بررسی حوادث برق گرفتگی، اصول حفاظت و الزامات آیین‌نامه‌ای تاسیسات الکتریکی

بررسی حوادث برق گرفتگی، اصول حفاظت و الزامات آیین‌نامه‌ای تاسیسات الکتریکی

فرمت: Pdf  تعداد صفحات: 30

فهرست:

• مقدمه
• مثال هایی از برق گرفتگی با خطوط برق ۲۰ کیلو ولت
• حادثه اول : ورود میگرد به حریم برق ۲۰ کیلوولت
• حوادث برق گرفتگی با خطوط برق ۲۲۰ ولت یا خطوط سه فاز ۳۸۰ ولت
• حادثه اول: حمل مصالح توسط تراکتور در زیر خطوط برق
• حادثه دوم: برق گرفتگی بوسیله کولر آبی
• حادثه سوم: برق گرفتگی بواسطه تماس سیم های برق بدون روکش با لوله های گاز
• لوله کشی گاز طبیعی
• کلیدهای حافظ جان و ارتینگ
• کلید محافظ جان چیست؟ – کلید RCD چیست؟
• اصول کار کلید محافظ جان
• سیستم ارتینگ
• آیین نامه حفاظتی تاسیسات الکتریکی در کارگاه ها
• فصل اول: تعاریف و اصطلاحات
• فصل دوم: مقررات عمومی
• فصل سوم: سیم کشی
• فصل چهارم: تجهیزات الکتریکی
• فصل پنجم: سایر مقررات

1- مقدمه

حوادث برق گرفتگی به خصوص برق بیست کیلوولت متاسفانه یکی از علل بروز حوادث در کشور میباشد یکی از علل اساسی آن این است که خطوط برق بیست کیلو ولت هوایی بوده و سیم برق بیست کیلو ولت اکثراً فاقد روکش حفاظتی میباشد.

از طرفی براساس آیین نامه حریم خطوط برق، حریم برق بیست کیلوولت جهت ساخت و ساز دو متر و ده سانتیمتر میباشد در حالیکه طول میلگرد، تیرآهن و لوله های داربست به مراتب از این حریم بیشتر میباشد.

۲- مثال هایی از برق گرفتگی با خطوط برق ۲۰ کیلو ولت

1-2- حادثه اول : ورود میلگرد به حریم برق ۲۰ کیلوولت

صاحب ملکی پس از اخذ پروانه ساختمانی از شهرداری اقدام به ساخت و سازه می نمایند. بدین منظور کارهای ساختمان را با مشاوره با مهندس ناظر به پیمانکاران مختلف واگذار مینمایند.

پس از پایان اسکلت فلزی ساختمان جهت اجرای سقف های با حادثه دیده وارده مذاکره شده و ایشان به اتفاق کارگران خود مشغول کار میشوند.

ساختمان مذکور در مجاورت خطوط برق ۲۰ کیلو ولت احداث می گردیده است خطوط برق ۲۰ کیلو ولت به صورت سه رشته کابل افقی بر روی تیرهای برق ۱۲ متری قابل شناسایی است.

در روز حادثه مرحوم در حال جابجایی میلگرد ۳ متری در نزدیکی بالکن و در مجاورت خطوط برق بیست کیلو ولت بوده است که متاسفانه میلگرد در حریم برق ۲۰ کیلو ولت قرار گرفت و منجر به برق گرفتگی نامبرده و فوت حادثه دیده میگردد. (شکل 1)

علت حادثه:

۱-آنچه مسلم و با استناد به مواد ۲و۳ قانون کار جمهوری اسلامی ایران حادثه دیده نه کارفرما و نه کارگر میباشد بلکه نامبرده خود پیمانکار این قسمت از عملیات ساختمانی بوده و پیمانکار جزء محسوب میگردد بنابراین به استناد ماده ۵ آیین نامه حفاظتی کارگاه های ساختمانی هرگاه صاحب کار اجرای عملیات مختلف ساختمانی را به پیمانکاران مختلف محول نماید هر پیمانکار در محدوده پیمان خود مسئول اجرای مقررات ایمنی خواهد بود.

۲-به استناد ماده ۱۲-۲-۴-۸ مقررات ملی ساختمان مبحث دوازدهم (ایمنی در حین اجرا) در خصوص خطوط انتقال نیروی برق رعایت موارد زیر الزامی است:

الف- قبل از شروع عملیات ساختمانی مجری باید حریم خطوط برق عبوری از مجاور ملک را مورد بررسی قرار داده و پس از پیش بینی های لازم جهت اجرای عملیات ساختمانی و با کسب نظر مهندس ناظر، عملیات ساختمانی را شروع نماید.(لازم به ذکر با توجه به اینکه صاحب ملک (سازنده) اقدام به ساخت نموده و از مجری ذیصلاح استفاده نکرده اند خواه و ناخواه مسئولیتهای مجری بر عهده سازنده است.)

البته در ماده ۱۲-۱-۴-۱ نیز اشاره گردیده است که قبل از شروع عملیات ساختمانی اقدامات زیر بایستی توسط سازنده انجام شود که در آن بسیاری از موارد ایمنی پیش بینی گردد. ماده ۱۲-۱-۵-۱ نیز اشاره دارد که در هر کارگاه ساختمانی سازنده موظف است اقدامات لازم به منظور حفظ و تامین ایمنی، بهداشت کار و حفاظت محیط زیست را به عمل آورد.

لازم به ذکر است در صورت رعایت حریم برق هم در صورت عدم رعایت موارد ایمنی با توجه به طول میلگرد احتمال ورود آن به حریم برق دور از ذهن نمیباشد.

۳- عدم رعایت حریم خطوط هوایی انتقال نیروی برق به استناد ماده ۱۰ لایحه قانونی رفع تجاوز از تاسیسات آب و برق کشور

ماده ۱۰- اعطای پروانه ساختمان و انشعاب آب و برق و گاز و سایر خدمات در مسیر و حریم موضوع ماده ۹ ممنوع است.

۲-۲- حادثه دوم: قرار دادن بالابر در زیر خطوط برق ۲۰ کیلوولت

گاهی حوادث برق گرفتگی با خطوط برق فشار متوسط چنان دلخراش می باشند که بایستی در این زمینه آگاهی های لازم به کل جامعه به خصوص آموزش و پرورش داده شود. حادثه ای که به شرح ذیل توضیح داده شده از این دسته حوادث می باشد.

مدیریت آموزش و پرورش یکی از شهرستان های کشور طی نامه ای به کلیه مراکز آموزشی، مجتمع های آموزشی و پرورشی، کانون ها، بسیج فرهنگیان، آزمایشگاه و دوایر داخلی در خواست مینماید برای نکوداشت هفته پدافند غیر عامل اقداماتی از جمله عطر افشانی قبور مطهر شهداء را انجام دهند.

یکی از مدارس با توجه به نزدیکی محل مدرسه تا قبور شهداء گمنام اقدام به برگزاری زیارت عاشورا مینمایند (شکل ۲-۲) در پایان مراسم تعدادی از بچه ها به سمت بالابری که در محوطه وجود داشته میروند و با توجه به اینکه بوم بالابر در بالا قرار داشته و در مجاورت برق بیست کیلو ولت بوده است با توجه به قرار گیری بچه ها در روی جرثقیل یا تماس با آن و حرکت ارتعاشی جرثقیل، جرثقیل در حریم برق بیست کیلو ولت قرار گرفته و موجب برق گرفتگی پنج نفر از دانش آموزان می شود.

علل وقوع حادثه:

الف- عدم رعایت ماده ۱۰ آیین نامه حفاظتی کارگاه های ساختمانی

ماده ۱۰: کارگاه های ساختمانی باید به طور مطمئن و ایمن محصور و از ورود افراد متفرقه و غیر مسئول به داخل آن جلوگیری به عمل آید و نصب تابلوها و علایم هشدار دهنده که در شب و روز قابل رویت باشد در اطراف کارگاه ساختمانی ضروری است.

ب- عدم رعایت مواد ۳۴، ۲۰ و ۲۵ آیین نامه حفاظتی کارگاه های ساختمانی در ارتباط با رعایت حریم های برق

ج- به استناد ماده ۱۱۶۸ قانون مسئولیت مدنی حفاظت و نگهداری از کودکان هم حق و هم وظیفه والدین است که با توجه به سپردن کودکان به مدرسه خواه و ناخواه این وظیفه متوجه مدرسه و مدیریت آن خواهد بود.

۳- حوادث برق گرفتگی با خطوط برق ۲۲۰ ولت یا خطوط سه فاز ۳۸۰ ولت

۱-۳- حادثه اول: حمل مصالح توسط تراکتور در زیر خطوط برق

فردی به منظور کاهگل ساختمان (اکثر ساختمان های قدیمی کرمان از خشت و گل ساخت شده است و پشت بام آنها با مخلوط کاهگل اندود میشود.) پدری خود اقدام به کار مینماید. (شکل 4 )

بدین منظور خاک و کاه مورد نیاز فراهم می آورد. و کارگر مسنی را که در این زمینه مهارت داشته مشغول به کار می نماید.

دو روز قبل از وقوع حادثه کارگر مذکور اقدام به مخلوط کردن کاهگل نموده و شب قبل از حادثه نیز مخلوط آبگیری میگردد.

در روز حادثه این کارگر مسنی به همراه پسرش علاوه بر استاد کار بنایی و کارگران وی ، مشغول به کار بوده اند.

پدر متوفی در پایین بوده و فرزندش در بالا کار میکرده است . به منظور سهولت کار کاهگل ها از پایین توسط تراکتوری به بالای پشت بام همسایه هدایت و از آنجا به کمک کارگران عملیات اندود کاهگل انجام میشده است.

با توجه به اینکه بیل تراکتور به بالای پشت بام نمیرسیده، راننده تراکتور مقداری خاک در زیر چرخ های تراکتور میریزد تا بتواند بار را بر روی پشت بام قرار دهد اما علیرغم این کار بازهم بیل تراکتور به طور کامل بر روی پشت بام مستقر نمیشده و لب به لب پشت بام بوده است ابتدا یکی از کارگران دیگر بار داخل بیل تراکتور را خالی می نموده است که با توجه به خستگی جای خود را با مرحوم عوض مینماید و مرحوم در داخل بیل تراکتور قرار گرفته و در حال ریختن بار بیل بر روی پشت بام بوده که تعادل خود را از دست میدهد و برای جلوگیری از سقوط با دستش کابل برق شهری را می گیرد که دچار برق گرفتگی شده و متاسفانه فوت می نماید.

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی (تایپ شده و باکیفیت) مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ حوادث مربوط به چاه های فاضلاب، کانال های انتقال آب، گاز

⇐ آشنایی با حوادث صنعتی و شغلی، علل وقوع و روش های پیشگیری و کنترل آنها

⇐ بررسی علل برق گرفتگی کارگران ساختمانی در اثر عدم رعایت حریم شبکه های برق

   

نویسنده: سیروان شیخی

«تجربه در صنعت»، زیربنایِ اشتیاقِ من به دنیایِ HSE است. با بیش از ۱۳ سال فعالیت اجرایی و تخصصی، هدفم در این وب‌سایت، پل زدن میان دانشِ آکادمیک و نیازهای واقعیِ صنعت است. همراه با تیم تخصصی‌ام، می‌کوشیم تا با ارائه محتوای کاربردی و به‌روز، مسیرِ رشد حرفه‌ای شما را هموارتر کنیم. خوشحال می‌شوم در صفحه لینکدین، تجربیاتمان را به اشتراک بگذاریم و در این مسیر تخصصی همراه هم باشیم.