ایمنی و حفاظت در برابر اشعه رادیواکتیو

در صنعت برای تست نقاط جوش و آشکار کردن ترک و شکاف در لوله ها و اتصالات، از عملیات رادیوگرافی صنعتی استفاده می گردد.

در این عملیات از پرتو مواد رادیواکتیو (اشعه گاما) بعلت نفوذ بسیار زیاد آن در مواد استفاده می شود.

پرتوهای رادیواکتیو موجب آسیب رسانی به سلول ها و بافت های زیستی و یا نابودی آنها می شوند . بنابراین کلیه افراد باید به خوبی در برابر این تابشها حفاظت شوند و همواره از خطر این پرتوها آگاه باشند چون نمی توان با هیچ یک از حواس پنج گانه، تابش پرتوهای رادیواکتیو را احساس کرد باید به دقت از دستورهای حفاظت و ایمنی پیروی نمود.

منبع ایریدیم جهت تولید پرتوی گاما برای عملیات رادیوگرافی و انجام تست غیر مخرب (NDT) استفاده می گردد.

تعریف دز

کمیتی است که اثرات بیولوژیکی ناشی از جذب انواع پرتوها را در بافت بدن منظور داشته و واحد آن سیورت (Sv) می باشد .

تعریف آهنگ دز

کمیتی است که اثرات بیولوژیکی ناشی از جذب انواع پرتوها در بافت را در واحد زمان در نظر می گیرد و واحد متداول آن میلی سیورت بر ساعت (mSv/h)  می باشد.

میانگین دز دریافتی افراد پرتوکار و رادیوگراف نباید از 20 میلی سیورت در سال تجاوز کند.

میانگین دز دریافتی افراد عادی و شاغل در سایت نباید از 1 میلی سیورت در سال تجاوز کند.

تقسیم بندی نواحی کار با مواد پرتوزا

1- ناحیه ممنوعه

هر محلی که در آن آهنگ دز بیش از 2 میلی سیورت بر ساعت (mSv/h) باشد ناحیه ممنوعه محسوب می شود.
حضور کلیه افراد در ناحیه ممنوعه ممنوع می باشد.

2- ناحیه کنترل شده

هر محلی که آهنگ دز معادل از 7.5 میکروسیورت بر ساعت (μ Sv/h) بیشتر باشد، ناحیه کنترل شده تلقی می گردد.
پرسنل رادیوگراف موظفند با ایجاد موانع فیزیکی و نصب علایم هشدار دهنده از حضور افراد عادی و یا غیر رادیوگراف در این ناحیه جلوگیری به عمل آورند.

3- ناحیه تحت نظارت

هر محلی که آهنگ دز بین 2.5 تا 7.5 میکروسیورت بر ساعت (μ Sv/h) باشد، ناحیه تحت نظارت اطلاق می گردد .  پرسنل رادیوگراف موظفند ضمن نصب علایم هشدار دهنده از تردد و یا توقف غیر ضروری افراد جلوگیری بعمل آورند.

4- ناحیه آزاد
هر محلی که آهنگ دز معادل کمتر از 2.5 میکرو سیورت بر ساعت (μ Sv/h ) باشد.  برای حضور افراد در این ناحیه ، در صورت رعایت حد دز، اعمال شرایط ضرورت ندارد.

تقسیم بندی نواحی کار با مواد پرتوزا

جهت حفاظت در برابر پرتوگیری خارجی و کاهش دز دریافتی به هنگام عملیات رادیوگرافی صنعتی اصول زیر باید رعایت گردد:

1. کاهش زمان قرارگیری افراد در محیط های آلوده به اشعه .
2. افزایش فاصله بین شما و منابع پرتوزا تا حد ممکن .
3. قرار دادن حفاظ متناسب با نوع پرتو بین شما و منابع پرتوزا.

موضوعات زیر را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید:

• حفاظ گذاری

  • لایه نیم کننده

  • لایه یک دهم کننده

• رعایت اصول ایمنی به هنگام عملیات رادیو گرافی

• اثرات بیولوژیکی تشعشع مواد رادیواکتیو

• حمل و نقل و انبار داری مواد رادیواکتیو

• وسایل حفاظت فردی در عملیات رادیوگرافی

حتما بخوانید:

⇐ پاورپوینت کارگاه آموزشی پرتوها در محیط کار

⇐ پسماند مواد پرتوزا

⇐ خطرات پرتو و سوانح آن در صنعت

⇐ پرتونگاری یا رادیوگرافی صنعتی