استاندارد NFPA 704 یا لوزی خطر

استاندارد NFPA 704 یا لوزی خطر

 فرمت: PPT   تعداد صفحات: 58

تهیه و تنطیم: مهندس خادمیون و دهقانی

چه موادی خطرناک هستند؟

هر ماده‌ای که برای انسان، حیوان و محیط زیست مضر است.

نمونه‌هایی از این مواد عبارتند از:

• مواد نفتی
• مواد شیمیایی
• مواد رادیو اکتیو
• و ….

 

لوزی شناسایی خطرات مواد استاندارد NFPA کد 704m

 

لوزی شناسایی خطر

1- قابلیت اشتعال

ویژگی از مواد است که مقدار آن با اعداد صفر تا 4 مشخص شده و در خانه قرمز رنگ ( خانه بالایی ) لوزی شناسایی خطر ثبت می گردد. هرچه قابلیت اشتعال ماده بیشتر باشد این عدد بزرگتر می شود. عدد 4 شدیدترین قابلیت اشتعال و عدد صفر علامت غیرقابل اشتعال بودن ماده است.

2- قابلیت فعل و انفعال شیمیایی واکنش پذیری

در خانه زرد رنگ ( خانه سمت راست ) لوزی شناسایی خطر قابلیت فعل و انفعال شیمیایی و میزان پایداری و یا ترکیب با آب را برای ماده نشان می دهد. این خانه نیز با شماره های صفر تا 4 و با توجه به ویژگی ماده در واکنش پذیری آن طبقه بندی می گردد . این ویژگی ها عبارتند از:

4 = ماده احتمالاً خطر انفجار دارد

3 = در صورت وارد آمدن شوک یا حرارت احتمال انفجار دارد

2 = تغییر شیمیایی شدید ( واکنش پذیری شدید ) دارد.

1 = در مجاورت حرارت ناپایدار است

0 = مقاوم و پایدار همیشگی

3- خطرات بهداشتی

در خانه آبی رنگ لوزی خطر ( خانه سمت چپ ) ویژگی های خطرات بهداشتی و عوارض مواد بر اندام های انسان و محیط زیست مشخص می شود. در این خانه نیز با اعداد صفر تا 4 میزان خطرات بهداشتی مواد خطرناک برای سلامتی انسان معین می گردد و مانند خانه های دیگر هرچه عدد بزرگتر باشد به همان نسبت بر میزان خطر ماده افزوده می گردد مفهوم و ویژگی هرعدد به شرح زیر است :

4 =  مواد کشنده

3 = مواد بسیار خطرناک

2 = ماده خطرناک

1 = ماده کم خطر

0 = ماده معمولی یا بدون خطر

4- خطرات خاص

در پایین ترین خانه لوزی که معمولاً سفید یا بدون رنگ و برنگ زمینه محل الصاق برچسب می باشد خطرات خاصی را که ماده در شرایط ویژه ای از خود نشان می دهد معین می کنند.

خطراتی مثل واکنش پذیری با آب, اسید یا باز بودن, مسمومیت, اکسیدکنندگی, پلی مریزاسیون, رادیواکتیویته که به ترتیب با علامت های W – ACID – ALKALI – Cor – Oxy  و P نمایش می شود.

چرا حساسیت کشورها در حمل مواد خطرناک اینقدر زیاد است و برای آن دستورالعمل تهیه می‌کنند و بطور مداوم در حال به هنگام کردن آن هستند؟

• براساس تعریف مواد خطرناک، «هرماده‌ای که برای انسان، حیوان و محیط زیست مضر است».
• حدود نیمی از کلیه بارهایی که حمل می‌شوند، متعلق به گروه مواد خطرناک است.
• یک لیتر نشت بنزین موجب آلودگی 100 هزار لیتر آب آشامیدنی می‌گردد.

توسعه تجارت با حمل کالاها از یک کشور به کشورهای دیگر میسر می‌گردد. برای دستیابی به این مهم وجود دستورالعمل‌ها و آئین‌نامه‌های یکسان در کشورهای مختلف ضرورت دارد.

آئین‌نامه مربوط به حمل و نقل مواد خطرناک از طریق جاده :

کنوانسیون ADR در رابطه با حمل و نقل مواد خطرناک از طریق جاده  مباحث زیر را ارائه می‌کند:

• گروه‌بندی مواد خطرناک
• ارائه تمهیدات لازم برای تولیدکنندگان، سازندگان خودرو، حمل‌کنندگان
• تمهیدات لازم برای تخلیه و بارگیری مواد خطرناک
• و …

انواع گروه‌های مواد خطرناک

مواد خطرناک به 9 گروه اصلی تقسیم‌بندی می‌شوند:

گروه اول: مواد منفجره

گروه دوم: گازها

گروه سوم: مایعات قابل اشتعال

گروه چهارم: جامدات قابل اشتعال

گروه پنجم: اکسیدکننده‌ها

گروه ششم: مواد سمی

گروه هفتم: مواد رادیواکتیو

گروه هشتم: مواد خورنده

گروه نهم: مواد متفرقه

1- مواد منفجره: مانند باروت, این مواد به محض تماس با شعله به صورت انبوه منفجر می‌گردند.

اطفاء حریق:

• جلوگیری از سرایت و پیش‌روی حریق
• انجام عملیات اطفاء از پشت مکان امن
• استفاده از آب به مقدار زیاد به صورت سیلاب

گروه: 2 ترکیبات نیتراتی

مانند نیترات سلولز، نیترات پتاسیم، و …

این گروه از مواد و ترکیبات به سرعت و سهولت می‌سوزند و حریق بزرگی تولید می‌کنند. قدرت انفجار این گروه کمتر از گروه 1-1 است.

روش مقابله: استفاده از آب به مقدار زیاد به صورت سیلاب

در صورت نشتی در سیلندرها باید فورا به هوای آزاد منتقل و دور از هر نوع شعله و حرارت کنترل شود.

 3- ترکیبات نیتروژنی

این مواد درصورتیکه با آتش زیاد در تماس باشند همانند گروه 1 منفجر می‌شوند

اطفاء حریق:

• انجام عملیات اطفاء از پشت مکان امن
• استفاده از آب به مقدار زیاد به صورت سیلاب

4- ترکیبات کلرورها

این مواد به محض مجاورت با شعله حرارت به شدت سوخته و گرمای زیادی تولید می‌کنند.

در اطفاء حریق بایستی از دستگاه‌های تنفسی استفاده کرد و دفت نمود که اثری از مواد فسفری بجای نماند چون این مواد به محض خشک‌شدن، مجددا خود به خود شعله‌ور گردیده و می‌سوزد و موجب حریق دیگری می‌شوند.

5- سوزاننده‌ها

این مواد در هنگام سوختن، مواد سمی تولید می‌کنند.  خطر انفجار در این مواد کم است.

اطفاء حریق:

• استفاده از آب به مقدار زیاد به صورت سیلاب
• استفاده از دستگاه‌های تنفسی

6- مهمات‌ها

این مواد باید مدت زیادی در مجاورت شعله قرار بگیرند تا منفجر شوند. این مواد در زمان آتش‌سوزی و انفجار ایجاد قطعات پرتاب‌شونده می‌کند.

اطفاء حریق:

• انجام عملیات اطفاء از پشت مکان امن
• کنترل حریق با استفاده از مهپاش با فشار زیاد

7- مواد آتش‌زا

باید مدتی در معرض شعله یا حرارت باشند تا کاملا منفجر شوند. خطر انفجار در این گروه کمتر از گروه‌های قبلی است.

اطفاء حریق:

• انجام عملیات اطفاء از پشت مکان امن
• کنترل حریق با استفاده از مهپاش با فشار زیاد و در صورت گسترش از سیلاب استفاده شود.
• استفاده از دستگاه‌های تنفسی

8- مواد منفجره رادیولوژیکی

در صورت مواجه شدن با شعله یا حرارت، منفجر و مواد پرتاب‌شونده از آن تولید شده و افراد متفرقه باید در فاصله‌ای حداقل 1500 متر باشند.

اطفاء حریق:

• انجام عملیات اطفاء از پشت مکان امن
• استفاده از لباس ایمنی
• استفاده از مهپاش آب جهت خنک‌کردن و استفاده از کف سنگین برای خفه‌کردن شعله
• معاینه و رفع آلودگی کلیه تجهیزات پس از اطفاء حریق

9- پودر فلزات

مانند منیزیم، آلومینیوم، پودر روی، …

اطفاء حریق:

• استفاده از مواد خشک مانند پودر هوای فشرده، سیمان نسوز، ماسه خشک برای اطفاء حریق
• عدم استفاده از گاز CO2، کف، آب، و مواد تبخیر شونده

این ویدیو به زبان اصلی لوزی خطر را تشریح می کند:

 

ادامه مطالب زیر را با دانلود فایل پاورپوینت مشاهده کنید.

• نحوه شناسایی مواد خطرناک از روی جداول مخصوص ADR
• کدهای شناسایی مواد خطرناکی که در حال حاضر در کشور حمل می گردند
• نکات و ملاحظات اجرایی مربوط به حمل‌ و نقل مواد خطرناک
• نحوه شناسایی مواد خطرناک از روی پلاک مخصوص ADR
• نحوه برچسب‌ گذاری بسته‌بندی ها و نشان‌گذاری مواد خطرناک
• ملاحظات مربوط به وسیله نقلیه (خودرو و بارگیر)

 

 

 

حتما بخوانید:

⇐ ایمنی حمل و نقل مواد شیمیایی خطرناک

⇐ راهنمای ایمنی و امداد رسانی در حوادث حمل و نقل مواد خطرناک

⇐ نکاتی در رابطه با حمل و نقل مواد خطرناک

⇐ مجموعه دستورالعمل های ایمنی و آتش نشانی در صنایع پتروشیمی