آشنایی با سیستم 5S

آشنایی با سیستم 5s

بعد از اتمام جنگ جهانی دوم ،اقتصاد ژاپن و صنعت این کشور در ورطه نابودی قرار گرفته بود و با تلاش و کوشش سخت مردم این کشور مخصوصاً در احیای دوباره صنایع آن مرز و بوم ،صنعت این کشور وارد مرحله جدیدی از توسعه و بهتر بگوییم تبلور دوباره شد در این راستا فعالیت های مختلفی از سوی کارشناسان و مهندسان ژاپنی شکل گرفت تا صنایع دوباره بازیافته خود را بر پایه دانش روز مهندسی بربا کنند که در این راستا می توان از استفاده موثر افراد متخصصی همچون دکتر ادوارد دمینگ در دهه پنجاه میلادی نام برد.

با این سیر تحول که در ‍ژاپن طی شد دیری نبایید که کارشناسان  ژاپنی با استفاده از اندوخته هایی که از مشاوران برجسته آمریکایی و اروپایی بدست آورده بودند شروع به پایه گذاری سیستم های مدیریتی و کاری مختلف در جهت ارتقاء سازمانهای خود کردند که سیستم 5s یکی از عمده ترین فعالیت های آنها بود.

تعریف 5S (سازماندهی و آراستگی) :

 مجموعه ای از استاندارد ها و فعالیت هایی که در قالب یک نظام فرهنگی ، مدیریتی و ایجاد محیطی سامان یافته ،مرتب ، پاکیزه ،زیبا ، دلپذیر ، خلاق و حفظ آن ، تاکید دارد

اجزای سیستم 5S:

• ساماندهی  Seiri
• نظم و ترتیب  Seition
•  پاکیزه سازی  Seiso
• استاندارد سازی Seiketsu
• نگهداری و انضباط Shitsuke  

1- ساماندهی :منظور از این معیار، تشخیص وسایل ضروری از غیر ضروری و دور کردن وسایل غیر ضروری از محیط کار است.

2- نظم و ترتیب : نظم وترتیب یعنی قراردادن اشیاء ضروری در مکان های مناسب یا به ترتیب مطلوب ، به نحوی که بتوان از آنها به بهترین وجه استفاده کرد و بکار بردن اشیاء مورد نیاز بدون انجام جستجو های بیهوده.

در واقع در نظم و ترتیب هدف این است ابزار و وسایل به نحوی چیده شوند که بتوان در زمان حداکثر30 ثانیه به آنها دست یافت.

3- پاکیزه سازی : وقتی که شما در هم ریختگی ها و آشغالهایی را که  فضای کاری شما را حجره حجره کرده اند را حذف کردید و اقلام ضروری را مشخص کرده ،و جای آنها را تعیین نمودید ، قدم بعدی تمیز کردن کامل محیط کار می باشد پیگیری روزانه تمیز کردن به منظور حفظ و نگهداری این بهبود یک ضرورت است .

باور نکات زیر موجب می شود که اجرای عملیات پاکیزه سازی موفق گردد :

1- چیزی یا جایی را کثیف نکنیم .

2- ریخت وپاش نکنیم .

3- هر چیزی را بلافاصله بعد از کثیف شدن تمیز کنیم .

4- محل کار را خانه خود بدانیم .

5- خود را مسئول تمیزی محیط کار خود بدانیم .

6- حافظ دستاوردهای حاصل از تمیزی باشیم .

4- استاندارد سازی :استاندارد سازی، عبارت است از کنترل و اصلاح دائمی ساماندهی ،نظم وترتیب و پاکیزگی است و به این ترتیب ،هم شامل پاکیزگی و نظافت شخصی و هم در برگیرنده پاکیزگی محیط کار است. تاکید اصلی در استاندارد سازی ،متوجه مدیریت دیداری و استاندارد کردن مقررات است .

5- انضباط و فرهنگ سازی : انضباط یعنی آموزش و توانایی بر انجام وظیفه ، از دیدگاه 5S انضباط به معنی ایجاد توانایی لازم برای انجام امور به شیوه مطلوب است و به عبارت دیگر یعنی شکل دهی و ایجاد عادات صحیح به جای عادات نادرست.

نکات قابل توجه در پیاده سازی انضباط و فرهنگ سازی :

1-  آموزش افراد و آگاهی

2- آگاهی از مقررات

3- ایجاد عادت صحیح

4- حضور کلیه افراد

5- گردهمایی و جلسات کوتاه

6- تکرار شفاهی الزامات

کلام آخر : 5S ، فضایی مناسب ، بهره ور ، فعال ، زیبا ، شاد و ایمن را در محیط کار ایجاد می نماید

حتما بخوانید:

⇐ چک لیست های ممیزی و ارزیابی 5s

⇐ اصول پنج گانه ایمنی در محیط کار

منبع: دانشجویان بهداشت حرفه ای