ایمنی در داخل و خارج از ساختمان

ایمنی در داخل و خارج از ساختمان

 

مقدمه:

منظور از ایمنی ساختمان یکسری از امکاناتی است که در داخل ساختمان وجود دارند و جزو ساختمان محسوب می شوند. مانند نردبانها، پلکان، کف، سقف، آسانسورها و … البته در ایمنی ساختمان یک موضوع دیگر هم وجود دارد و آن ایمنی در هنگام ساختمان سازی یا تخریب ساختمان می باشد که معمولاً به صورت موردی می باشد و در صنایع به ندرت این عملیات انجام می گیرند.

در اینجا ما کلیاتی را از ایمنی ساختمان ارایه کردیم که در اخر می توانید فایل توضیحات داده شده را دانلود کنید و شما را به بانک ایمنی ساختمان آشنا می کنیم.

شروع عملیات ساختمانی صرفا پس از صدور مجوز احداث بنا انجام خواهد شد که شامل بر پا نمودن و نصب اعضای فلزی سازه ,  اجرای سازه های بتنی و سایر اقدامات می باشد که در مجلد دوازدهم مقررات ملی ساختمان به تفضیل آمده است. ضمنا مالک، مالکین و ذینفعان و همچنین پیمانکاران و انبوه سازان موظفند اقدامات ذیل را به منظور حفظ و تامین ایمنی عمومی به عمل آورند:

1. کلیه اشخاص حقیقی یا حقوقی صدر الذکر، مسئول اجرای مقررات ایمنی و تامین حفاظت از بروز حادثه در حین انجام کار یا عملیات خواهند بود
2. مالک یا بهره بردار یا پیمانکار برای تامین حفاظت، سلامت و بهداشت کارگران در محل کار وسایل و امکانات لازم را تهیه و در اختیار آنها قرار داده و بر نحوه استفاده از وسایل و رعایت مقررات نظارت می نماید.
3. در صورت احتمال وقوع حادثه و یا فرو ریختن ابنیه احداثی و یا در حال تخریب، مالک موظف است فورا کار را متوقف، کارگران را از محل کار دور و نسبت به رفع خطر اقدام نماید.
4. مسدود یا محدود نمودن پیاده رو ها، معابر عمومی و سایر فظاهای عمومی برای انبار کردن مصالح و یا انجام عملیات ساختمانی با رعایت موارد زیر امکان پذیر می باشد.

الف) وسایل, تجهیزات و مصالح ساختمانی باید در جایی قرار داده شوند که حوادثی برای عابرین، وسایل نقلیه، تاسیسات عمومی و ساختمان های مجاور بوجود نیاوردند.

وسایل فوق شب ها نیز باید بوسیله علایم درخشان و چراغ های قرمز احتیاط مشخص شوند.

ب) در مواردی که پایه های داربست در معابر عمومی قرار گیرد، باید با استفاده از وسایل موثر از جا به جا شدن و حرکت پایه های آن جلوگیری شود.

ج) هنگامی که بر اثر انجام عملیات ساختمانی خطری متوجه رفت و آمد عابرین یا وسایل نقلیه های که در حال تردید هستند، باید موارد زیر رعایت گردد :

1. گذاشتن یک یا چند نفر نگهبان با پرچم اعلام خطر
2. نصب چراغ های چشمک زن یا علایم شبرنگ
3. نصب علائم آگاهی دهنده و وسایل کنترل مسیر
4. ایجاد سازه های حفاظتی محصور کننده

د) بر روی محل های حفاری در معابر عمومی , باید یک پل موقت عبور عابر پیاده با مقاومت لازم ایجاد شود و در صورتی که حفاری در خیابان باشد باید موقتا پلی با مقاومت کافی جهت عبور و مرور وسایل نقلیه نیز ایجاد شود .

ه) کلیه پرتگاه ها در کارگاه ساختمانی , محوطه اطراف آن وفضاهای عمومی که احتمال خطر سقوط افراد در آن وجود دارد ، باید تا زمان پوشیده و محصور شدن نهایی یا نصب حفاظ ها و نرده های دائم و اصلی به وسیله پوشش ها یا نرده های حفاظتی محکم و مناسب به طور موقت حفاظت گردند . همچنین چنانچه احتمال سقوط و ریزش ابزار کار یا مصالح ساختمانی وجود داشته باشد , باید نسبت به نصب پا خوره های مناسب اقدام گردد .

و) بار گذاری بیش از حد ایمنی بر روی هر گونه اسکلت , چوب بست , حفاظ , نرده , پوشش های موقتی , سر پوش دهانه ها و گذرگاه ها و نظایر آنها مجاز نیست .

ایمنی پلکان در ساختمان:

1. کلیه‌ پلکان‌ها، سکوها، و پاگردها باید استحکام‌ کافی‌ داشته‌ و تحمل‌ فشار و سنگینی‌ بارهای‌ عادی‌ را داشته‌ باشد.
2. پلکان‌ها و سکوهایی‌ که‌ از مصالح‌ مشبک‌ ساخته‌ شده‌اند ابعاد چشمه‌های‌ آن‌ نباید از 25 میلیمتر تجاوز نماید تا اشیاء متفرقه‌ امکان‌ سقوط‌ از آنرا نداشته‌ باشد.
3. عرض‌ پلکان‌ها به‌ استثنای‌ پلکان‌های‌ سرویس‌ و یا امدادی‌ نباید در هیچ‌ مورد از 90 سانتیمتر کمتر باشد.
4. اختلاف‌ سطح‌ بین‌ دو پاگرد نباید هیچگاه‌ از 3.7 متر تجاوز کند.
5. پاگردهایی‌ که‌ در فواصل‌ پلکان‌ها قرار دارند باید وسعتی‌ در حدود 1.1 متر در جهت‌ پلکان‌ یا بیشتر به‌ تناسب‌ عرض‌ پلکان‌ داشته‌ باشند.
6. در تمام‌ طول‌ پلکان‌ها یک‌ فاصله‌ عمودی‌ آزاد در حدود قد انسان‌ باید منظور شود این‌ فاصله‌ آزاد نباید کمتر از 2.2 متر از سطح‌ هر پله‌ به‌ موازات‌ دیوار پله‌ باشد.
7. غیر از پلکان های‌ سرویس‌ و یا امدادی‌ عرض‌ هر پله‌ بدون‌ محاسبه‌ حاشیه‌ یا برآمدگی‌ آن‌ نباید از 33 سانتیمتر کمتر باشد و ارتفاع‌ پله‌ بین‌ 14 تا 20 سانتیمتر خواهد بود.
8. کلیه‌ پلکان‌ها بایستی‌ از طرف‎ پرتگاه‌ به‌ وسیله‌ نرده‌های ‎مخصوص ‎پلکان‎ حفاظت‌ شوند.
9. پلکان‌ هایی‌ که‌ بیش‌ از 2.25 متر عرض‌ دارند بایستی‌ علاوه‌ بر نرده‌های‌ کناری‌ با یک نرده‌ دستی‌ میانه‌ نیز مجهز باشند.
10. ارتفاع‌ نرده‌های‌ پلکان‌ از لبه‌ هر پله‌ نبایستی‌ از 75 سانتیمتر کمتر باشد و در صورتی‌ که‌ از این‌ نرده‌ها به‌ عنوان‌ نرده‌های‌ دستی‌ استفاده‌ شود بلندی‌ آن‌ نباید از 85 سانتیمتر تجاوز کند.
11. مدخل‌ پنجره‌هایی‌ که‌ در پاگردهای‌ پلکان‌ باز می‌شود در صورتی‌ که‌ پهنای‌ آنها بیش‌ از 30 سانتیمتر و فاصله‌ با سطح‌ پاگرد کمتر از 90 سانتیمتر باشد بایستی‌ به‌ وسیله‌ نرده‌ حفاظت‌ شوند.
12. حداکثر شیب‌ مجاز برای‌ (راهروهای‌ شیب‌ دار) رامپ‌ مورد استفاده‌ افراد 10 درجه‌ است‌. این‌ رامپ‌ها باید با کلیه‌ شرائطی‌ که‌ در مورد پلکان‌ها منظور می‌شود از حیث‌ ساختمان‌ و عرض‌ و نرده‌ و غیره‌ مطابقت‌ داشته‌ باشد.

حتما بخوانید: درسنامه جامع ایمنی ساختمان

ایمنی رنگ بخش های مختلف ساختمان

طبق استاندارد هر رنگ دارای کاربرد ویژه ای بوده و در موارد خاصی بکار می رود.

قرمز : رنگ قرمز علامت توقف (کلیدهای توقف اضطراری) و تجهیزات پیشگیری و مبارزه با حریق مانند جعبه های هشدار دهنده، سطل های شن و … را نشان می دهد.

نارنجی: این رنگ برای نشان دادن خطر بکار می رود. مثلابرای نشان دادن قسمتهای متحرک ماشین که می تواند ایجاد له شدگی، بریدگی و … بکند و نیز اگر حفاظ ماشین برداشته شود با این رنگ نشان می دهند.

سبز: برای نشان دادن راه های تخلیه،نجات،پستهای کمکهای اولیه، اجازه عبور وسایل نقلیه و بطور کلی معرف تاسیست حفاظتی است. رنگ سبز یعنی رنگ ایمنی.

آبی: از آنجایی که آبی رنگ اصلی هشدار دادن می باشد برای نشان دادن خطر بکار می رود. کاربرد آن شامل برچسب زدن برای هشدار دادن به منظور جلوگیری از شروع و به راه افتادن ماشین هایی که تحت تعمیر بوده و کارگر در آنها مشغول بکار می باشد.

زرشکی (ارغوانی ): برای مشخص کردن خطر تابش اشعه هایی نظیر ایکس، آلفا، بتا، گاما، پروتون و … بکار می رود. این رنگ به همراه پره های شکسته شده در یگ زمینه زرد برای نشان دادن اتاق ها و محلهایی است که در آنجا مواد رادیواکتیو ذخیره یا جابجا می شود.

زرد: برای نشان دادن احتیاط، مخاطرات فیزیکی نظیر برخورد، سر خوردن، افتادن و ماندن بین چیزی بکار میرود.

سیاه و سفید: برای راهروهای رفت و آمد و خطوط جهت یابی بکار می رود.

سیاه و زرد: برای نشان دادن مسیر حرکت وسایل نقلیه مثل لیفتراک بکار میرود.

ایمنی ساختمان در برابر حریق

ایمنی در برابر آتش‌ یکی از مهم‌ترین مسائلی است که در طراحی و اجرای ساختمان باید مورد توجه قرار گیرد. با توجه به رویکرد فعلی صنایع ساختمان‌ به استفاده از انواع فرآورده‌های مدرن و با توجه به این که بسیاری از آنها اشتعال‌ پذیرند، بیش از پیش لازم است اصول ایمنی در برابر آتش در مراحل مختلف ساخت و ساز به دقت درنظر گرفته شود. بخش آتش و ساختمان مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن با انجام پژوهش های کاربردی و ارائه خدمات فنی در جهت کاهش خسارات جانی و مالی ناشی از آتش‌سوزی در ساختمان تلاش می‌نماید.

هدف اصلی بخش آتش و ساختمان، تأمین ایمنی جانی و مالی در برابر خطرات آتش‌سوزی است.

 

فعالیت های بخش آتش و ساختمان:

محورهای اصلی فعالیت های این بخش در حال حاضر به شرح زیر می‌باشد:

1- انجام پروژه‌های تحقیقاتی با هدف ارتقاء ایمنی ساختمانها در برابر آتش و کاهش خطرات جانی و مالی ناشی از آتش‌سوزی، شامل :

الف) تحقیقات راهبردی در زمینه ایمنی در برابر آتش‌سوزی به منظور شناسایی مشکلات و تلاش در جهت رفع آنها به وسیله پژوهش های کاربردی

ب) تهیه استانداردها، مقررات، دستورالعمل‌ های اجرایی و راهنماهای مربوط به ایمنی ساختمانها در برابر آتش

پ) تحقیقات به منظور اصلاح خواص مواد، مصالح و سیستم های ساختمانی در برابر آتش به منظور جلوگیری از اشتعال، ایجاد تأخیر در گسترش آتش سوزی و افزایش مقاومت اجزای ساختمان در برابر آتش

ت) مطالعه و بررسی جنبه‌های طراحی معماری به منظور جلوگیری از گسترش آثار آتش‌سوزی (حرارت و دود ) در فضاهای مختلف ساختمان، تأمین راه های خروج مناسب برای نجات افراد، در اختیار گذاشتن جزئیات اجرایی مناسب برای ایمنی ساختمان در برابر آتش و سایر فعالیت های مشابه.

ث) بررسی ارتقاء ایمنی جانی و مالی در برابر آتش‌سوزی‌های احتمالی در ساختمان به وسیله سیستم‌های خودکار کشف و اطفای آتش‌سوزی

ج) بررسی‌های تحلیلی آمار آتش‌سوزی با همکاری سازمان آتش‌نشانی

2- تعیین مشخصات و رفتار مواد، مصالح و اجزای ساختمانی و نیز وسایل مورد استفاده در ساختمانها در برابر آتش به وسیله آزمایشهای استاندارد.

3- ارائه آموزش های تخصصی و عمومی در زمینه ایمنی در برابر آتش‌سوزی، از طریق برگزاری دوره‌های آموزشی، سمینارها، انتشار کتب، جزوات و نشریات مختلف.

4- صدور گواهینامه‌ها، تائیدیه ها و نظریه‌های فنی برای محصولات ساختمانی طبق مقررات و استانداردهای مربوطه با امکانات موجود.

مواردی از قبیل بررسی رفتارهای انسانی در هنگام آتش‌سوزی، دینامیک گسترش آتش‌سوزی، مدل های کامپیوتری و کنترل کیفی دستگاه های کشف و اطفاء در آینده با گسترش امکانات و نیروهای فنی جزو برنامه‌های بخش قرار خواهد گرفت.

ایمنی ساختمان در برابر صاعقه و رعد و برق

در برخی از فصول سال (معمولاً اواخر زمستان و یا فصل بهار) اتفاق می افتد و در اثر برخورد توده های باردار ابر با یکدیگر و آزادشدن مقادیر زیاد الکتریسیته ساکن موجود در این ابرها ایجاد می گردد. رعد وبرق تخلیه الکتریکی است که در اثر الکتریسیته ساکن بین دو ابر یا بین ابر و زمین ایجاد می شود.

 

حتما بخوانید: چک لیست ایمنی ساختمان

رعایت نکات ایمنی در داخل ساختمان :

1. وقتی رعد وبرق رخ می دهد، در منزل بمانید و بیرون نروید، مگر آنکه لازم باشد.
2. به منظور جلوگیری از خطر آتش سوزی ناشی از صاعقه، یک برق گیر بر روی ساختمان های بلند نصب کنید.
3. از درها و پنجره ها، بخاری های دیواری، شوفاژها و یا دیگر هادی های الکتریکی دور شوید.
4. دو شاخه و وسایل برقی مانند تلویزیون و رادیو را از برق بیرون بکشید.
5.  دو شاخه تلفن را نیز بیرون بکشید و از کار کردن با تلفن خودداری کنید.
6. چراغ برق را برای داشتن روشنایی مناسب روشن نگاه دارید. برخلاف عقیده ی عموم مردم این کار خطر برخورد صاعقه با منزل شما را افزایش نخواهد داد.
7. پرده ها را بکشید و از ایستادن در نزدیکی پنجره ها خودداری کنید .

رعایت نکات ایمنی در خارج از ساختمان :

1. از ایستادن در مناطق مرتفع , روی ساختمان های بلند , تپه, کوه یا هر ناحیه ی مرتفع دیگر به شدت پرهیز کنید .
2. از تجهیزاتی که هادی جریان الکتریسیته هستند استفاده نکنید و در صورت وقوع رعد وبرق از آنها دوری کنید. مانند تراکتور، موتور سیکلت، دوچرخه، بیل های فلزی و …
3. از درختان، سیم های برق (خصوصاً کابل های فشار قوی برق)، لوله ها یا دیگر سازه های فلزی دوری کنید. از حصارهای فلزی، خطوط برق و تلفن دور شوید.
4. از پناه گرفتن زیر درختان پرهیز کنید . (زیرا به علت برخورد برق و حرارت حاصل از آن , امکان آتش سوزی وجود دارد، لذا باید از این کار خودداری کنید)
5. زیر سیم های برق هوایی، مخازن و شیشه ها پناه نگیرید , زیرا احتمال فروریختن و افتادن آنها وجود دارد.
6. در صورتی که داخل قایق یا در حال شنا کردن هستید , به سرعت از آب خارج شوید و بدن خود را خشک کنید.
7. در صورتی که در اتومبیل هستید، از درختانی که ممکن است روی آن بیفتد , دور شوید و سپس در جایی مناسب پارک کنید، و تا پایان خطر از وسیله نقلیه خود خارج نشوید. اما از دست زدن به قسمت های فلزی اتومبیل خودداری کنید.
8. اگر در جنگل هستید، به سرعت از آنجا خارج شوید یا در زیر درختان کوتاه پناه بگیرید.

با رعایت نکات ایمنی امکان برخورد صاعقه با شما بسیار کم است و هیچ جای نگرانی نخواهد بود .

نکته : بدنی که دچار صاعقه زدگی شده , حاوی الکتریسیته نیست و می توانید کمک های اولیه ی ضروری را برای وی انجام دهید. بنابراین از دست زدن به بدن افراد صاعقه زده هراس نداشته باشید.

ایمنی نردبان

نردبانها ابزار ساده ای برای دست یابی به ارتفاعات و سطوح بالاتر می باشند که اگر از آنها به درستی استفاده و مراقبت نماییم، برای سالهای زیادی قابل استفاده خواهند بود. نردبانها از مواد اولیه متفاوت و در طراحی های متنوعی ساخته می شوند و در همه اشکال، اندازه ها موجود بوده و در صنایع گوناگون نیز موارد استعمال متنوعی دارند.

عمده ترین خطر هنگام استفاده از نردبانها، سقوط می باشد که در نتیجه انجام یک سری اعمال و شرایط ناایمن ایجاد می گردد که از جمله آنها می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

الف- موقعیت نامناسب نردبان نسبت به محل کار فرد ومصرف کننده آن

ب- ایستادن فرد بر روی پله های بالایی نردبان که منجر به برهم خوردن تعادل وی می شود

ج- گذاشتن نردبانها بر روی سطح ناپایدار و بی ثبات

چ- افزودن ارتفاع نردبان بوسیله قراردادن جعبه یا بشکه در زیر پایه های آن ممنوع است .

ح-  دو نردبان کوتاه نباید بهم متصل و بجای نردبان بلند بکار برده شود‎

روش صحیح کاربرد نردبان ها

• نردبانها را در زاویه ای قرار دهید که به ازای هر 4 فوت طول نردبان (1.2 متر)، معادل یک فوت (0.3 متر) از دیوار فاصله داشته باشند؛ یعنی باید فاصله پای نردبان از پای دیوار، یک چهارم طول نردبان باشد.
•  در هر زمان تنها یک نفر مجاز به بالا رفتن از نردبان می باشد.
• نردبان یکطرفه بیش از ده متر ممنوع است
• افرادی که از نردبانها استفاده می کنند باید از کفشهای مقاوم در مقابل سرخوردگی استفاده کنند.
• همواره از خطوط انتقال نیرو دوری نموده و حداقل 3 متر از آنها فاصله داشته باشید، اگر ولتاژ بیش از 57000 ولت است، فاصله ایمنی 5 متر می باشد و در زمان لازم، ضرورتاً از نردبانهای با ریلهای نارسانا استفاده کنید، در این موقع پوشیدن لباس محافظ و کفش های با کفهای لاستیکی نیز توصیه می گردد.
• استفاده از کفشک برای جلوگیری از سرخردن و حفظ تعادل نردبان توصیه می شود
• نردبان باید طوری قرارگیرد که سطح بالایی آن حداقل 3 فوت ( 1 متر) بالاتر از تکیه گاه بالایی باشد که این قسمت بعنوان دستگیره ای برای پیاده شدن بر روی بام، داربست و… بکار می ورد.

نردبان های چوبی 

این نردبانها از چوب با وزن مخصوص بالا (و ‌البته چوبهای بدون لبه ها و تراشه های تیز) ساخته شده اند.

مزایای نردبان های چوبی:

برخی از نردبانهای چوبی نیز با روغن خاصی پوشیده می شوند که از نظر پوشش دهی، مناسب می باشد . اما مشکلی که ایجاد می کند آن است که نردبان چوبی را در مقابل جریان الکتریسیته ، رسانا می سازد که این امر باعث وارد شدن خدشه به یکی از مزایای اصلی نردبانهای چوبی می گردد.

 نردبان های فایبر گلاس:

جنس اولیه آنها از نوعی ماده مصنوعی می باشد که در حالت خشک جریان الکتریسیته را عبور نمی دهد .

مزایای نردبان های فایبرگلاس

فایبر گلس در زیر نور خورشید و یادر کنار منابع تولید گرما خشک نشده و پوسته پوسته نمی گردد . فایبر گلس از جمله مواد متراکم بوده و نسبت به فلزات گرمای کمتری را هدایت می کند ، هچنین می تواند در برابر تماس کوتاهی با درجه حرارتهای بسیار بالا مقاومت نماید

نردبانهای آلومینیومی: نردبانهای آلومینیومی به دو دسته تقسیم می شوند که شامل نردبانهای با ریلهای یکپارچه و نردبانهای با ریل های نواری شکل می باشد.

مطالب تکمیلی را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.