ایمنی در شرایط اضطراری

ایمنی در شرایط اضطراری

فرمت: Pdf   تعداد صفحات: 8

در شرایط عادی یک واحد صنعتی که همۀ تجهیزات و دستگاه ها بصورت نرمال در حال کار بوده و فرایند روند عادی خود را طی می کند، هیچ کس انتظار وقوع یک شرایط غیرنرمال و اضطراری را که می تواند منجر به حادثه شده و تلفات جانی، مالی و یا زیست محیطی به همراه داشته باشد، ندارد. با این حال، حقیقت این است که موارد اضطراری و یا رویدادهای طبیعی می تواند برای هر کس، در هر زمان و یا مکانی ایجاد شده و منجر به بروز حوادث ناگوار شود.

بر اساس تعریف ادارة ایمنی و بهداشت حرفه ای (osha) شرایط اضطراری که ممکن است طبیعی و یا بدلیل خطای انسانی باشد شامل مواردی چون: سیل، آتشسوزی، طوفان، انتشار گازهای سمی و مواد شیمیایی، حوادث رادیولوژیکی، انفجار، حوادث عمرانی و حوادثی که منجر به آسیب و صدمۀ انسان و یا دستگاه ها شود، می باشد. علاوه بر این موارد، شرایطی چون قطعی برق، هوای ابزار دقیق، بخار، آب خنک کننده، آب دریا و قطع خوراک در مواردی که از قبل اطلاع داده نشده باشد، عوامل ایجاد شرایط اضطراری می باشند.

در شرایط غیرنرمال، تعداد بسیار کمی از افراد، قدرت تصمیم گیری درست و عکس العمل مناسب را دارند و در بسیاری از موارد چنانچه این وضعیت در همان لحظات اولیه، کنترل نشود، منجر به بحران شده و خسارات جانی، مالی و زیست محیطی فراوانی به همراه خواهد داشت.

بهترین راه مقابله با شرایط اضطراری، تمرین و آموزش راهکارهای مناسب و موثر جهت برخورد با آن می باشد تا با بکارگیری این روشها، شرایط به حالت عادی و نرمال بازگردد. بدیهیست که پیش از ارائۀ عکس العمل های مناسب و روشهای رفع شرایط اضطراری، ابتدا باید مواردی که منجر به ایجاد این شرایط می گردند، شناسایی شوند. بطور کلی هر حالت و شرایطی که در حال حاضر مشکلی ایجاد نکرده است، ولی در صورت تداوم، منجر به بروز بحران و حادثه ای در آینده می گردد یک پتانسیل خطر محسوب می شود. تا زمانی که خطرات بالقوة موجود در یک واحد، شناسایی نشده باشند، نمی توان برنامه ریزی موثری جهت مقابله با آنها بکار گرفت. از این رو اولین قدم جهت پیشگیری از ایجاد حوادث، تعیین پتانسیل های خطر است. بطور مثال، هنگام آتش سوزی، چنانچه کانالهای فاضلاب موجود در سایت به مواد روغنی و قابل اشتعال آلوده شوند، آتش به کانالهای فاضلاب نفوذ کرده و در واحد گسترده می شود و یا در مکانهایی که گازهای قابل اشتعال در اتمسفر تخلیه می شوند، صاعقه، انجام کار گرم در نزدیکی محیط، عبور و مرور وسایل نقلیه و بسیاری از عوامل دیگر باعث بروز آتشسوزی شود. همچنین عدم عملکرد صحیح سیستم های مخابراتی از جمله تلفن و بیسیم در شرایط اضطراری می تواند باعث ایجاد حادثه شود.

اما چنانچه از قبل این موارد را شناسایی کرده و برای آنها تدابیری در نظر گرفته شود، از وقوع حادثه و گسترش شرایط اضطراری جلوگیری خواهد شد. بطور مثال، برای کاهش احتمال وقوع حادثه، می توان از گاز ازت در رقیق سازی گازهای قابل اشتعال تخلیه شده به اتمسفر استفاده کرد.

در موارد زیادی، با وجود آنکه پتانسیل های خطر شناسایی شده اند، اما خطای انسان و یا رویدادهای طبیعی سبب ایجاد شرایط اضطراری و بحران می گردد. در این حالت تنها زمانی می توان بر شرایط حاکم مسلط شد، که از قبل کلیۀ فعالیتها سازماندهی و وظایف هر کس تعیین شده باشد. بنابراین
قدم دوم برای مقابله با این شرایط آمادگی جهت رویارویی با بحران است.

در راستای این هدف، ضروریست که هر واحد صنعتی، یک طرح اقدام اضطراری (Emergency action plan) را از پیش تهیه و در اختیار کارکنان قرار دهد. پس از هر واقعه اضطراری نیز باید گزارشی از عملکرد سازمان و فرایند مقابله با شرایط اضطراری و اثرات واقعه بر مجتمع و محیط زیست پیرامون تهیه شده و مورد ارزیابی قرارگیرد.

بطور کلی جهت مقابله با شرایط اضطراری، افراد به دو دسته کلیدی و غیر کلیدی تقسیم می شوند و کلیه افراد از قبل باید بدانند که جزء کدام یک از این دو دسته می باشند.

نفرات کلیدی نفراتی هستند که حضور آنها در هنگام وقوع شرایط اضطراری ضروری می باشد و وظایف خاصی را از قبیل از سرویس خارج نمودن تجهیزات، به سرویس آوردن تجهیزات آتش نشانی، شمارش افراد، در اختیار گذاشتن تجهیزات ایمنی، نحوه ایجاد ارتباط با سایر واحدها و بخشها و … به عهده دارند.

نفرات غیر کلیدی نفراتی هستند که در برنامه مقابله با شرایط اضطراری نقشی ندارند و باید بر اساس آموزش های عمومی که جهت واکنش و برخورد با این شرایط طی نموده اند مطابق نقشه ها و علائم خروجی خود را به نزدیکترین محل تجمع اضطراری برسانند.

تشخیص و اعلام وقوع وضعیت اضطراری، تشکیل کمیته جهت مقابله، اقدامات لازم، آموزش پرسنل و وظایف آنها جهت رویارویی با شرایط اضطراری از جمله موارد این طرح بوده که در ادامه توضیح داده می شوند.

1- تشخیص و اعلام وقوع وضعیت اضطراری

در صورت وقوع هر نوع شرایط اضطراری از قبیل انفجار و آتشسوزی، نشت مواد شیمیایی یا گازهای سمی و یا اشتعال آور و به طور کلی هر نوع شرایط غیرعادی، که خود فرد تشخیص دهد یا از طریق هشدار دتکتورهای مختلف مانند دتکتور گاز که در واحد وجود دارد مطلع شود، موظف است محل وقوع را شناسایی و ابتدا از طریق تلفن آتش 222، سیستم های ارتباطی داخلی مانند بی سیم یا پیجینگ، دکمه های اعلام خطر و یا بلندگو با ذکر دقیق محل وقوع مراتب را فوراً به مسئول اتاق کنترل آتش نشانی اطلاع دهد و سپس، در صورتی که آموزش های لازم را از قبل دیده است، تا رسیدن گروه امداد یا آتشنشانی، خود اقدامات ضروری را انجام دهد.

لازم به ذکر است، که حتی موارد اضطراری به ظاهر کوچکی که می تواند توسط پرسنل عملیاتی واحد رفع شود، نیز باید به اطلاع آتشنشانی برسد. چرا که ممکن است، شرایط اضطراری به ظاهر رفع شده، خود سبب ایجاد حوادث بزرگ شود. لذا بهتر است در چنین مواردی موضوع توسط افراد متخصص و آموزش دیده بررسی گردد تا احتمال بروز هر حادثه از بین برود.

پس از مشخص شدن محل حادثه، مسئول اتاق کنترل آتش نشانی موظف است که کارکنان ایمنی و آتش نشانی را مطلع ساخته تا کلیه امکانات و تجهیزات ایمنی و آتش نشانی مورد نیاز توسط آنها به محل ارسال گردد. پس از آنکه افراد به محل حادثه اعزام شدند، بررسی های اولیه در مورد حادثه
انجام می گیرد و در صورتی که به تشخیص افسر آتشنشانی احتمال کنترل کامل حادثه نباشد، بلافاصله به رئیس امور HSE و در اوقات غیر اداری به کشیک ارشد مجتمع اطلاع داده می شود. بعد از حضور رئیس امور HSE و یا کشیک ارشد مجتمع در محل و انجام بررسی اولیه در صورت شدید بودن حادثه مراتب به کمیته اضطراری گزارش می گردد.

2- تشکیل کمیته جهت مقابله با شرایط اضطراری

هنگام وقوع شرایط اضطراری، به منظور سازماندهی فعالیتها و اقدامات لازم جهت مقابله با وضعیت بوجود آمده، کمیتۀ مقابله با شرایط اضطراری تشکیل می گردد که در واقع وظیفۀ آن هدایت و هماهنگی طرح های اضطراری می باشد. اعضای این کمیته که از جمله افراد کلیدی در شرایط اضطراری هستند. طبق دستورالعمل HSE شرکت ملی صنایع پتروشیمی، رئیس مجتمع، رئیس بهره برداری، رئیس امور HSE کشیک ارشد مجتمع، رئیس تعمیرات، رئیس روابط عمومی، رئیس امور اداری و رئیس حراست بوده و هر یک وظایف خاصی دارند. پس از آنکه بررسی های اولیۀ توسط رئیس امور HSE و یا کشیک ارشد مجتمع انجام شده و تشخیص داده شد که رویداد بوجود آمده، شدید است، افراد کلیدی کمیته یا نمایندگان آنها موظفند در محل تعیین شده توسط رئیس امور HSE و یا کشیک ارشد تشکیل جلسه داده و با بررسی حادثه در صورت لزوم حالت فوق العاده را اعلام نمایند. اعلام وضعیت اضطراری به دستور رئیس کمیته و یا رئیس امور HSE و در اوقات غیراداری توسط کشیک ارشد مجتمع انجام می گیرد. بنابراین دستور، آژیر خطر توسط مسئول اتاق کنترل آتش نشانی به صدا در می آید. این آژیر که برای همه افراد شناخته شده می باشد می تواند بصورت سه سوت منقطع 10 ثانیه ای با فاصله زمانی 5 ثانیه باشد. آژیر پایان خطر نیز می تواند بصورت یک سوت ممتد 30 ثانیه ای باشد.

در مناطقی مانند ماهشهر و عسلویه که چندین مجتمع پتروشیمی، کنار یکدیگر قرار گرفته اند، ممکن است شدت و وسعت بحران، به حدی بوده که نیاز به تجهیزات و امکانات بیشتری داشته باشد. حتی ممکن است شرایط اضطراری بوجود آمده به سایر مجتمع ها نیز کشیده شود. از این جهت، در چنین مناطقی علاوه بر ستاد بحران مجتمع، ستاد بحران منطقه ایی نیز وجود داشته و در صورت لزوم نسبت به کمک رسانی و ارسال امکانات به سایر مجتمع ها اقدام می نماید.

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ فرماندهی و مدیریت شرایط اضطراری با تمرکز بر سیستم فرماندهی حوادث

⇐ آمادگی و واکنش در شرایط اضطراری دکتر سعید گیوه چی

⇐ ساختار کلی یک طرح پیشنهادی برای واکنش در شرایط اضطراری

⇐ طرح ریزی شرایط اضطراری