تبدیل ضایعات کارخانجات مواد غذایی به منظور تولید ورمی کمپوست

تبدیل ضایعات کارخانجات مواد غذایی به منظور تولید ورمی کمپوست

کرم های خاکی از موجودات بسیار مفید خاک در چرخه طبیعی تبدیل مواد می باشند. توجه به این موضوع برای جوامع صنعتی که گریبانگیر معضلات متعدد زیست محیطی بوده، نقش حساس و ارزنده ایی را ایفا می نمایند. در این تحقیق ضایعات کارخانجات صنعتی مواد غذایی که در مقادیر انبوه ایجاد می شود، بعنوان بستر برای پرورش و تکثیر کرم خاکی مورد استفاده قرار گرفت.

این ضایعات پس ازجمع آوری و آماده سازی برای تولید ورمی کمپوست و خوراک دام مورد ارزیابی قرار گرفت. بقایا و ضایعات مصرفی در این طرح شامل تفاله گوجه فرنگی، ضایعات سیب زمینی، تفاله جو و باگاس بود که بترتیب از کارخانجات تولید رب گوجه فرنگی، چیپس و انواع فراورده های سیب زمینی، ماء الشعیر و کارخانه تولید شکر از نیشکر تهیه گردید. این مطالعه در قالب طرح کاملاً تصادفی با یک تیمار شاهد (کود حیوانی) در سه تکرار به اجرا در آمد.

بسترهای مصرفی قبل و بعد از فعالیت کرم خاکی، طی دوره 6 ماهه درمقیاس نیمه صنعتی مورد آنالیز قرار گرفت. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SAS و ازمون دانکن برای مقایسه میانگین تیمارهای مختلف انجام گردید. کرم های خاکی به جعبه های چوبی (0/20 ضربدر در 0/50 ضربدر 0/70 متر) حاوی حدود 15 کیلوگرم بستر اضافه شدند. هر جعبه بعنوان یک تکرار منظور گردید.

مقایسه میانگین بسترها قبل و بعد از عمل پرورش نشان می دهد که در اثر فعالیت کرم های خاکی میزان ازت و PH بسترها افزایش یافته، در حالی که میزان درصد ماده خشک شده که موید قابلیت نگهداری آب بالای بسترها بعد از عمل پرورش بوده است.

این موجودات مفید تجزیه و معدنی شدن (میترالیزه شدن ) بستر را تسریع نموده بطوریکه میزان درصد خاکستر و مواد معدنی بسترها بعد از فعالیت کرم خاکی افزایش یافته است. کود حاصل (ورمی کمپوست) از اکثر تیمارها دارای کیفیت و شکل ظاهری مناسب بوده بطوریکه بافت متخلخل، دانه ای، تیره رنگ و بدون بو را دارا می باشد.

کشاورزان با استفاده بی رویه از سموم و آفت کش ها و کودهای شیمیایی ناخواسته محیط زیست را آلوده می کنند. شهرداری ها با ساخت و ساز فضاها و پارک های مصنوعی، طبیعت بکر را نابود و با انباشت و سوزاندن غیراصولی زباله های خانگی که در بسیاری از کشورها به عنوان طلای کثیف و محصولی پردرآمد مورد استفاده قرار می گیرد، زمین و منابع آبهای زیرزمینی را آلوده می کنند.

این در حالی است که عبور از این گونه محوطه که زمانی موجب تفرج و شادی بود و ما را ترغیب به کشیدن نفس عمیقی از ته دل برای استشمام اکسیژن سالم می کرد، اینک با انباشت زباله، بوی نامطبوع و تجمع حشرات، تحمل توقف لحظه ای را نیز از انسان ربوده است.

افزایش جمعیت شهری و محدودیت منابع طبیعی و زمین مخاطراتی را بوجود آورده که به تخریب محیط و منابع منجر می شود از این رو تمام کشورها با تفکر احترام به طبیعت و حفظ محیط زیست تلاش دارند راههایی برای حفظ محیط زیست یافته و به ترویج آن بپردازند، زیرا امروز همگان بر این امر واقف هستند که منابع طبیعی قابل برگشت نیست.

تفکر رهایی از آلاینده ها و زباله های خانگی و استفاده مجدد از آنها و تبدیل آن به موادی قابل بازیافت بسیاری از کشورها را بر آن داشته تا با استفاده از روش ها علمی و بازیافت مواد، بر طلای کثیف فائق آیند.

در سال های دور که انسان به اهمیت کشاورزی و دامپروری پی برد، استفاده از ضایعات کشاورزی و فضولات دامی بتدریج جایگاه ویژه ای در اقتصاد، تولید و زندگی آدمی پیدا کرد و مردم با جمع آوری ضایعات کشاورزی و فضولات دامی بخشی از نیاز خاک اراضی کشاورزی به کود و تغذیه آن را تامین می کنند.

با پیشرفت بیشتر تکنولوژی و با گذشت چندین دهه از انقلاب صنعتی، شرکت های فنی و مهندسی به این فکر افتادند با طراحی و ساخت تجهیزات صنعتی، مدت زمان تخمیر را کاهش دهند.

ایران نیز برای نخستین بار در سال ۱۳۶۶ برای تولید کود آلی به روش صنعتی در اصفهان اقدام کرد و اینک در پی گسترش و ترویج خانه به خانه و ایجاد اشتغال خانگی و کسب درآمد در کنار حفظ محیط زیست است.

برگزاری کلاس های متعدد برای تک تک افراد شهری و روستایی برای ساختن کود آلی ورمی کمپوست به منظور آموزش همگان برای حفظ محیط زیست و اهمیت آن است.

مسوول بخش ترویج جهاد کشاورزی شهرستان دماوند در ابن باره به ایرنا گفت: با برگزاری کلاس تولید ورمی کمپوست برای زنان روستایی علاوه بر حفظ محیط زیست توسط آنان با جمع آوری زباله و بازیافت آن در مبدا، محل درآمدزایی برای آنان ایجاد می شود تا هر کیلو کمپوست را به قیمت ۴۵۰ تومان به فروش برسانند و اگر برای تجزیه از کرم های مخصوص استفاده کنند با تکثیر و تولیدمثل کرمها می توانند با فروش هر کیلوگرم ۴۵ هزار تومان کسب درآمد کنند.

ایزنیا فتیدا یک نوع کرم زباله خوار است و به هیچ عنوان بار میکروبی نداشته و با خوردن زباله تر، کود ارگانیک تولید می‌ کند. زباله های خانگی از جمله سبزی، کاهو، پوست میوه ها و حتی کاغذ و پوست تخم مرغ و … را در محلی از باغچه همراه با مقداری کرم دفن کرده و سپس کرم ها با خوردن زباله ها، تجزیه آنها را سریع و به کود آلی یا کمپوست تبدیل می کنند.

ورمی کمپوست شامل مواد غذایی ارزشمندی برای خاک و گیاه است و عناصر مفید را به آرامی حل کرده و به هیچ عنوان مانند عناصر سایر کودها با آبیاری شسته نمی شود، بلکه کاملا در خاک حل می شود.

ورمی کمپوست منافذ بیشتری برای عبور بهتر هوا در خاک ایجاد می کند و سه تا چهار برابر وزن خود آب جذب می کند، بنابراین نیاز به آبیاری را کاهش می دهد.

ورمی کمپوست ریشه گیاهان را از دمای خیلی زیاد پوشش می دهد و بروز فرسایش را کاهش داده و رشد علف های هرز را بخوبی کنترل می کند.

گیاهان به سرعت رشد کرده و دارای مقاومت بیشتری در برابر آفت ها و مواد مضر در خاک می شوند. این کود از لحاظ اقتصادی نیز مقرون به صرفه بوده و نسبت به کودهای شیمیایی قیمت مناسبی دارد.

در صورت استفاده نادرست از کودهای شیمیایی و نامطلوب مانند کودهای گاوی، اسبی و سایر کودها، به مرور ریشه درختان را می سوزاند، اما کود ورمی کمپوست دارای چنین خاصیت مضری برای گیاهان نیست.

می توان از کود حیوانی برای تهیه ورمی کمپوست استفاده کرد و جالب توجه اینکه وقتی کرم ها را با کود حیوانی مخلوط می کنیم پس از چند روز کود حیوانی بوی نامطبوع خود را از دست می دهد.

می توان بر اساس اسیدی یا بازی بودن خاک موادی برای افزایش PH خاک به آن اضافه کرد مثلا با افزودن پوست تخم مرغ در زباله های مدفون شده میزان PH خاک را افزایش داد. سالانه صدها تن محصولات زاید کشاورزی به دلایل مختلف از جمله جمع آوری نکردن، اقتصادی نبودن، نداشتن دانش و آگاهی لازم در مراحل مختلف داشت و برداشت ایجاد می شود که می توان با مدیریت ضایعات کشاورزی و خانگی، ˈکمپوستˈ که نوعی کود مخلوط از انواع ترکیبات پسماندها و محصولات گیاهی، زباله خانگی، فضولات حیوانی و مواد معدنی است، تهیه کرد.

زباله های خانگی به موادی اطلاق می شود که در بردارنده ضایعات حاصل از فعالیت روزمره زندگی مردم باشد. مواد تشکیل دهنده زباله خانگی بر اساس روش زندگی، اقلیم، وضعیت اقتصادی و منابع مورد استفاده در مناطق مختلف، متنوع است.

بی تردید با جمع آوری، حمل، جداسازی و تبدیل زباله تر به کمپوست، علاوه بر بهبود در ارتقای سطح بهداشت عمومی، بهبود شرایط زیست محیطی و حفظ محیط عمومی، در صیانت از خاک و آب های زیرزمینی قدم های موثری بر داشته می شود.

ورمی کمپوست غذایی کامل و متعادل برای گیاه است که به دلیل دارا بودن مواد مغذی، رشد و نمو گیاه را تسریع می بخشد و حاصلخیزی خاک را افزایش داده و فاقد هر گونه میکروب است.

ورمی کمپوست به دلیل مواد بیوشیمیایی مقاومت گیاهان را در مقابل بیماری افزایش می دهد رنگ، طعم، بو و کیفیت میوه را بهبود می بخشد و کمپوست، باعث سلامت گیاه شده و می تواند صندوق ذخیره ای برای درخت محسوب شود.

ورمی، نوعی کرم قرمز رنگ است که به آن ˈکرم بارانˈ گویند این کرم در مواقع بارانی هنگامی که زمین از آب اشباع می شود از خاک بیرون آمده و اغلب طعمه پرندگان شده و گاه می میرند.

کرم خاکی با قرار گرفتن در شرایط مناسب – غذای کافی و رطوبت – تولید مثل می کند و این عمل برای احیای خاک های کشاورزی که در اثر استفاده بیش از حد کودهای شیمیایی مواد مغذی خود را از دست داده اند، بسیار مفید است.

کرم های خاکی در زمین های زراعی سالی یکبار تخم گذاری می کنند، اما برخی کرم های اصلاح شده که از کشورهای دیگر وارد می شود هر هفته تخم گذاری کرده و در دو ماه تعداد آن به ۱۰ برابر افزایش می یابد.

کرمها با خوردن ضایعات گیاهی، دامی و زباله ها آنها را به مواد دارای ازت، فسفر، پتاسیم تبدیل می کنند کهورمی کمپوست بدست آمده دارای ۹ درصد فسفر، شش درصد پتاسیم و ۷-۵ درصد ازت علاوه بر عناصر ریزمغذی از جمله مس، آهن، بور، روی و گوگرد است.

این کود آلی با مزایای فراوان جایگزین بسیار مناسبی برای کود شیمیایی است که بوی نامطبوع ندارد، محیط زیست را آلوده نمی کند و آب بیشتری در خود ذخیره می کند.

ورمی کمپوست دارای میکرو ارگانیسم هایی مانند قارچ و باکتری های مفید و PH خنثی است و بهترین کود آلی برای گیاهان محسوب می شود و سبب اشتغالزایی با تولید ورمی کمپوست و ازدیاد کرم حتی در خانه و محل زندگی می شود و در نهایت با برخورداری از زمین پاک و سالم محیط زیستی ایمن خواهیم داشت.

با توجه به اهمیت نقش کشاورزی در توسعه و پیشرفت کشور و نیاز روزافزون بشر به این تولیدات بطور طبیعی استفاده بهینه از دانش روز می تواند کشور را هر چه بیشتر در تولید نیازهای روزمره یاری داده و با توسعه و گسترش بیشتر علوم علمی کشاورزی به کشاورزان با حداقل امکانات بهترین بهره برداری را کرد.

منبع: http://www.vermfarm.com

حتما بخوانید:

⇐ استفاده از کرم خاکی جهت بهینه سازی کود کمپوست زباله های شهری

⇐ مزایا و معایب کمپوست مایع و روشهای تولید آن

⇐ پسماندهای شهری و صنعتی