معیار عملکرد ایمنی

موضوعات:

• معیاری برای عملکرد ایمنی (ضرورت معیارهای ایمنی, مشخصات ضروری معیار)
• اندازه گیری و مقیاس آنها
• نقش اندازه گیری در عملکرد ایمنی
• خصوصیات مورد نیاز تکنیک های اندازه گیری
• اندازه ای هایی که به طور معمول در ایمنی کاربرد دارد ( شاخص های موجود اندازه گیری ایمنی, شاخص موسسه استاندارد ملی امریکا ANSI, نوع بیماری یا جراحت تعداد روزهای از دست رفته, میزان OSHA و دفتر آمار کار (BLS), میزان شدت و فرکانس بیماری و جراحات شغلی, محدودیت روش های موجود, اندازه گیری هزینه حوادث)
• مسائل

ایمنی بعنوان یک احساس و خواست همگانی جهت حذف عوامل ایجاد کننده جراحت مورد توجه قرار گرفته است. ایمنی, به صورت یک مفهوم و عمل برای کنترل مطمئن جراحات وارده بر افراد و صدمات وارده به اموال به یک متولوژی پیچیده تبدیل شده است. هر چند که این مفهوم به دلیل اینکه هنوز همانند اوایل توسعه سایر علوم در مرحله انتقالی قرار دارد پایه تئوری قوی ندارد.

از آنجایی که ایمنی بعنوان عواملی برای کاهش حوادث و کنترل و حذف خطرات محیط کار تلقی می شود لذا پیشگیری از حوادث یک مرحله مهم در راستای بهبود ایمنی است. امروزه برای بهبود وضعیت ایمنی شرکت ها, فشارهای زیادی به آنها وارد می شود, فاکتورهای اصلی دخیل در رابطه با این فشارها مقررات اقتصادی, اجتماعی و دولتی می باشند. فهم و درک علل حوادث پیش نیاز بهبود ایمنی تلقی می شود.

سالیان متمادی تلاش‌های زیادی جهت توسعه و ارائه یک تئوری پیشگیرانه از علل حوادث صورت پذیرفته که پژوهشگران حوادث در این راه با محدودیت‌های متعددی روبه‌رو بوده‌اند. روی هم رفته تئوری‌های ارائه شده مبتنی بر دو مدل مجزا هستند: رفتاری و شرایطی؛ در مدل‌های رفتاری، انسان به عنوان عامل اصلی مسئول ایجاد حوادث مورد توجه قرار می‌گیرد و در مدل‌های شرایطی در فرآیند بررسی حوادث اثرات متقابل انسان و محیط و شرایط موجود می‌باشد. تعداد متغیرهایی که شرایط حادثه را تحت تأثیر قرار می‌دهند بسیار متعدد می‌باشند که به دلیل فقدان آگاهی و دانش مورد نیاز، تعیین همه اثرات کمّی متقابل آن‌ها غیرممکن است.

هنگامی که اجزاء خاص درگیر در بروز حادثه به خوبی شناسایی شده و کمّی‌سازی شوند ممکن است بتوان روابط در کل فرآیند بروز حادثه را تعیین مقدار کرد. تا چندین سال پیش کلیه تئوری‌های موجود در زمینه علت بروز حادثه از نظر ماهیت ادراکی بوده و به همین دلیل در پیشگیری و کنترل حوادث مورد استفاده گسترده قرار نگرفته‌اند.

اندازه‌گیری، یک پیش نیاز اصلی برای کنترل و پیشگیری از حوادث است. “تارنت” تلاش‌های جاری در زمینه کنترل حوادث را به دلیل فقدان ابزارهای کنترلی مناسب برای سنجش کارایی آن‌ها به صورت «آزمایش – خطا» توصیف کرده است. می‌توان بعضی از مقالات مربوط به بحث را در رفرنس‌های شماره ۶ و ۷ ملاحظه کرد.

۲- معیاری برای عملکرد ایمنی

دو عامل مهم که در اینجا مورد توجه قرار می‌گیرند عبارتند از: نیاز برای معیار ایمنی و خصوصیات ضروری معیارهای فوق، که هر دو مورد به طور جداگانه در بخش زیر مورد بحث قرار می‌گیرد:

۱-۲- ضرورت معیارهای ایمنی

ایمنی به صورت آزادی نسبی از حوادث تعریف شده و لذا برای بهبود عملکرد ایمنی، کنترل حوادث امری اساسی است. برای ارزیابی اثر‌بخشی کنترل، اندازه‌گیری امری مهم بوده و این که چه چیزی بایستی اندازه‌گیری شود همواره به عنوان یک مسئله مطرح بوده است. لزوم وجود معیارهای ایمنی دلایل زیادی دارد که بعضی از آن‌ها عبارتند از:

1. مقایسه موارد
2. برآورد نیازهای آینده
3. تجزیه و تحلیل روند
4. ارزیابی اثر‌بخشی برنامه بهبود ایمنی
5. شناسایی مشکلات
6. اختصاص صحیح منابع برای بهبود عملکرد ایمنی

۲-۲- مشخصات ضروری معیار

دو خصوصیت اساسی که بایستی معیار از آن بهره‌مند باشد قابلیت اعتماد و اعتبار آن است؛ یک معیار زمانی از قابلیت اعتماد مناسب برخوردار است که برای یک تکنیک اندازه‌گیری بدون خطا بتواند همان نتایج به دست آمده از کاربرد موقعیت‌آمیز را در همان شرایط قبلی تکرار کند. اگر قابلیت اعتماد یک معیار خاص ایمنی رضایت‌بخش باشد به این معنا است که می‌توان کارگران را برحسب حادثه‌پذیری آن‌ها بدون توجه به مدت مواجهه و خصوصیات مربوط به حادثه تقسیم‌بندی کرد.

یک معیار معتبر خوانده می‌شود که با موضوعاتی که بایستی اندازه‌گیری شوند مطابقت و متناسب باشد. “ساندرز و مک کورمیک” اعتبار را به صورت زیر تعریف کرده‌اند: میزان تناسب سوال با معیار مورد نظر نظیر عملکرد سیستم، کیفیت کار، راحتی نشیمنگاه و رضایت شغلی.

۳- اندازه‌گیری و مقیاس‌های آن

اندازه‌گیری ممکن است به صورت فرآیند اختصاص شماره یا عدد به اشیاء یا رویدادها بر طبق یک قاعده خاص تعریف شود. عملکرد اصلی اندازه‌گیری عبارت است از مرتب کردن طبقات رویدادها براساس خصوصیات ویژه آن‌ها و این مستلزم اختصاص یک طبقه به اجزاء است به طوری که بر طبق آن یک دسته از رویدادها می‌توانند با یک همبستگی کامل نسبت به سایر رویدادها در یک طبقه قرار گیرند.

با توجه به اهداف عملکرد ایمنی، اندازه‌گیری فرد بایستی قادر به مقایسه نتایج حادثه ناشی از اشیاء مختلف با نتایج همان حادثه ولی در زمان‌های مختلف کرده و بتواند نحوه ارتباط نتایج حادثه ناشی از یک چیز یا چیزهای دیگر را با همدیگر تشریح و توصیف کند.

فرض کنید که یک نفر می‌خواهد دو وضعیت را از دیدگاه ایمنی مطالعه کند (با این فرض که تکنیک‌های دقیق برای اندازه‌گیری خصوصیات ایمنی هر وضعیت در دسترس او قرار دارد). در این حالت او تنها مایل به تعیین هم‌ارزی دو وضعیت باشد مقیاس مورد استفاده از نوع «رتبه‌ای» خواهد بود. از طرف دیگر اگر کسی بخواهد هم‌ارزی یا اختلاف را تعیین نماید مقیاس مورد استفاده او «فاصله‌ای» خواهد بود. به علاوه اگر ایمنی یک وضعیت دو برابر شرایط دیگر باشد مقیاس مورد استفاده از نوع «نسبی» خواهد بود. بایستی توجه داشت که تنها وقتی که اندازه‌گیری‌ها مطابق با مشخصات مقیاس نسبی باشد تمام ابزارهای آماری قابل استفاده‌اند. یک نوع طبقه‌بندی مقیاس‌ها که توسط “استیونس” پیشنهاد شده در جدول ۱-۲ ارائه گردیده است.

ادامه مطلب را با دانلود فایل (باکیفیت و تایپ شده) مشاهده کنید

حتما بخوانید:

⇐ نمودارهای دنباله و کنترل در عملکرد ایمنی

⇐ ارزیابی عملکرد ایمنی و بهداشت براساس شاخص ELMERI

⇐ برنامه های عملکرد ایمنی

   

نویسنده: سیروان شیخی

«تجربه در صنعت»، زیربنایِ اشتیاقِ من به دنیایِ HSE است. با بیش از ۱۳ سال فعالیت اجرایی و تخصصی، هدفم در این وب‌سایت، پل زدن میان دانشِ آکادمیک و نیازهای واقعیِ صنعت است. همراه با تیم تخصصی‌ام، می‌کوشیم تا با ارائه محتوای کاربردی و به‌روز، مسیرِ رشد حرفه‌ای شما را هموارتر کنیم. خوشحال می‌شوم در صفحه لینکدین، تجربیاتمان را به اشتراک بگذاریم و در این مسیر تخصصی همراه هم باشیم.