برآورد خسارات و تلفات ناشی از آتش سوزی شهری با تمرکز بر اطلاعات ساختمان های درون شهری

برآورد خسارات و تلفات ناشی از آتش سوزی شهری با تمرکز بر اطلاعات ساختمان های درون شهری

آتش همواره در تاریخ بشر نقشی دوگانه ایفا کرده است. از یک سو نیروی حیاتی برای بقا گرما و پیشرفت و از سوی دیگر عنصری ویرانگر که میتواند تنها در چند دقیقه جان انسانها را بگیرد زیرساخت ها را نابود کرده و جوامع را به بحران بکشاند در دنیای مدرن و شهرهای متراکم امروزی این تهدید بیش از هر زمان دیگری شکل پیچیده تری به خود گرفته است. گسترش ساختمانهای بلند مرتبه زیر ساختهای زیرزمینی، تراکم جمعیت و چالشهای طراحی شهری باعث شده اند که آتش سوزی های شهری به پدیده ای چند بعدی و خطرناک تبدیل شوند که پیامدهای انسانی آن قابل چشم پوشی نیست. بخوانید:

برخلاف تصور عمومی که گاه تنها به جنبه های مالی خسارات آتش سوزی توجه دارد آمارها نشان می دهند که تلفات انسانی شامل مرگ سوختگی و آسیب های روانی سهم قابل توجهی از پیامدهای این حوادث را تشکیل می دهد. این تلفات نه تنها بدلیل نقص در تجهیزات ایمنی یا خطاهای انسانی بلکه بواسطه نبود سیاست گذاری های کلان آموزش ناکافی و عدم توجه به رفتارهای انسانی در شرایط اضطراری رخ می دهد.

در سالهای اخیر پژوهشگران تلاش های گسترده ای در زمینه تحلیل عوامل مؤثر در بروز تلفات انسانی ناشی از آتش سوزی های ساختمانی و شهری داشته اند. با این حال بررسی جامع و هم زمان یافته های این مطالعات در یک چارچوب تحلیلی یکپارچه هنوز جای کار بسیاری دارد.

وقوع حریق در اماکن مختلف شهری نظیر ساختمان های مسکونی مجتمع های تجاری و صنایع کوچک و بزرگ همه ساله باعث وارد آمدن خسارت های مالی جانی و زیست محیطی فراوانی به جوامع مختلف می شود در ایران سالیانه حدود ۱۴۰۰ نفر در آتش سوزی ساختمان های شهری کشته شده بیش از ۴۵۰۰ نفر به سختی مجروح و بالغ بر میلیاردها تومان خسارت بر جامعه تحمیل می شود. بر اساس آمار منتشر شده از سازمان حفاظت حریق آمریکا (NFPA) در سال ۲۰۱۷ میلادی در ایالت های آمریکا بالغ بر ۱۳۱۹۵۰۰ مورد حریق اتفاق افتاده که سبب مرگ ۳۴۰۰ نفر و صدمه به ۱۴۶۷۰ نفر شده و خسارت مالی مستقیم تقریبی معادل ۲۳ میلیون دلار به بار آورده است. مطالعات نشان می دهد که اکثر حریق های بزرگ برای اولین بار رخ می دهند.

بر این اساس پیش بینی حریق های محتمل و کوشش در جهت کاهش احتمال وقوع آنها و نیز کاستن از شدت پیامدهای احتمالی اهمیت بسزایی می یابد آمارها نشان می دهند که قریب ۷۵ تا ۸۰ درصد آتش سوزی ها قابل پیش بینی و پیشگیری اند. بکارگیری روش های مناسب ارزیابی ریسک اقدامات فنی و مدیریتی لازم جهت کنترل یا به حداقل رساندن احتمال وقوع و کاهش اثرات آنها می تواند خسارت های مختلف ناشی از حریق را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. همچنین می توان با استفاده از ارزیابی ریسک حریق مهمترین عامل بروز حریق در ساختمان را براساس اولویت مشخص نمود و سپس اقدامات کنترلی را متناسب با اهمیت هر یک از علل انجام داد بدین طریق به میزان قابل توجهی هزینه های نصب حفظ و نگهداری سیستم های حفاظت در برابر حریق کاهش یافته و همواره این سیستم ها را در حال آماده باش قرار خواهند داشت.

ارزیابی و مدیریت ریسک حریق

تکنیک های ارزیابی و مدیریت ریسک از جمله روش های تعیین کننده و مؤثر جهت شناسایی و کنترل ریسک حریق می باشند. ارزیابی و مدیریت ریسک حریق فرآیندی نظام مند جهت شناسایی پتانسیل های وقوع حریق و همچنین تخمین پیامدهای جانی مالی و زیست محیطی آن بمنظور تدوین اولویت های عملیاتی کاهش ریسک حریق می باشد.

دلایل اصلی اهمیت کنترل ریسک های حریق در محل کار فراهم نمودن محیط کاری ایمن و عاری از ریسک یک وظیفه اخلاقی برای کارفرمایان است. همچنین از نقطه نظر اقتصادی مدیریت ایمنی حریق اهمیت بسزایی دارد زیرا وقوع حریق هزینه های سنگینی را بر صنایع تحمیل می کند و از طرفی الزامات قانونی در رابطه با ایمنی در ساختمان ها مهندسان را ملزم به داشتن چنین کنترل هایی می کند محافظت ساختمان ها در برابر آتش سوزی از ابعاد ایمنی جانی مالی و منافع ملی از ضروری ترین نیازها و الزامات در طرح و اجرای ساختمان هاست. علوم و مهندسی ایمنی در برابر آتش از موضوعات مهمی محسوب می شود که در دهه های اخیر در دنیا بسیار مورد توجه قرار گرفته است.

با توجه به تعداد بالای ساختمان های پرخطر در سطح شهرهای ایران و همچنین آمار حوادث آتش سوزی بالا در این اماکن که خسارت و تلفات زیادی نیز وارد نموده است از جمله حادثه آتش سوزی ساختمان پلاسکو در تهران و برج سلمان در مشهد در سال ۱۳۹۵ که تلفات جانی و مالی زیادی وارد نمود و در سطح فراملی مطرح گردید. و همچنین عدم انجام تحقیق در خصوص ارزیابی ریسک حریق در این ساختمان ها این مطالعه با هدف برآورد خسارات و تلفات ناشی از آتش سوزی های شهری با تمرکز بر اطلاعات ساختمان های درون شهری انجام خواهد شد.

یافته های تحقیقاتی

یافته های حاصل از بررسی و تحلیل هشت مقاله منتخب در بازه زمانی ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ ، چند الگوی مشخص و عوامل کلیدی در بروز و شدت تلفات انسانی ناشی از آتش سوزی های شهری و ساختمانی را برجسته می سازد. این نتایج را می توان در محورهای زیر خلاصه نمود:

۱- نقش نوع ساختمان در میزان تلفات

مطالعه ای در کره جنوبی نشان داد که ۶۶٫۲٪ از تلفات انسانی مربوط به آتش سوزی در ساختمان های مسکونی و تجاری بوده است.

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ مدیریت حریق در بحران های ترکیبی

⇐ گزارش⁩ مدیریت بحران حادثه بندر شهید رجایی

⇐ بررسی ریسک آتش سوزی پس از بحران و زلزله در زیست شهری