برنامه عملیاتی مدیریت حوادث شیمیایی در محیط کار

برنامه عملیاتی مدیریت حوادث شیمیایی در محیط کار

مقدمه :

توسعه صنعتی وپیشرفتهای تکنولوژیکی گرچه استاندارد های زندگی را ارتقاء بخشیده ولی استفاده روزمره از هزاران نوع ترکیب شیمیایی در صنایع، در عین حال که منافع بیشماری برای بشر به همراه داشته، به همان نسبت اورا با پتانسیلهای خطر ناکی مانند حوادث شیمیایی روبرو ساخته است.. بروز حوادث متعدد شیمیایی یکی از مهمترین پیامدهای سوء کاربرد مواد شیمیایی محسوب می شود. این دسته از حوادث علاوه بر تحمیل خسارات اقتصادی شدید بر جوامع انسانی، ممکن است امنیت مردم را نیز در گستره محلی، منطقه ای، ملی و حتی بینالمللی بشدت تهدید نماید .

خطرات مواد شیمیایی را میتوان در دو سطح خرد و کلان مورد بررسی قرار داد. خطرات خرد شامل مواردی می شود که در آن حوادث مرتبط با مواد شیمیایی سلامتی و اقتصاد تعداد محدودی از افراد را تحت تأثیر قرار داده و یا قادر است منجر به خسارات اقتصادی کوچک، آلودگیهای زیست محیطی محدود و موارد مشابه گردد. خطرات کلان شامل آن دسته از حوادث شیمیایی است که با توجه به گستره تلفات و خسارات حاصله میتوان آنها را در طبقه حوادث فاجعه بار قرار داد . خطرات کلان مواد شیمیایی در دو دسته کلی نشت موادشیمیایی و تشکیل توده ابر شیمیایی خطرناک و همچنین انفجارات و آتشسوزیهای وسیع جای می گیرند .

اثرات مواد شیمیایی سمی بر روی انسانها شامل اثرات کوتاه مدت و بلند مدت است. نگهداری و مصرفمواد شیمیایی خطرناک به مقدار زیاد همواره این خطر را به همراه خواهد داشت که در صورت رها شدن همراه با جریان هوا منتشر شده و تا شعاع صدها متری اطراف محل حادثه، ساکنین و افراد حاضر در منطقه را در معرض خطر مرگ یا مسمومیت قرار دهد. بررسی حوادث شیمیایی در شهرهای بزرگ و صنعتی نشان می دهد که در میان مواد شیمیایی خطرناک، گازهای شناخته شده ای نظیر کلر، آمونیاک و موارد مشابه بعلت کاربرد گسترده و فراوان، تاریخچه طولانی از نظر ایجاد حوادث بزرگ داشته اند. از اینگونه حوادث می توان به حادثه نشت گاز کلر از سیلندر 50 تنی به هنگام حمل و نقل در شهر آستارا در ایران که باعث مرگ40 نفر و مصدوم شدن 200 نفر گردید و یا حادثه بوپال هند که بر اثر نشت متیل ایزوسیانات به مرگ هزاران نفر انجامید، اشاره نمود . بدلیل اهمیت پیامدهای سوء ناشی از بروز حوادث شیمیایی نظیر بوپال، فلیکس بورو، Cesevo و…، بخشی از برنامه جامع زیست محیطی سازمان ملل متحد 1 (UNEP) در سال 1988به این امر اختصاص یافته است.

بیان مسئله :

این برنامه با هدف هشدار به جمعیت ساکن شهرها در خصوص خطرات کارخانه های صنعتی شیمیایی و همچنین کمک به آنها برای توسعه و تحول طرح های حفظ آمادگی در شرایط اضطراری، در سطح ملی و محلی به مرحله اجرا در می آید. ودر زمینه های اطلاع رسانی آموزشی و امدادرسانی در شرایط اضطراری به کشورها کمک می کند . از سوی دیگر حوادث شیمیایی زیادی در فرایند های حمل و نقل و نگهداری مواد شیمیایی و استخراج مواد شیمیایی نظیر سیلیس و… اتفاق می افتد. از این رو تدوین و اجرای دستورالعمل های مربوط به چگونگی انبارداری و حمل و نقل این دسته از مواد به روشهای مختلف جاده ای، ریلی و هوایی ضروری می باشد.

در بررسی انجام شده به منظور تهیه پایگاه های اطلاعاتی در خصوص حوادث ناشی از نشت و پراکنش مواد شیمیایی خطرناک در لهستان در سال 2005 مشخص گردید که تعداد 245 حادثه مرتبط با انتشار مواد شیمیایی و 23 مورد شبه حادثه ثبت شده وجود داشت که بیشترین حوادث شیمیایی رخ داده در پروسه های حمل و نقل و یا انبارداری بوده است. همچنین از فاکتورهای علیتی در رخداد حوادث شیمیایی مذکور می توان از خطای انسانی و تجهیزات ناایمن و معیوب نام برد. در ضمن مهمترین مواد شیمیایی مسئول در رخداد این حوادث جیوه، پروپن بوتان، آمونیاک، کلر، اسیدهیدروکلریک، گاز طبیعی، اسید سولفوریک و اسید نیتریک و رایج ترین صدمه مرتبط با شرایط اضطراری ایجاد شده نیز تحریک دستگاه تنفسی در 74.3% مصدومین حوادث بوده است.

در ایران بی توجهی به اصول توسعه پایدار در روند صنعتی شدن کشور باعث شده است که تولید، جابجایی (حمل و نقل)، انبارداری و کاربرد انواع ترکیبات شیمیایی، امنیت شهروندان را نشانه بگیرد. در این میان شهرهای بزرگی نظیر تهران، تبریز، مشهد و… با توجه به میزان و تراکم جمعیت ساکن، گستردگی صنایع
و عدم توجه به اصول اولیه علوم ماکرو و میکرو ایمنی در پیش بینی، طراحی، ساخت و عملیات واحدهای یاد شده و همچنین شهرهای صنعتی نظیر اراک، اصفهان و… بخاطر ترکیب پیچیده مناطق مسکونی با مراکز صنعتی از جایگاه خاصی برخوردار هستند. در چنین شرایطی شدت آسیب پذیری نیز با توجه به تراکم جمعیت ساکن در منطقه و ترکیب ساختمانها و کاربری آنها متفاوت خواهد بود.

ادامه مطالب زیر را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید:

• پروتکل اقدامات قبل  و بعد از وقوع حوادث شیمیایی در محیط کار

• جدول زمانبندی اجرای برنامه حوادث شیمیایی

• حداقل کمیت مواد شیمیایی با پتانسیل ایجاد حادثه

• چک لیست ارزیابی وضعیت بهداشتی کارگاه قبل و بعد از وقوع حوادث شیمیایی

• راهنمای تکمیل چک لیست های ارزیابی وضعیت بهداشتی کارگاه فبل و بعد از وقوع حوادث شیمیایی در سامانه جامع بازرسی

• فرم گزارش تفصیلی حوادث شیمیایی در محیط کار

• فرم ثبت گزارش اقدامات بعمل آمده در برنامه مدیریت حوادث شیمیایی در سامانه

1 : این مطلب بروزرسانی شد و فایل اجرای برنامه مدیریت حوادث شیمیایی در 139 صفحه پیوست شد.

2: در بروزرسانی دوم فایل چک لیست حوادث شیمیایی پیوست شد.

حتما بخوانید:

⇐ نرم افزار مدیریت حوادث شیمیایی در محیط کار wiser

⇐ مدیریت حوادث ساختمانی

⇐ جزوه ایمنی مواد شیمیایی دکتر کلات پور

⇐ اصول ایمنی و بهداشت کار و جلوگیری از حوادث

⇐ نرم افزارهای مدل سازی حوادث

⇐ ایمنی مواد شیمیایی و فرایند