HSE در ساخت و ساز و پروژه های عمرانی

HSE در ساخت و ساز و پروژه های عمرانی

فرمت: pdf   تعداد صفحات: 91

فهرست:

• کلیات و تعاریف
  • کلیات
  • اصطلاحات و تعاریف
• HSE در اجرای سازه ساختمان
  • HSE در محوطه و معابر کارگاه ساختمانی
    • HSE در انبار کارگاه
    • HSE در غذاخوری، اقامتگاه و سرویس‌های بهداشتی کارگاه
    • HSE در راهرو سرپوشیده موقت، حصارها و پوشش موقت فضاهای باز
  • HSE در نقشه برداری و پیاده سازی نقشه
  • HSE در گود برداری و مقاوم سازی
  • HSE در اجرای فونداسیون و آرماتوربندی
    • HSE در قالب‌بندی، بتن ریزی و پمپ بتن
  • HSE در اجرای ستون‌ها
    • ایمنی کار در ارتفاع
  • HSE در ساخت و اجرای اسکلت
  • HSE در اجرای تیرها و سقف‌ها
  • HSE در پلکان و نرده‌های حفاظتی
  • HSE در اجرای والپست و دیوارچینی
• HSE در اجرای تأسیسات و خدمات ساختمان
  • HSE در اجرای تأسیسات و خدمات ساختمان
  • HSE در نصب دودکش، هواکش و سیستم فاضلاب
  • HSE در حفر دستی چاه فاضلاب
  • HSE در لوله‌کشی آب، گاز
  • HSE در برق و سیم کشی‌ها
  • HSE پیشگیری و تأسیسات اطفاءحریق
  • HSE در ساخت کف طبقات
• HSE در ظریف کاری و نمای ساختمان
  • HSE در ظریف کاری و نمای ساختمان
  • HSE در سیمان، گچ و سنگ کاری
    • HSE در داربست، نردبان و جایگاه کار
  • HSE در نصب کابین آسانسور
    • HSE در اجرای آهن‌کشی محل آسانسور
    • HSE در نقاشی، نصب تجهیزات و دکوراسیون داخلی
• مدیریت پسماندهای ساختمانی
• منابع

 HSE در محوطه و معابر کارگاه ساختمانی

طبیعتاً در آغاز پروژه‌های کارگاه ساختمانی پیش از هر موردی، محوطه و معابر پروژه مطرح است و الزامات شاخص آن در مبحث ایمنی، سلامت و محیط‌زیست (HSE)، باید توجه داشت که کارگاه ساختمانی به‌طور مطمئن و ایمن محصور شده و از ورود افراد متفرقه و غیر مسئول به داخل آن جلوگیری شود و علاوه بر این نصب تابلوها و علائم هشداری قابل رویت شب و روز، در اطراف کارگاه، محل تأسیسات زیرزمینی در محوطه‌های باز کارگاه، چاه‌های ارت، درب‌های خروجی، راه پله‌ها، راه‌روها و نظایر آن که از دارای اهمیت بالایی هستند، ضروری است.

همچنین تعبیه سطل زباله در مسیرها و معابر کارگاه ساختمانی جهت جمع‌آوری پسامندهای تولیدی و خشک الزامی بوده تا از اثرات سوء آن به محیط‌زیست و آلودگی‌های بهداشتی پیشگیری شود؛ همچنین از نظر عبور و مرور، طراحی ترافیک و معابر باید مطابق با موارد زیر در نظر گرفته شده باشد:

الف- وسایل نقلیه عبوری.

ب- کم کردن نیاز به دور زدن.

ج- اجتناب از لبه تیز و خم و کنج‌ها.

د- صاف، هموار و عاری از هرگونه برآمدگی و یا فرورفتگی.

ه- مقاومت در برابر بار‌های وارده با زیرسازی مناسب.

و- شیب‌بندی برای تخلیه آب ناشی از بارندگی‌ها با زهکشی مناسب.

ز- اجرای مناسب و مقاوم سطح راهها در مقابل لغزندگی و ایجاد گرد و غبار، نسبت به نوع و مصرف مصالح.

نکته:

✓ کلیه سازه‌های موقت کارگاه ساختمانی از قبیل محل استراحت، ساختمان اداری، انبار مصالح و راه‌های ارتباطی به کارگاه و … باید دارای استحکام و مقاومت کافی باشند.

✓ چیدمان دستگاه‌ها و ماشین‌آلات و قرار دادن اشیاء باید به شکلی باشد که مطابق با کارکرد دستگاه و ماشین بوده و اطراف آنها دارای فضای کافی برای تردد ایمن افراد، ماشین‌آلات کارگاهی، تعمیرات ناشی از خرابی دستگاه و انتقال مواد مصرفی و تولیدی، میسر شود.

✓ برای تردد افراد بین سالن‌ها باید معابر را با کوتاه‌ترین فاصله احداث کرده و این معابر نباید در زیر محل‌هایی که احتمال ریزش آب، مواد و اجسام وجود دارد، قرار گیرند.

✓ نقل و انتقال کارگران ساختمانی در قسمت حمل بار وسایل نقلیه موتوری یا به وسیله سایر ماشین آلات ساختمانی مجاز نبوده و باید از این امر پیشگیری شود.

✓ معابری که برای عبور چرخ‌دستی یا فرغون ساخته می‌شوند، باید دارای سطح صاف باشند و برای عبور هر فرغون حداقل یک متر عرض لحاظ شود.

✓ ساخت و نصب هرگونه تابلوی تجاری، علائم ایمنی، ترافیکی و سر در ورودی محوطه کارگاه با رعایت مفاد آخرین مقررات ملی ساختمان (مبحث ۲۰) و آیین نامه علائم ایمنی در کارگاه‌ها مصوب شورای عالی حفاظت فنی باشد و با رعایت نکات ایمنی زیر انجام شود:

الف- نیروهای وارده بر آن از قبیل باد و زلزله محاسبه شود.

ب- بصورت ایمن دارای پایه و مهار مناسب باشد.

✓ سایبان‌ها باید با رعایت کلیه موارد ایمنی و حفاظتی احداث، نصب و محکم شده و قرار دادن ضایعات و یا هرگونه اجسام دیگر بر روی سایبان‌ها ممنوع است.

✓ ساختمان و محوطه کارگاه باید به آژیر اعلام خطر و چراغ‌های اضطراری گردان برای استفاده در شرایط بحرانی مجهز باشد.

✓ در کلیه کارگاه‌ها باید مکان‌های خاص نقاط امن با علائم امن و تابلوهای مربوطه مشخص شده و مسیرهای منتهی به آن علامت گذاری شده باشد تا در مواقع بروز خطر، کارگران در آن محل تجمع یابند.

✓ تابلو مقررات و الزامات کلی و مهم مصوب در کارگاه جهت آگاهی و رعایت نفرات در محل مشخص و قابل رویت همگان (کارگران، رانندگان و بازدیدکنندگان) همچون محل ورودی، تهیه و نصب شود

در آمار حوادثی که هر ساله توسط اداره کار بیان می شود بخش اعظمی از حوادث، مربوط به کارهای ساختمانی است که به دلیل کم توجهی یا رعایت نکردن مسایل ایمنی ایجاد می شود.

در این بخش برای کارشناسان، سرپرستان و مسئولین ایمنی که در پروژه ها ساختمانی مشغول به فعالیت هستند یک فایل جامع را جمع آوری کردیم که در پایان مطلب می توانید به صورت مستقیم دانلود کنید.

پروژه

یک پروژه مجموعه‌ای از فعالیت‌ها است که برای دستیابی به منظور یا هدف خاصی انجام می‌گیرد. پروژه‌ها شامل فعالیت‌هایی هستند که باید در تاریخ‌های معین، با هزینه‌های معین و کیفیت تعیین شده‌ای به انجام رسند. لازمه موفقیت هر پروژه، دستیابی توام به هر سه عامل زمان، هزینه و کیفیت معین است و خارج شدن هر یک از سه عامل مذکور از حدود تعیین شده می‌تواند به انجام پروژه‌ای ناموفق و غیر اقتصادی منجر شود.

پروژه عمرانی

مجموعه‌ای از فعالیت‌هایی که برای طراحی و ساخت بناها‌، پل‌ها، ساختمان‌ها و .. صورت می‌گیرد.

مشخصات عمومی پروژه‌ها که واحد HSE باید بداند‌

• مشخصات کارفرما‌، مشاور پیمانکار اصلی و فرعی
• مشخصات کارگاه
• مشخصات تاسیسات و تسهیلات درون کارگاهی
• مشخصات سایت‌های کاری
• ارزیابی ریالی پروژه

‌کنترل و مدیریت HSE در پروژه عمرانی‌

تمرکز بر ایمنی‌، بستر سازی برای انجام کارها به صورت ایمن و رسوخ فرهنگ ایمنی در تفکر مدیران جایگاه چندان مناسبی را ندارد. با بررسی‌های صورت گرفته با مدیران پیمانکاران مشخص می‌شود آنها چندان رغبتی به موضوعات ایمنی بهداشت و محیط زیستی در کار خود نشان نمی‌دهند. همچنین دستگاه‌های اجرایی نیز در این راستا نظارت کاملی را ندارند چنانچه در ارزیابی‌های فنی پیمانکاران موارد HSE اصلاً لحاظ نشده است.

اتخاذ سیاست‌های تشویقی در تفاوت قائل شدن بین پیمانکاران دارای سابقه ایمنی، بهتر که در اکثر کشورها مشاهده می‌شود، هنوز در کشور ما دیده نمی‌شود. مشاهده می‌شود شرکت‌های بیمه نیز برای بیمه کارگاه‌ها به صورت متوسط نرخ بیمه را اعلام می‌کنند. سابقه ایمنی شرکت‌های پیمانکاری در تعیین مقدار بیمه اثرگذار نیست. طبیعی است این روش باعث دلسردی شرکت‌های رعایت کننده ایمنی می‌شود.

در مقایسه با سایر صنعت‌ها و شاخه‌های دیگر اقتصادی مشاهده می‌شود که کم مهارت‌ترین افراد که عموماً به لحاظ شاخص‌های آموزشی مانند سطح تحصیلات و گذراندن دوره‌های مختلف در‌ ‌پایین‌ترین سطح ممکن قرار دارند، جذب کارهای ساختمانی و عمرانی می‌شوند که بعضاً نیازمند آموزش‌های تخصصی خاص برای کار با ماشین آلات تخصصی است. این سطح آگاهی افراد در این حوزه کاری باعث ایجاد رفتار‌‌های بسیار پر خطر می‌شود.

وجود نیروهای خارج از حیطه مدیریت در کارگاه‌های عمرانی نیز یکی از دلایلی بروز حوادث است. صنعت ساخت از نظر به کارگیری‌ پیمانکاران دست دوم و جز و حتی اشخاص حقیقی که به صورت خویش فرما در کارگاه‌ها فعالیت می‌کنند از دیگر صنایع متمایز می‌شود. از سوی دیگر بسیاری از پیمانکاران از قراردادهای حتی دست نویس که کوچکترین مسائل ایمنی در آن لحاظ نشده، استفاده می‌کنند. همچنین بسیاری از پیمانکاران تمایل دارند کارها را به صورت کنترات به افراد یا پیمانکاران دیگر واگذار نمایند.

پایین بودن سطح فرهنگی کارگران به خصوص در کارگاه‌های ساختمانی سبب می‌شود تا موارد ناهنجاری فرهنگی نظیر استعمال مواد مخدر و سایر موارد ممنوعه در سحط نسبتاً بالایی رواج داشته باشد. نتیجه این موارد کاهش سطح هوشیاری و به دنبال آن بروز حوادث کاری است. در کارخانجات و سایر صنایع از طرفی به دلیل آموزش‌های لازم و از سوی دیگر با توجه به ابزارهای کنترلی مناسبی که در اختیار مدیریت قرار دارد، احتمال وقوع چنین شرایطی بسیار کمتر از کارگاه‌های عمرانی است.

تدابیر اتخاذی فعلی در کارگاه‌های عمرانی کشور عمدتاً مشتمل بر روش‌های علاج بخشی (اصلاحی) و نه پیشگیرانه است. هر چند این روش در مورادی از قبیل تعمیر و نگهداری ماشین آلات پذیرفته شده است. در موضوعی که با جان و سلامت انسان‌ها سر و کار دارد، نباید به آن بسنده کرد.

نوع و وضعیت خاص کارگاه‌های عمرانی در مقایسه با سایر فرایندهای صنعتی کارخانه‌ای خود عامل بروز بسیاری از مخاطرات و مسائل ایمنی است. در کارخانجات کارها به صورت دائم و تکراری در خطوط تولید انجام می‌شود. این وضعیت تکراری به مدیریت فرصت می‌دهد تا به صورت مستمر در بهبود وضعیت و ارتقای ایمنی تلاش کند. در حالی که در فعالیت‌های انجام شده در کارگاه‌های عمرانی به ندرت تکرار دیده می‌شود.

این موضوع در ساختمان‌های تجهیز کارگاه به خوبی دیده می‌شود که به دلیل موقتی بودن و تخریب آنها در پایان پروژه بسیاری از نکات و موارد در آنها نادیده گرفته می‌شود.

نرخ گذاری اصلاح تجربه EMR

اجرای پروژه

تجهیز کارگاه

• تمامی فعالیت‌های اقدامات تدارکاتی که به صورت موقت هستند مثال ساخت اتاق‌های اداری، تعمیر گاه راه‌های دسترسی‌، فضای سبز و …

مراحل تجهیز کارگاه

‌تهیه اطلاعات اولیه مورد نیاز

• برنامه اجرایی پروژه، در چه زمانی چه منابعی لازم است.
• منطقه جغرافیای‌‌، گرمسیری سردسیر بودن منطقه
• منابع مورد نیاز، نیروی انسانی ماشین آلات و تجهیزات

-‌ طراحی، تجهیز بدون طراحی باعث وارد آمدن خسارت در روند کار میشود.

-‌ تامین منابع و مصالح، داشتن برنامه جهت اجرای سریع و منظم تجهیز

اگر تاسیسات و تسهیلات رفاهی و اجرایی به خوبی جانمایی نشوند به دلیل اینکه قابلیت رفع نداشته یا سخت است مشکلات زیادی را ایجاد می‌کند. در کارگاه‌های عمرانی در مناطق اجرایی و تجهیز کارگاه باید محصور سازی صورت بگیرد تا از ورود افراد متفرقه و ایجاد خطر برای آنها جلوگیری شود.

ایمنی در کار

مخاطرات داربست

• سقوط از ارتفاع ،‌ناشی از سر خوردن، دسترسی ناایمن، فقدان تجهیزات حفاظت از سقوط
• صدمه به واسطه سقوط ابزار، تجهیزات و مواد زائد
• برق گرفتگی ناشی از برخورد و تماس با خطوط انتقال نیرو و برق
• صدمه دیدن و خراب شدن داربست به واسطه عدم تعادل یا بارگذاری بیش از حد
• تخته گذاری ناایمن و بد
• بارگذاری نامناسب یا بیش از حد بارگذاری

بارگذاری بیش از حد سبب خمش بیش از اندازه تخته‌های می‌شود و می‌تواند منجر به خراب شدن و شکسته شدن تخته‌ها شود. بارگذاری بیش از حد بیشتز اغلب در کارهای سنگ کاری و بنایی رخ می‌دهد که وزن مواد می‌تواند از ۱۵۰۰ کیلوگرم روی تخته‌ها تجاوز کند. اگر مواد روی سکوی داربست به طور آویزان رها شوند می‌تواند سبب توازن و تعادل روی داربست شود که در نهایت منجر به واژگون شدن داربست می‌شود.

عدم تنظیم کامل سکوها

این موقعیت نه تنها در مرحله نصب و برداشت داربست منجر به آسیب می‌شود بلکه موقع استفاده از داربست نیز آسیب و حادثه ایجاد می‌کند. طبق قوانین تمام سکوها بایستی حداقل ۴۵ سانتیمتر یا ۱۸ اینچ پهنا داشته باشند.

سکوهایی بدون میله‌های محافظ

سکوهایی بدون میله حفاظ مشکل جدی ایمنی در طرح‌های ساخت است. میله‌های حفتظ نه تنها برای سکوهای بلند اقدام پیشگیرانه حفاظت از سقوط هستند بلکه برای سکوهای کم ارتفاع هم مهم هستند. بیش از یک سوم سقوط ناشی از داربست‌ها بر روی سکوهایی با ارتفاع کمتر از ۳ متر است. بنابراین میله‌های حفاظ در طی استفاده‌ معمولی برای تمامی سکوهای کاری بیش از ۱/۵ متر ارتفاع توصیه می‌شود. میله‌های حفاظ برای تمامی سکوهای کاری باید متشکل از میله بالایی، میله میانی و پاخور باشد.

تماس الکتریکی با سیم‌های بالای سر

اغلب اوقات داربست‌ها به خطوط الکتریکی بالای سر تماس ایجاد می‌کنند. ولی اگر چنین چیزی اتفاق بیافتد تقریباً نتیجه همیشه مرگ و میر است. نقص در نگهداشتن فواصل ایمن از خطوط انتقال برق بالای سر در هنگام حرکت دادن روی داربست مشکل جدی است. قبل از تلاش برای حرکت روی نواحی باز خارجی داربست، برای تضمین این که سیم‌های بالای سر در نزدیکی نیست باید به خوبی بررسی و وارسی شوند. در برخی موقعیت‌ها برای تضمین این که فواصل ایمن مورد نیاز از خطوط برق وجود دارد، برداشتن جزئی داربست ضروری است. بلند کردن اجزا داربست توسط ایف تراک یا وسایل مکانیکی دیگر مستلزم برنامه ریزی دقیق است و باید از مجاورت و نزدیکی با خطوط انتقال نیرو اجتناب شود. کارگان حمل کننده مواد یا تجهیزات روی سکوی داربست باید مراقب تماس الکتریکی باشند.

سکوهای داربست

• هر یک از سکوهای سطوح کار باید به طور کامل تحته گذاری و پوشیده شود.
• هر یک از بخش‌های سطح کار با سکو نظیر تخته باید طوری نصب شود که فضای تخته‌های مجاور و کنار هم از یک اینچ یا ۵۴/۲ سانتیمتر بیشتر نباشد.
• حداقل پهنای سطوح کار یا جایگاه کار نباید از ۱۲ اینچ یا ۳۰ سانتیمتر کمتر باشد.
• لبه جلوی تمام سکوها یا جایگاه‌های کار نباید از ۱۴ اینچ یا ۳۶ سانتیمتر از جلوی جبهه کار بیشتر باشد.
• انتهای جایگاه کار باید از روی دستک به اندازه ۶ اینچ یا ۱۵ سانتیمتر گذشته باشد.
• سکوهای چوبی نباید با مواد رنگی یا جلا دهنده پوشش داده شوند زیرا ممکن است نواقصات و ترک خوردگی‌های چوب دیده نشود. لبه‌های الوار چوبی می‌تواند برای شناسایی و نشانه گذاری علامت گذاری شود.
• فضای خالی بالای سر باید در نظر گرفته شود. حداقل فاصله بین دو سکو ۱۸۰ سانتیمتر باشد.
• جایگاه داربست باید حداقل یک متر پایین تر از منتهی الیه تیرهای عمودی باشد.
• در هیچ مواردی ضخامت الوار از ۵۰ سانتیمتر کمتر نباشد و ضخامت‌های مساوی داشته باشد.
• عرض آنها مساوی و حداقل ۲۵ سانتیمتر باشد.
• الوارهای نباید روی هم قرار بگیرند چون خطر برخورد پای کارگران به لبه الوار افتادن آنها وجود دارد و همچنین جابجایی چرخ‌های دستی با مشکل مواجه می‌شود.
• الوارهای باید حداقل روی سه تکیه گاه یا دستک عبور کرده باشد.

ایمنی جرثقیل و ماشین آلات عمرانی

• در کارگاه‌های ساختمانی یا عمرانی به علت تعجیل در انجام فعالیت‌های بسیاری از وقت‌ها شما به عنوان مسئول ایمنی بهداشت متوجه حضور جرثقیل تازه به کار نمی‌شوید.
• اغلب جرثقیل‌های به کار گیری شده دارای نقص فنی و مشکلات ساختاری هستند.
• اپراتورهای آنها فاقد صلاحیت و مهارت لازم هستند و بعضاً دارای اعتماد به نفس کاذب نیز هستند.
• اغلب ریگر ندارند و خود تمام کارهای باربرداری را انجام می‌دهند.
• اپراتورها به مشکلات ساختاری دستگاه‌های خود آگاه نیستند یا کم توجهی می‌کنند.
• در قسمت‌های مختلف سایت در حال فعالیت‌های مختلف هستند بدون این که شما اطلاع داشته باشید.
• بسیاری از قطعات جرثقیل‌های فعال به علت مستئل اقتصادی و عدم وجود لوازم یدکی اورجینال نبوده و از روی دستگاه‌های کهنه نصب شده‌اند.

مسئول HSE

• قبل از هر گونه باربرداری نسبت به اخذ و بررسی جدول بار جرثقیل مورد نظر از اپراتور مورد نظر اقدام کنند. سپس تصمیم بگیرند که جرثقیل توانایی بلند کردن بار را در این شرایط دارد یا خیر.
• بسیاری از حوادث واژگونی جرثقیل به خاطر عدم آگاهی و رعایت این مورد توسط اپراتورها است.
• اپراتور جرثقیل باید گواهینامه ویژه جرثقیل به همراه داشته باشد. همچنین او باید توانایی تخصصی لازم را داشته و از نظر فیزیکی سالم باشد.
• تمامی قسمت‌های قابل مشاهده دستگاه رابررسی کنید. هیچ کدام از قسمت‌های دستگاه نباید دارای روغن هیدرولیک داخل پیستون‌ها به وجود می‌آید. پس اگر نشت روغن زیاد باشد باعث خالی شدن جک‌ها و سقوط بوم می‌شود.
• بوم و جک‌ها دارای شکست‌های ساختاری مانند خوردگی و شکستگی نباشد.
• قلاب جرثقیل فاقد هر گونه خوردگی در اثر باربرداری بوده و دارای انحراف و گسیختگی نباشد.
• شبکه برق بالای مکان باربرداری نباشد. در برق‌های فشار متوسط و فاشر قوی بدون برخورد بوم به شبکه برق، به علت خاصیت خازنی الکتریسته از طریق بوم وارد زمین می‌شود اگر در این بین اتصالی بین فرد با بدنه جرثقیل باشد دچار برق گرفتگی خواهد شد.

این پست بروزرسانی شد و فایل HSE در پروژه های عمرانی و ساختمانی با موضوعات زیر پیوست شد

1. محصورسازی حریم کارگاه
2. حوادث ها
3. ایمنی کار در ارتفاع
4. ایمنی انواع جرثقیل ها
5. ایمنی تجهیزات باربرداری
6. دستورالعمل های ایمنی کار در کارهای ساختمانی

ادامه مطالب زیر را با دانلود فایل پیوستی (تایپ شده و باکیفیت) دانلود کنید.

حتما بخوانید:

⇐ مدیریت ریسک در پروژه های عمرانی

⇐ ارزیابی ریسک به روش FMEA در پروژه های عمرانی

⇐  جزوه مدیریت hse پیمانکاران در پروژه های عمرانی

⇐ مجموعه الزامات و مقررات HSE در صنعت ساخت و ساز

⇐ ایمنی در پروژه های عمرانی

   

نویسنده: سیروان شیخی

«تجربه در صنعت»، زیربنایِ اشتیاقِ من به دنیایِ HSE است. با بیش از ۱۳ سال فعالیت اجرایی و تخصصی، هدفم در این وب‌سایت، پل زدن میان دانشِ آکادمیک و نیازهای واقعیِ صنعت است. همراه با تیم تخصصی‌ام، می‌کوشیم تا با ارائه محتوای کاربردی و به‌روز، مسیرِ رشد حرفه‌ای شما را هموارتر کنیم. خوشحال می‌شوم در صفحه لینکدین، تجربیاتمان را به اشتراک بگذاریم و در این مسیر تخصصی همراه هم باشیم.