پمپ و فیلتر غشایی PVC

فرمت: PDF  تعداد صفحات: 23

ارزشیابی هوابردهای ذره ای محیطی و فردی با استفاده از پمپ نمونه برداری هوا و فیلتر غشایی پلی وینیل کلراید  (PVC)

 

اهداف آموزشی

پس از اتمام این بخش، قادر خواهید بود

  • اجزای مدار نمونه برداری مرسوم، شامل واسطه نمونه برداری را که برای نمونه برداری مداوم گرد و غبار آزار دهنده هوابرد یا ذراتی که به شکل دیگری طبقه بندی نشده اند و از این به بعد با عنوان ذرات كل نامیده می شوند را نام برده، شناسایی کرده و به هم متصل کنید.
  • اجزای مدار کالیبراسیونی را که از یک وسیله استاندارد اولیه برای سنجش میزان دبی حجمی پمپ نمونه برداری (با دبی بالا یا متغیر یا دبی چند گانه) استفاده می شود را نام برده، شناسایی کرده و به هم متصل کنید.
  • پمپ نمونه برداری با دبی بالا یا متغیر را پس از قرار دادن واسطه نمونه برداری در مدار، به وسیله فلومتر حباب صابون بدون اصطکاک دستی یا الکترونیکی کالیبره کنید.
  • اصول جمع آوری نمونه ذرات هوابرد کل را به طور خلاصه بیان کنید.
  • نمونه برداری مداوم ذرات هوابرد کل را انجام دهید.
  • نمونه های جمع آوری شده را برای تجزیه با استفاده از روش وزن سنجی، آماده کنید.
  • اجزای یک ترازوی الکتریکی یا مکانیکی را نام برده و مشخص کنید.
  • اجزای مورد نیاز برای تجزیه نمونه های مواد ذره ای کل را با استفاده از ترازوی الکتریکی نام برده، شناسایی کرده و به یکدیگر وصل کنید.
  • ترازوی الکتریکی را با استفاده از اوزان استاندارد کالیبره کنید.
  • اصول تجزیه فیلترهای مورد استفاده برای جمع آوری ذرات کل هوابرد را به طور خلاصه بیان کنید.
  • نمونه های جمع آوری شده ذرات کل را با استفاده از ترازوی الکتریکی آنالیز کنید.
  • دبی پمپ نمونه برداری هوا قبل و بعد از نمونه برداری، متوسط دبی پمپ نمونه برداری هوای وزن فیلتر قبل و بعد از نمونه برداری، مدت زمان نمونه برداری، حجم هوای نمونه برداری شده، وزن مواد ذره ای کل جمع آوری شده و غلظت ذرات کل برحسب میلی گرم در متر مکعب mg/m3 را محاسبه و تبدیل های مربوطه را انجام دهد.
  • داده های مربوط به کالیبراسیون، نمونه برداری و تجزیه را با استفاده از فرم داده های کالیبراسیون، نمونه برداری میدانی و تجزیه آزمایشگاهی ثبت و یادداشت نمایید.

 

 

مقدمه

برای ذرات هوابرد بسیاری از عناصر و ترکیبات براساس خاصیت سمی ذاتی آنها حدود مواجهه شغلی نظیر مقادیر حد آستانه انجمن متخصصان بهداشت صنعتی آمریکا  , ACGIH-TLV و حدود مجاز مواجهه اداره بهداشت و ایمنی شغلی و OSHA-PEL وضع شده است. در برخی موقعیت ها دانستن تراکم ذرات، شامل ذرات بسیار سمی تا ذرات در عمل غیر سمی یک محیط حائز اهمیت است. ولی در برخی موقعیت ها تعیین میزان مواجهه فرد با ذرات کل نسبت به تعیین مواجهه با نوع معینی از ذرات اهمیت بیشتری دارد. در برخی موارد نیز هیچ گونه حدود مواجهه شغلی برای آلایندهای خاص یا مخلوطی از آلاینده های ذره ای وجود ندارد. در چنین حالتی مواد ذره ای اغلب به عنوان گردوغبار یا مواد ذره ای كل طبقه بندی، نمونه برداری و تجزیه می شوند. در چنین موقعیت هایی، سنجش مواد ذرهای کل شامل مخلوط ذرات با اندازه ها و ترکیبات گوناگون، به دفعات متعدد تأیید شده است. بنابراین بهداشت و ایمنی شغلی و انجمن متخصصان بهداشت صنعتی آمریکا به ترتیب حدمجاز مواجهه مقادير حد آستانه ای برای گردوغبار کل و ذراتی که به طور دیگری طبقه بندی نشده اند، وضع کرده اند. روش های نمونه برداری و تجزیه این ذرات مستلزم عبور دادن جریان هوا از واسطه جمع آوری فیلتر است که در طی آن ذرات هوابرد از راه سازوکارهای الکترواستاتیکی، برخورد مستقيم و برخورد جذب فیلتر شده و بدون در نظر گرفتن سایز و ترکیب ذره، از هوا جدا می شوند، شكل (1).

انجمن متخصصان بهداشت صنعتی آمریکا مقادیر حد آستانه ای نیز بر مبنای نمونه برداری گزینشی از نظر سایز دارد که بر این اساس ذرات به سه گروه طبقه بندی می شوند. به نظر می رسد این سه دسته از ذرات، در صورت ته نشینی و رسوب در هر یک از بخش های سیستم تنفسی زیر خطرناک باشند:

  • ذراتی که در هر کجای ناحیه تنفسی ته نشین شوند. TLV جرم ذرات قابل تنفس؛
  • ذراتی که در راه های هوایی ریه و ناحیه تبادل گاز ته نشین می شوند. TLV جرم ذرات توراسیک؛
  • ذراتی که در ناحیه تبادل گازهای تنفسی ته نشین می شوند. TLV جرم ذرات قابل استنشاق

برای نمونه برداری و تجزیه ذرات سه گروه مذکور، روشها و وسایلی که بر اساس سایز عمل می کنند، ارائه شده است.

 

جداسازی نمونه ذرات از هوا با روش فیلتراسیون

جداسازی نمونه ذرات از هوا با روش فیلتراسیون

شکل1: جداسازی نمونه ذرات از هوا با روش فیلتراسیون

 

 

فیلتر برای جمع آوری ذرات كل

 

نمونه برداری از ذرات هوابرد زیستی

نمونه برداری از ذرات

 

واسطه نمونه برداری ذرات کل، یک فیلتر غشایی پلی وینیل کلراید (PVC) با قطر ۳۷ میلی متر و با قطر خلل و فرج 5 میکرومتر است. قطر ۳۷ میلی متر فیلتر، مساحت مورد نیاز برای رسوب و جمع آوری ذرات را مهیا می کند. اندازه خلل و فرج 5 میکرومتر، سبب می شود که ذرات با قطر بیشتر از نظر خلل و فرج بر روی سطح فیلتر جمع آوری شوند. ذرات با قطرهای کمتر از قطر خلل و فرج، به دلیل جذب الکترواستاتیک بین ذرات و فیلتر، در میان خلل و فرجها جمع آوری می شوند. در اصل ذرات ریز از راه انتشار جمع آوری می شوند، در حالی که ذرات به نسبت بزرگتر به دلیل ساز و کارهای برخورد مستقيم و برخورد به دام می افتند. لازم به ذکر است کارایی جمع آوری به موازات تجمع ذرات بر روی فیلتر افزایش پیدا می کند. از آنجا که ذرات کل شامل سایزهای مختلفی از ذرات است پس به منظور کاهش گرفتگی منافذ و باربیش از حد فیلتر اغلب از فیلترهای با قطر خلل و فرج بزرگتر به طور مثال 5 میکرومتر نسبت به خلل و فرج کوچکتر 0.45 تا 0.8 میکرومتر، استفاده می شود.

به دلیل آن که آماده سازی و تجزیه نمونه ها مستلزم توزین یا وزن سنجی است، پس فیلترها تا زمان استفاده درون دسیکاتور نگهداری می شوند. دسیکاتورهای استاندارد حاوی یک محیط جاذب رطوبت بطور مثال کریستال های سیلیکاژل هستند. هدف از رطوبت زدایی، جذب هرگونه آب موجود بر روی فیلتر است که سبب ایجاد خطا و افزایش وزن فیلتر، قبل و بعد از نمونه برداری می شود. در روشهای تجزیه مبتنی بر وزن سنجی اغلب از فیلترهای پلاستیکی PVC (به دلیل ویژگی نسبی آب گریزی) به جای فیلترهای سلولز کاغذی استفاده می شود. با این وجود، رطوبت گیری به تضمین این نکته کمک می کند که توزین اولیه قبل از نمونه برداری، وزن فیلتر است و توزین پس از نمونه برداری تنها نشان دهنده ترکیبی از وزن فیلتر و ذرات جمع آوری شده بر روی آن خواهد بود. فیلترها باید حدود 26 ساعت قبل از توزین در دسیکاتور گذاشته شوند. عمل رطوبت گیری در صورت استفاده از دسیکاتور دارای مکنده، تسریع می شود، به طوری که مدت زمان لازم به ۳۰ دقیقه کاهش خواهد یافت.

فیلتر بر روی یک لایه نگهدارنده سلولزی قرار گرفته و در کاست پلاستیکی سه تکه ۳۷ میلی متری نگهداری می شود شکل (2). قطعه انتهایی است که دارای منفذ خروجی هواست لایه نگهدارنده است و فیلتر را نگه می دارد. این بخش یک روزنه در مرکز دارد که به عنوان روزنه خروجی برای خروج هوای نمونه برداری شده از کاست عمل می کند. قطعه میانی که نقش ایجاد کننده فاصله را دارد حلقوی شکل بوده و عمق یا ارتفاع کاست را، به منظور تسهیل هرچه بیشتر ته نشینی ذرات ورودی به کاست، افزایش می دهد. قطعه بالایی یا قطعه ورودی دارای یک منفذ در قسمت مرکز است که به عنوان مدخل ورودی هوای نمونه برداری به درون کاست عمل می کند.

 

نکات احتیاطی

چنانچه تراکم ذرات هوابرد و حجم نمونه بیش از اندازه باشد، فیلتر ممکن است دچار بارگذاری بیش از حد و گرفتگی شود. به طور مثال ذرات می توانند جمع شده و یک گره یا یک مخروط قابل رویت در مرکز فیلتر و مستقیم در زیر روزنه ورودی کاست ایجاد نمایند. لذا جابجایی نادرست کاست و نمونه در حین تجزیه می تواند سبب از دست رفتن ذرات رسوبی بر فیلتر شود. از طرف دیگر در صورتی که سطح خارجی است که آغشته به گرد و غبار است، قبل از خروج فیلتر تمیز نشود، این امر می تواند سبب آلوده شدن فیلتر شود. از دست رفتن ذرات از سطح فیلتر یا آلودگی فیلتر منجر به ایجاد خطا در داده ها و در نهایت نمونه غیر معتبر می شود. نکات احتیاطی مذکور در نمونه برداری کلیه ذرات هوابرد اعم از گرد و غبار کل، گرد و غبار قابل استنشاق، الیاف و گرد و غبار و فيوم های فلزی کاربرد دارد.

 

  • هر گونه سوالی در رابطه با نمونه برداری فردی و محیطی با پمپ و فیلتر غشایی PVC داشتید در نظرات ثبت کنید تا بررسی شود.

    هر مطلبی لازم داشتید, کافیه سفارش دهید تا در سایت قرار گیرد.

 

حتما بخوانید:

نمونه برداری از ذرات معلق

جزوه نمونه برداری دکتر قربانی

مراحل تجزیه آلاینده های شیمیایی هوا

روش های نمونه برداری از ذرات

سم شناسی آهن (Fe)

سم شناسی آهن (Fe)

سم شناسی آهن (Fe)

فرمت: PDF  تعداد صفحات: 8

 

وزن اتمی g/mol 55.845 – نقطه ذوب 1535 درجه سانتیگراد- نقطه جوش 3000 درجه سانتیگراد.

ترکیبات مهم: آهن فلزی, اکسید مغناطیسی, اکسیدفریک, هیدروکسید آهن

اثرات زیان آور: پیگمانتاسیون ریه ها (سید روزیس)

درجه زیان: از کار افتادگی نمی آورد.

حداکثر تراکم مجاز 5 میلی گرم در متر مکعب برای دردهای اکسید آهن (1986)

آهن مهمترین فلز پر مصرفی است که غیر سمی است. استنشاق مقادیر زیادی از اکسید آهن تولید رنگ قرمزی در ریه ها می نماید که بنام سیدروزیس معروف است و ممکن است در آزمایش با اشعه ایکس ایجاد سایه ای مشابه سیلیکوز نماید. عمده عقاید پزشکی بر آن است که سیدروز، یک عارضه خوش خیم است و عمل ریه ها را مختل نمی سازد.

«کربنیل آهن» : 5(FeCO) به صورت مایع است و جسمی است فوق العاده سمی.

منابع و استحصالات

از تولید کنندگان عمده آهن کانادا، ونزوئلا, وليبريا و آمریکا هستند و سنگهای معدنی آهن در آمریکا بیشتر عبارت اند از اکسیدها مانند «ماگنتیت» – هماتیت, ليمونیت. که بین 32 تا 57% آهن دارند و همچنین مقداری کربنات سیلیکات و سولفور.

استخراج معدن آهن بستگی به چگونگی وجود آن در زمین و حمل ونقل آن دارد. معادن روباز می تواند به آسانی استخراج گردند اما معمولا فصلی هستند ولی معادن زیر زمینی می تواند طور دائمی محصول دهی داشته باشند.

در استخراج گاهی از روشهای ساده جدا کردن، شستشو تا اعمال پیچیده از قبیل خورد کردن، سرخ کردن, جدا کردن مغناطیسی و «فلوتاسيون» و غیره استفاده می شود.

اصول استخراج آهن بر مبنای عبور سنگ معدنی همراه کوک و سنگ آهک از « کوره های مخصوص قالگری» قرار دارد. در اثر عبور این مخلوط کربن با اکسیژن موجود در سنگ معدن ترکیب شده و آهن به صورت مذاب آزاد می شود.

در تکنولوژی جدید استخراج، از روشهای پیشرفته مته کردن و استفاده از مواد منفجره استفاده می گردد.

تماسهای صنعتی

استخراج و تهیه سنگهای معدنی آهن به ناچار تماس با گرد و غبار اکسید سیلیسیم و اکسیدهای آهن را همراه خواهد داشت. اکسیدکربن یکی از خطراتی است که در اعمال حاصل از کوره بلاست برای تهیه «Pig Iron» یا «آهن لخته» وجود دارد.

استفاده از فلئورور کلسیم (فلئوروسپار) در تهیه فولاد امکان تولید گازهای حاوی فلئورو سیلیسیم و سایر ترکیبات فلئوروره را ایجاد می کند و تهیه فولادهای مختلف از فلزاتی مانند کروم منگنز, نیکل, وانادیوم, تنگستن و مولیبدن و مس خطرات ناشی ازاین فلزات را نیز در بر خواهد داشت.

آهنی که دارای آرسنیک و یا فسفر باشد ممکن است ایجاد آرسين و يا فسفین نماید که هر دو بسیار سمی هستند. بعضی از انواع «ترکیبات آهن و سیلیس» (فروسیلیکون) که در ساخت فولاد به کار می رود در اثر تماس با هوای مرطوب ممکن است به شدت ایجاد انفجار نموده و گازهای سمی مانند استیلن, هیدرژن سولفوره, هیدرورسیلیسیوم, آرسین و فسفین نمایند. در اثر پیش آمد سوانحی از این قبیل، مسمومیت های مرگباری اتفاق افتاده که برخی در ضمن حمل و نقل و حتی در دریا بوده است.

خواص فیزیکی و شیمیایی

آهن از نظر خاصیت مغناطیسی تمام عناصر ارجحیت دارد. آهن کاملا خالص هرگاه از میدان الکتریکی دور شود خاصیت مغناطیسی خود را از دست می دهد. موقعی که آهن دارای مقادیر جزئی از کربن, کبالت و یا نیکل باشد خاصیت مغناطیسی آن زیاد می شود. خاصیت مغناطیس آهن در 770 درجه سانتیگراد از دست می رود اما پس از سرد شدن این خاصیت برمی گردد. در خواص فیزیکی و شیمیایی آهن در جدول مقابل داده شده است.

 

جدول 1: خواص فیزیکی و شیمیایی آهن و برخی از ترکیبات آن

انحلال پذیری

نقطه جوش (Co)نقطه ذوب (Co)وزن مخصوص grجرم مولینماد شیمیایی 
Insol. hot or cold H2O Sol alkalies, alc., ether Sol.acids300015357.8655.85Fe

Iron

Insol. hot or cold H2O Sol HCL

 15655.24159.70Fe2O3Ferrous oxide
67 mg/l (25o) sol CO2 soln Dec3.8115.86FeCO3

Ferrous carbonate

4.9mg/l sol HNO3 Insol dilute acida

Dec11715115.98FeS2Iron di-sulfide (pyrite)
156.5 g/L (50o) Insol. alc 64 (6H2O)100 (7H2O)3001.898278.03FeSO4.7H2O

Ferrous sulfate

4.4kg/L Dec. hot H2O Sol. Abs. alc

 Dec2.1562.04Fe2(SO4)3

9H2O

Ferric sulfate
191g/L (20o) Inf. Sol. Hot H2O Sol. Alc. Ether280-28537 270.32FeCl3.6H2O

Ferric chloride

 

ترکیبات عمده آهن عبارت اند از ترکیبات فرو (دو ظرفیتی) و فریک (سه ظرفیتی).

ترکیبات فرو در صورتی که یونیزه شوند بیش از ترکیبات فریکی پایدارند ولی وقتی به صورت کووالان باشند پایداریشان کمتر خواهد بود .

تعدادی از املاح آهن در آب محلولند ولی کربناتها, اکسیدها, هیدروکسیدها, فسفاتها, سولفورها و فلوئورها و املاح فرونا محلول می باشند.

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.

 

  • هر گونه سوالی در رابطه با سم شناسی آهن (Fe) داشتید در نظرات ثبت کنید تا بررسی شود.

    هر مطلبی لازم داشتید, کافیه سفارش دهید تا در سایت قرار گیرد.

 

حتما بخوانید:

پاورپوینت سم شناسی فلزات PPT

دانلود کتاب سم شناسی بالینی و مسمومیت ها

بانک سم شناسی

 

دانلود کتاب طرح واره درمانی برای استرس شغلی

دانلود کتاب طرح واره درمانی برای استرس شغلی

دانلود کتاب طرح واره درمانی برای استرس شغلی

فرمت: PDF  تعداد صفحات: 107

نویسنده: مارتین آر. بامبر

ترجمه: حسن حمیدپور, حسین زیرک

فهرست:

فصل اول: الگو طرح واره محور استرس شغلی

  • تجارب ناگوار اولیه دوران کودکی و شکل گیری طرح واره های ناسازگار اولیه
  • نقش خلق و خو
  • سبک های مقابله ای ناسازگار و نقش عوامل خلق و خویی
  • تداوم طرح واره
  • تدارم طرح واره در بافتار شغلی
  • طرح واره های ناسازگار اولیه, انتخاب شغل و باز آفرینی در محل کار
  • نتیجه گیری

فصل دوم: نقش طرح واره ها و سبک های مقابله ای ناسازگار در ناکارمدی های شغلی

  • الگو جبران افراطی ناکارآمدی شغلی
  • الگو اجتنابی ناکارآمدی شغلی

فصل سوم: طرح واره درمانی برای ناکارآمدی های شغلی

  • سنجش
  • سنجش تناسب بیمار برای طرح واره درمانی
  • تدوین فرمول بندی طرح واره محور برای ناکارآمدهای شغلی
  • آشنا سازی بیمار با مدل
  • مرور اجمالی بر راهبرهای طرح واره درمانی
  • راهبردهای الگوشکنی رفتاری
  • درمان ذهنیت های طرح واره ای

فصل چهارم: مفهوم سازی و درمان اعتیاد به کار و فرسودگی شغلی

  • شرح حال کوتاه «دانیل»
  • سنجش (جلسات 1-3)
  • فرمول بندی (جلسات 4-6)
  • طرح درمان (جلسه 7)
  • به کارگیری راهبرهای طرح واره محور (جلسات 8-28)
  • بررسی, پیشگیری از عود و برنامه خودیاری (جلسات 29-30)

توضیحات

عوامل بسیاری در تعیین خوشبختی و شوربختی افراد نقش دارند که یکی از آن ها انتخاب شغل است. شغل، فقط منبعی برای درآمد نیست بلکه افراد بیشتر ساعت های مفید عمر خود را در شغل و پیشه خود می گذرانند و در واقع با شغل خود زندگی می کنند.

این کتاب، پدیده استرس شغلی را از دیدگاه رویکرد طرح واره درمانی بررسی می کند. مارتین بامبر معتقد است طرح واره های ناسازگار اولیه در محیط های شغلی، بازآفرینی می شود، یعنی افراد به دنبال مشاغلی هستند که بتوانند تجربه های تلخ و ناگوار کودکی یا نوجوانی شان را دوباره تکرار کنند و یا نیازهای ارضا نشده آن دوران را جامه عمل بپوشانند. در این کتاب تکنیک هایی ارایه می شود تا افراد با آگاهی از طرح واره های خود تغییر کنند و در شغل خود به رضایت برسند.

این کتاب سهم بسزایی در مفهوم سازی و درمان بیماری های مرتبط با استرس شغلی دارد. نویسنده کتاب بایستی به خودش ببالد که نقش مؤثری در افزایش سلامت شغلی داشته است. این کتاب از جمله کتاب هایی است که خواندن آن یک ضرورت است.

آدلر (۱۹۵۳) معتقد بود که یکی از تکالیف روانی – اجتماعی زندگی انسان ها، کار یا شغل است. به عبارت بهتر، افراد چه بخواهند و چه نخواهند، بایستی در حوزه شغلی، موضع خاصی اتخاذ کنند. اگر به واژه های علمی و تخصصی حوزه کار بپردازیم، شاید ابعاد مسئله بیشتر جلوه گر شود: رضایت شغلی، فرسودگی شغلی، خود پنداره شغلی، اعتیاد به کار، انگیزش شغلی، استرس شغلی، بیکاری. شغل تنها منبع درآمد نیست، بلکه بیشتر زندگی انسانها در حوزه کاری می گذرد. اگر به مقایسه ساعات کاری افراد با ساعاتی که آنها با خانواده می گذرانند، بپردازیم، متوجه می شویم که اغلب افراد بیشتر اوقات مفید خود را صرف شغل می کنند.

 

استرس کاری

استرس کاری

 

اگر چه تا به حال در حوزه روانشناسی صنعتی و سازمان و مشاوره شغلی به بحث های شغلی پرداخته شده است، اما نویسنده کتاب حاضر از موضع رویکرد طرحواره درمانی به پدیده استرس شغلی نگاه کرده است. دیدگاه او از جهاتی جالب توجه است. اولا مارتین بامبر عقیده دارد که طرحواره های ناسازگار اولیه در محیط های کاری، بازآفرینی می شوند. به عبارتی او بر اساس مدل طرحواره درمانی جفری یانگ به این نتیجه رسیده است که افراد به دنبال مشاغلی می گردند که بتوانند تجارب تلخ و ناگوار زندگی گذشته شان را دوباره پدید آورند. اگر چه یانگ و کلوسکو و ویشار (۱۳۸۹) به سه ساز و کار اصلی برای تداوم طرح واره های ناسازگار اولیه اشاره کرده اند (تحریف های شناختی، سبک های مقابله ای و انتخاب شریک زندگی)، اما بامبر به آنها انتقاد می کند که چرا نقش شغل را نادیده گرفته اند.

اگر چه در کشور ایران انتخاب شغل همان فرآیندی را که در کشورهای توسعه یافته دارد، طی نمی کند، اما چه بسا طرح واره ها در تصمیم گیری شغلی نقش بسزایی ایفاء کنند. اگر تجارب ابتدایی زندگی افراد تلخ و زهرآگین باشد، ممکن است شغلی را انتخاب کنند یا در مسیر شغلی خاص قرار بگیرند که یادآور همان تجارب اولیه باشد. شاید بی دلیل نباشد که گفته اند تجارب تلخ زندگی، افراد را به دام تصمیم های نافرجام و بد عاقبت می کشاند. معمولا انتخاب شغل و انتخاب شریک زندگی در تعیین خوشبختی و شوربختی افراد نقش بسزایی دارند.

بامبر با تأسی از مدل طرح واره یانگ به فرضیه آفرینی و فرضیه آزمایی درباره تأثیر طرح واره ها در محیط های شغلی پرداخته است. او در سال ۲۰۰۸ در مقاله ای جالب با عنوان «خط: نقش طرحواره های ناسازگار اولیه در انتخاب شغل و شکل گیری استرس شغلی در متخصصان حوزه سلامت» به بررسی طرح واره های پرستاران، پزشکان، روان شناسان بالینی، مدیران و کارکنان تکنولوژی اطلاعات پرداخت. نتایج پژوهش او نشان داد که هر چه شدت طرح واره های ناسازگار بیشتر باشد، فرسودگی شغلی و مشکلات ناشی از استرس شغلی نیز بیشتر است.

نکته مهمی که بامبر بر آن انگشت گذاشته است, نقش طرح واره های ناسازگار اولیه در افرادی است که در حوزه سلامت روان (مثل روان شناسان بالینی، مشاوران، پرستاران، روان پزشکان، مددکاران) یا سایر حوزه های خدماتی (مثل آتش نشانی، پلیس و…) مشغول به کار هستند.

ماهیت این شغل ها ایجاب می کند که افراد از خود گذشتگی و ایثارگری را پیشه کنند و نیازهای دیگران را مقدم را بر نیازهای خود بشمارند. مخصوصا روان درمانی در بین این شغل ها، جایگاه ویژه ای می یابد، از این نظر که روان درمانگران بایستی از یک سو با همدلی، درک، گوش سپاری، بازتابش احساسات و کاوش به تأیید مشکلات بیماران بپردازند و از سوی دیگر با تدبیر اندیشی و راه حل آفرینی بتوانند گرهی از مشکلات بیماران باز کنند. این فرآیند گاهی اوقات به فرسودگی شغلی می انجامد که پیامد ناگزیر فرسودگی شغلی، افت کیفی کار روان درمانگر است.

اگر شغل روان درمانی این قدر سخت و طاقت فرساست، پس چرا برخی از افراد مشتاقانه به دنبال این شغل می روند. به نظر می رسد برای پاسخی دقیق و در خور توجه بایستی از تبیین های ساده انگارانه ای مثل نیاز به کمک کردن به دیگران و نوع دوستی فراتر بردیم.

مارتین بامبر نیز معتقد است که طرح واره های ناسازگار اولیه در انتخاب شغلی مثل روان درمانی نقش بسزایی دارند. شاید به دلیل وجود همین طرح واره های ناسازگار اولیه در ذهن روان درمانگران است که رابطه درمانی را این قدر دستخوش مسایل غیر حرفه ای می کند. علاقه – مندان برای اطلاعات بیشتر در زمینه تجلی طرح واره ها در رابطه درمانی می توانند به این منابع رجوع کنند.

نورکراس و فاربر (2005) در ویژه نامه ای از مجله کاربرد اروان شناسی بالینی در جلسه درمان، به بررسی این مسئله پرداختند. در این ویژه نامه، افراد صاحب نام و نظریه پرداز، مقاله های جالبی ارائه دارند. جمع بندی مقاله های این ویژه نامه حاکی از آن است انتخاب شغل روان درمانگری فراتر از مسایلی چون نوع دوستی و کمک به دیگران است. بایستی در انتخاب این شغل به نقش طرح واره ها و ریشه های تحولی دوران کودکی نیز توجه کرد.

و اما چند نکته ای درباره ترجمه کتاب حاضر

  1. عنوان اصلی کتاب « رفتار درمانی شناختی برای استرس شغلی در حرفه های حوزه سلامت: مقدمه ای بر رویکرد طرح واره محور» است و هفده فصل دارد. در کتاب حاضر، فصل های 12، 13، 14 و 15 برای ترجمه انتخاب شدند. برای این انتخاب دلایلی وجود داشت از جمله این که مطالب فصل های دیگر کتاب (مثل تعریف استرس، نقش سازمانها در چاره اندیشی برای استرس شغلی، دیدگاه شناختی – رفتاری درباره استرس، کمال گرایی شغلی) را می توان در برخی از کتاب هایی که به فارسی ترجمه شده است، پیدا کرد.
  2. در نوشتن فصل 12 جیسون پرایس با مارتین بامبر همکاری کرده است. اما از آنجایی که در جلد کتاب تنها اسم مارتین بامبر آمده بود، ما نیز اسم مارتین بامبر را به تأسی از اصل کتاب، روی جلد ترجمه
  3. فارسی آن آورده ایم.
  4. همت مترجمان صرف ارائه ترجمه های روان، آسان یاب و قابل فهم شد. تا چه اندازه در این راه موفق بوده ایم منوط قضاوت شماست.

 

ادامه مطلب را با دانلود کتاب مشاهده کنید.

 

  • هر گونه سوالی در رابطه با دانلود کتاب طرح واره درمانی برای استرس شغلی داشتید در نظرات ثبت کنید تا بررسی شود.

    هر مطلبی لازم داشتید, کافیه سفارش دهید تا در سایت قرار گیرد.

 

منابع

  • یانگ، جفري، كلوسكو، ژانت و ویشار، مارجوری. (1386).
  • طرحواره درمانی: راهنمایی برای کاربردی متخصصان بالینی، ترجمه: حسن حمیدپور و زهرا اندوز. تهران: ارجمند
  • کلیدی رابطه درمانی در حمید پور، حسن و اندوز، زهرا (1388). نقش رویکرد شناخت درمانی. فصلنامه سلامت روان، 2، 45 تا 53
  • Adler, A. (1953) The individual Psychology of Alfred Adler, New York: Basic book.
  • Bamber, M. & MeMahon, R. (2000). Danger: Early maladaptive schemas at work!: The role of early maladaptive schemas in career choice and the developmental of occupational stress in health workers. Clinical psychology ana psychotherapy, 15, 96, 112.
  • Norcras, J. C. & Farber, B. A. (2005). Choosing Psychotherapy as a career: bayond ‘I want to help people”. Journal of clinical psychology:. in session. 62, 939-949.
  • Leahy L., R. (2001). Overcoming resistance in cognitive therapy. New York: Guilford
  • Leahy L., (2002). Schematic mismatch in the therapeutic relationship: A social – cognitive model. In.D. Guilbert, & R. L. Leahy. (Eds). The theraputic relationship in the cognitive behavioral Psychotherapies. (p.p. 229-254). London. RouthItdege.

 

 

حتما بخوانید:

پاورپوینت استرس شغلی (Occupational Stress)

سنجش استرس شغلی در محیط کار

چه رابطه ای بین ارگونومی و استرس شغلی وجود دارد؟

خستگی و استرس شغلی

 

قابلیت اطمینان سیستم Reliability Block Diagram

قابلیت اطمینان سیستم Reliability Block Diagram

قابلیت اطمینان سیستم Reliability Block Diagram

فرمت: PPT  تعداد صفحات: 52

 

قابلیت اطمینان:

قابلیت اطمینان یک سیستم یعنی احتمال عملکرد رضایت بخش همان سیستم تحت شرایط کاری و عملیاتی مشخص برای مدت زمان معین

تعریف شامل 4 بخش اصلی است:

  • احتمال: با عدد بیان می شود و همان شاخص ارزیابی قابلیت اطمینان است
  • عملکرد رضایت بخش : در هر سیستمی اطلاعات مربوط به عملکرد رضایت بخش از متخصص های همان سیستم قابل تامین است
  • شرایط کاری : شرایط کاری باید قبل از هر اقدامی تعریف و معین گردد
  • زمان معین: از نوع زمانی باید سیتم مشخص شده باشد مثلا کارکرد ممتد یا …

هدف قابلیت اطمینان :

هدف کلی ارزیابی ریسک و مطالعه قابلیت اطمینان پیش بینی میزان عملکرد کامل و صحیح سیستم می باشد

تجزیه و تحلیل قابلیت اطمینان

  • برای اولین بار به منظور ارزیابی محصول ابداع شد
  • BSI 1992 و IE 1991 به منظور بالا استخراج شد
  • اولین بار صنایع فرایندی به کاربرد  روش های بالا برای تحلیل و ارزیابی فرایندهای خود پی بردند و استفاده کردند

اولین متد برای تحلیل و ارزیابی قابلیت اطمینان وابستگی بین اجزا سیستم می باشد

شبکه های تجزیه و تحلیل شامل موارد زیر می باشد :

  1. گره آغازین
  2. گره پایانی
  3. مجموعه گره ها
  4. مجموعه گوشه ها
  5. وقوع عملکردها

انواع ساختارهای شبکه های تجزیه و تحلیل:

  1. ساده Simple
  2. پیچیده Complex

شبکه های ساده: شبکه های ساده تنها شامل شبکه هایی که دارای سیستم های سری و موازی یا ترکیب این اجزا می باشند

شبکه های پیچیده: اگر هر ساختاری را نتوان در شبکه های ساده دسته بندی کرد به عنوان شبکه پیچیده بیان می گردد

نکته: تجزیه و تحلیل شبکه های پیچیده به رویکردهای پیچیده تری نیازمندند

انواع ساختارهای شبکه های ساده:

  1. سریال Serial
  2. موازی Parallel
  3. ترکیبی Combination

شبکه سریال: این سیستم ها شامل اجزایی می باشند که برای کارکرد سیستم ضروری می باشند که شکست هر جز از سیستم باعث شکست کل سیستم می شود.

برای سیستم های سری دو جزیی قابلیت اطمینان کل به قابلیت اطمینان تک تک اجزا بستگی دارد و می توان نتیجه گیری کرد که در حالت سری چون همیشه قابلیت اطمینان یک جز کوچکتر از یک است با افزایش اجزا قابلیت اطمینان کل سیستم کاهش می یابد

شبکه های موازی: در این سیستم شبکه به گونه ای است که هر جز از آن می تواند بطور جداگانه عمل کند و برای خطا و شکست در کل سیستم باید هر دو جز سیستم دچار شکست شوند. نتیجه گیری به این صورت است که هر چقدر تعداد n افزایش یابد قابلیت اطمینان سیستم افزایش می یابد.

البته شبکه های موازی ایده خوبی به منظور افزایش قابلیت اطمینان نمی باشد. چون افزایش اولیه پس از مدتی به میزان ناچیز می رسد به مثال زیر توجه کنید.

تعداد اجزا موازی

قابلیت اطمینان سیستمافزایش قابلیت اطمینان

مقایسه قابلیت اطمینان

1

0.9
20.990.09

10

3

0.9990.00911
40.99990.0009

11.1

5

0.999990.0000911.11
60.9999990.000009

11.111

ترکیب شبکه های سری و موازی: زمانی که شبکه شامل ترکیب ساختاری شبکه سری و موازی باشد، تجزیه و تحلیل سیستم می تواند به صورت مرحله ای و پله ای انجام شود

شبکه های با قابلیت انتخاب: برای سیستم های توقف اضطراری قابل کاربرد است با عملکرد حداقل یکی از اجزا سیستم، کل سیستم شروع به فعالیت کرده و اقدام می نماید و برای کاهش یا شانس شکست سیستم بکار می رود

شبکه های آماده به کار: این سیستم ها دارای شبکه های موازی می باشند و به عنوان سیستم های  مداوم در حال کار کردن است و به صورت آمده به کار نگهداری می شود و در حالی که عملکرد نرمال سیستم دچار اختلال و شکست شود عمل می نمایند.

به منظور تجزیه، تحلیل و ازیابی قابلیت های اطمینان در شبکه های آمده به کار سه راه وجود دارد که عبارتند از :

  1. Perfect switching
  2. Imperfect switching
  3. Switch failure during formal operation

ادامه مطلب را با دانلود فایل پاورپوینت مشاهده کنید.

 

  • هر گونه سوالی در رابطه با قابلیت اطمینان سیستم Reliability Block Diagram داشتید در نظرات ثبت کنید تا بررسی شود.

    هر مطلبی لازم داشتید, کافیه سفارش دهید تا در سایت قرار گیرد.

 

حتما بخوانید:

آنالیز قابلیت اطمینان انسانی ( HUMAN RELIABILITY ANALYSIS )

تاثیر خطاهای انسانی بر قابلیت اطمینان عملکردی سیستمها

تجزیه و تحلیل خطا با تاکید بر قابلیت اطمینان شناختی انسان (CREAM)

ارزیابی کمی و کیفی قابلیت اطمینان انسانی

 

ارزیابی تماس با صدا

ارزیابی تماس با صدا

ارزیابی تماس با صدا

فرمت: PDF  تعداد صفحات: 13

 

آیا بررسی صدا ضروری است؟

هنگام طرح ریزی بررسی تماس با صدا، تبیین قلمرو و محدوده های آن ضروری است. ممکن است برای ارزیابی میزان تماس با صدا کلیه بخشهای شرکت و یا کارگران یک و یا چند بخش مورد بررسی قرار گیرند. ممکن است میزان تماس با صدای تعدادی از کارگران و یا تماس یک گروه از کارگران که کار مشابه ای را انجام می دهند مورد ارزیابی قرار گیرد.

مطابق آیین نامه های صدای موجود در محیط کار، کارفرما موظف است زمانی که احتمال تماس کارگران با صدای بیش از حد مجاز (بر اساس دز معادل روزانه و صدای پیک) وجود دارد ترتیب انجام بررسی تماس با صدا را بدهند. نشانه ها و دلایلی که می توانند دلیل وجود معضل صدا و تماس بیش از حد مجاز کارگران باشد به قرار زیر است:

  • شواهدی مبنی بر اینکه یک و یا چندین کارگر در معرض صداهای بیشتر از dBa 85 هستند.  تعیین میزان صدا و اینکه آیا بیشتر از 85 dB می باشد به وسیله اندازه گیری های مقدماتی صدا و یا سهولت مکالمه انجام می شود. مطابق (1998) HSE انجام مکالمه با صدای بلند در فاصله دو متری نشان دهنده آن است که میزان صدا بیشتر از dB 85 می باشد.
  • نظارتهای بهداشتی نشان دهند که افت شنوایی در کارگران پیشرفت کرده است.
  • وجود ماشین آلات و یا فعالیت های خاص پر صدا که افراد به طور متناوب با آنها سر و کار دارند.

از طرف دیگر میزان تماس برخی کارگران تا حد زیادی کمتر از حدود مجاز مواجهه می باشد. برای مثال میزان تماس اکثر کارکنان امور اداری کمتر از حد مجاز تماس (dB 85) و یا صدای پیک مجاز می باشد. در این جا، بایستی میزان صدا را به عنوان بخشی طبیعی از فرایند کار محسوب نمود؛ مطابق دستورالعمل عوامل فیزیکی (صدا) محیط کار، ارزیابی میزان تماس کلیه کارگران وظیفه کارفرما می باشد. در این حالت اندازه گیری های فیزیکی صدا، به طور طبیعی در ارزیابی صدا مورد استفاده قرار نمی گیرد.

بر اساس آئین نامه های صدای محیط کار، کارفرما موظف است که برای انجام ارزیابی صدا، یک فرد ذیصلاح را تعیین نماید. ذی صلاح بودن یک فرد توسط مدیریت بهداشت و ایمنی مشخص می شود. ترکیبی از آموزش های رسمی و تجربه موجب می شود که یک فرد از صلاحیت مناسب برای ارزیابی صدا برخوردار شود. این احتمال وجود دارد که برای ارزیابی مناسب صدا، نه تنها فردی با تحصیلات مرتبط به کار گرفته شود بلکه در بعضی مواقع نیاز است تا از یک فرد با تجربه و ماهر نیز کمک گرفته شود. ممکن است فردی برای انجام اکثر ارزیابی های صدا صاحب صلاحیت باشد اما در بعضی موقعیت ها به افراد باتجربه و ماهر نیاز باشد. انتظار می رود که یک فرد ذی صلاح به طور کامل به توانایی های خود واقف باشد و قادر به ارائه مشاوره دقیق در موارد خاص باشد.

 

طرح ریزی بررسی صدا

 

ارزیابی و کنترل صدا در صنعت

ارزیابی و بررسی صدا

 

ارزیابی صدا ممکن است توسط کارکنان شرکت و یا به وسیله مشاوران مستقل انجام گیرد. گاهی اوقات نیز ممکن است ارزیابی به وسیله افراد و یا شرکت های وابسته و یا زیر مجموعه سازمان انجام گیرد. مسئولیت انجام ارزیابی صدا با هرکس باشد باید این کار با سرعت و دقت لازم انجام شود تا میزان تماس افراد با صدا به دقت مشخص شود. جمع آوری اطلاعات لازم برای تعیین قلمرو ارزیابی صدا، بهتر است به وسیله بازدید از محیط کار انجام گیرد اگر چه می توان این اطلاعات را به طور غیر مستقیم در اختیار فرد ارزیاب قرار داد. تنها پس از بازدید است که می توان زمان لازم و هزینه مورد نیاز برای انجام ارزیابی صدا را تعیین نمود.

اطلاعاتی که باید در بازدید مقدماتی جمع آوری شوند شامل تعداد کارگران در معرض، الگوهای شیفت کار و یکسان بودن و یا نبودن نوع فعالیت ها در شیفتهای مختلف (برای تعیین اینکه آیا نیازی به ارزیابی صدا در شیفت های مختلف می باشد و یا خیر و یا اینکه می توان اطلاعات مورد نیاز را از شیفت های مختلف بدست آورد؟) می باشند. هر گونه موقعیتی که انداره گیری صدا در آن مشکل باشد باید تعیین شوند. همچنین باید مشخص نمود که آیا افرادی که به یک کار مشغول هستند را می توان به عنوان یک گروه مورد ارزیابی قرار داد و یا اینکه باید جداگانه بررسی شوند. در حین بازدید بهتر است که کپی از ارزیابی های قبلی صدا از مسئولین درخواست شود. اگر ارزیابی های قبلی دقیق بوده اند، بهتر است که ارزیابی ها بر روی مناطقی که صدا نزدیک و یا بالاتر از حد مجاز بوده است متمرکز شود. در صورت وجود نقشه محل کار، زمان کمتری برای ثبت مکانهای اندازه گیری صرف می شود. در بعضی مواقع ممکن است محل کار در یک مکان ثابت نباشد. از طرفی ممکن است به دلیل گستردگی محل کار، نیاز به اندازه گیری صدا در سطح وسیعی باشیم.

برخی از مشاغل در طول روزهای هفته تا حد زیادی دچار تغییر می شوند و ممکن است به همین دلیل نمونه برداری از تراز صدا در بیش از یک روز از هفته نیاز باشد. در پی بازدید مقدماتی، امکان طرح ریزی چگونگی جمع آوری اطلاعات وجود دارد و تنها در این مرحله است که میزان زمان مورد نیاز برای انجام ارزیابی روشن می شود. دو نوع از اطلاعات باید جمع آوری شوند. تراز فشار صوت که باید در مکان ها و موقعیت های مناسب اندازه گیری شود و همچنین اطلاعاتی از قبیل ساعت های کار، آموزش های ارائه شده به کارگران در زمینه اثرات صدای تغییرات الگوی کار، نوع ماشین آلات مورد استفاده، و مشخصات دقیق وسایل حفاظت شنوایی که از طریق مصاحبه با کارگران، سرپرستان و مدیران ایمنی و بهداشت جمع آوری می شوند.

نوع تجهیزات اندازه گیری صدا نیز باید تعیین شوند. در بعضی حالتها برای مثال در مناطق خطرناک ممكن است کرایه تجهیزات مخصوصی ضروری باشد.

برتری نسبی ترازسنج های صوت نسبت به دزیمترهای فردی همواره مورد بحث است. به چند دلیل امکان اخذ نتایج اشتباه به وسيله دزیمتر وجود دارد

  1. همواره این امکان وجود دارد که میکروفون بیش از حد نزدیک بدن و با لباس کارگر نصب شود انعکاس صوت از روی بدن و یا مانع شدن بدن برای رسیدن امواج صوتی به میکروفون می تواند باعث ایجاد خطای زیادی شود
  2. ممکن است میکروفون دزیمتر بر روی لباس مالیده شود که باعث تولید صدای مجازی شده و در نتیجه میزان تراز صدا بیشتر از آن چه که فرد با آن در تماس است ثبت شود
  3. از آنجایی که اندازه گیری میزان تماس مستقیما زیر نظر ارزیاب انجام نمی شود ممکن است اختلالاتی در حین اندازه گیری به وجود آید. اگر چه راه هایی برای جلوگیری از دستکاری دزیمتر توسط کارگران وجود دارد اما نمی توان از جدا نمودن و قرار دادن دزیمتر در یک محل شلوغ (و یا ساکت) بوسیله آنان جلوگیری نمود

از طرف دیگر، همواره امکان ایستادن ارزیاب در کنار کارگر عملی نیست. برای مثال نمی توان به دلیل مشکلات ایمنی دز صدای دریافتی یک راننده لیفتراک را به وسیله تراز سنج صوت اندازه گیری نمود. از دیگر مزایای دزیمتر آن است که یک ارزیاب می تواند به تنهایی چند دزیمتر را به چندین کارگر نصب نماید و بر روی تمام آنها نظارت داشته باشد. برخی از انواع دزیمتر به طور همزمان قادر به اندازه گیری دز صدا و همچنین ثبت اطلاعات می باشند. این نوع از دزیمترها با وارد نمودن اطلاعات به کامپیوتر، امکان آنالیز اطلاعات و دستیابی به اطلاعاتی درباره الگوی تماس با صدا را مهیا می سازند. علاوه بر آن، این دسته از دزیمترها برای تعیین و حذف زمانهایی از اندازه گیری که در آن تراز صدا نشان دهنده تماس افراد نیست مفید می باشند.

با استفاده از تجهیزاتی که می توانند زمان اندازه گیری را ثبت کنند می توان چندین عیب دزیمترها را برطرف نمود. برای آنالیز اطلاعات باید داده ها به یک کامپیوتر منتقل شوند. برای مثال، در این حالت امکان محاسبه Leq پس از حذف زمانی که دزیمتر به شکل صحیح مورد استفاده قرار نگرفته است وجود دارد. علاوه بر این، ثبت زمانهای اندازه گیری ممکن است به تعیین دوره های زمانی که تراز صدا بیشتر و یا کمتر از مقدار مورد انتظار بوده است کمک کند. در این حالت می توان اندازه گیری های بیشتری را انجام داد. استفاده ترکیبی از دزیمتر و تراز سنج صوت ایده آل است. هنگام آنالیز نتایج می توان به معتبر بودن و یا دقت نتایج پی برد. در صورت معتبر نبودن نتایج باید دلیل آن را پیدا نمود. عدم استفاده از دزیمتر در تمام مدت شیفت و یا قرارگیری کارگر در کنار منبع صدایی که ارزیاب قبلا به آن توجه نکرده است از دلایل عدم اعتبار و یا دقت نتایج می باشند.

ادامه مطالب زیر را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.

  • اندازه گیری تراز فشار صوت
  • جمع آوری اطلاعات
  • ارزیابی دزهای صدا
  • گزارش ارزیابی
  • موقعیت های دشوار اندازه گیری صدا
  • مطالعه موردی یک ارزیابی صدا از محیط کار
  • تجزیه و تحلیل مقادیر اندازه گیری شده

 

  • هر گونه سوالی در رابطه با ارزیابی تماس با صدا داشتید در نظرات ثبت کنید تا بررسی شود.

    هر مطلبی لازم داشتید, کافیه سفارش دهید تا در سایت قرار گیرد.

 

حتما بخوانید:

واکنش انسان به صدا

صدا و رفتار آن

بررسی سروصدا در یک شرکت تولیدی دارویی و ارتباط آن با پارامترهای مختلف

پاورپوینت عوامل زیان آور صدا در محیط کار