ارزیابی ریسک به روش آنالیز ایمنی شغلی (JSA)

ارزیابی ریسک به روش آنالیز ایمنی شغلی (JSA)

ارزیابی ریسک به روش آنالیز ایمنی شغلی (JSA)

 فرمت: pdf       تعداد صفحات: 43

مقدمه :

طبق آمار رسمی سازمان بهداشت جهانی ، تقریباً 45% جمعیت دنیا و 58% افراد بالای 10 سال در شمار نیروی کار جهانی قرار دارد و برآورد میشود بیش از 35% جمعیت کشور به نوعی مشغول فعالیت کاری باشند. در عصر حاضر با پیشرفتهای چشمگیر در امر بهداشت و پیشگیری از بیماریها و کاهش میزان مرگ و میر ناشی از آنها، حوادث یکی از علل عمده مرگ و میر و فعالیت بوده و پس از بیماریهای قلبی و عروقی و سرطان در مرتبه سوم قرا ردارد. سازمان بین الملی کار در سال 2002 گزارش داد که مرگ کارگران در اثر حوادث و بیماریهای ناشی از حوادث سالیانه به 2 میلیون نفر می رسد.

منشاء تمامی این حوادث از 2 حالت خارج نیست.

• وجود شرایط نا ایمن
• اعمال ناایمن افراد

و البته گاهی نیز ترکیب اعمال و شرایط ناایمن باعث بروز حادثه میشود.طبق نظریه هاینریش از میان حوادث شغلی ، حدود 10 % به علل مربوط به محیط و مواد ، 89 % علل فردی و 1% به تقدیر و مشیت الهی مربوط می شود. البته امروزه برای 1% مزبور نیز عللی چون رفتارهای انسانی مطرح شده است.بنابراین مشاهده می گردد که حدود 90 % حوادث به عواملی در ارتباط با نیروی کار بستگی دارند ، از این رو اگر در ارزیابی ایمنی و بهداشت پیشگیری از حوادث، تکنیک هایی که بر جنبه های فردی ایمنی و بهداشت صنعتی تکیه می کنند به کار گرفته شوند ، می توان درصد قابل توجهی از حوادث را کاهش داده و بسیاری از خطرات بالقوه را حذف یا کنترل نمود.

بر اساس مقررات قانونی و همچنین اصول اجتماعی و انسانی، کارفرمایان موظفند نسبت به تامین ایمنی و بهداشت کار کارکنان خود اقدام نمایند. در این راستا ارزیابی ریسک های ایمنی و بهداشتی محیط های کاری از وظایف کارفرمایان محسوب می شود.بر همین اساس لازم است که کارفرمایان در صورت لزوم اقدام به بکارگیری مکانیسم های کنترلی برای حذف یا کاهش ریسک های تحمیلی بر کارکنان نمایند.

آنالیز ایمنی شغلی به عنوان یک روش پیشگیرانه برای کسب اطمینان از شناسایی خطرات مرتبط با شغل و همچنین تعیین اقدامات کنترلی محسوب می شود . این فرآیند شامل آنالیز دقیق کلیه وظایف موجود در یک شغل ، شناسایی خطرات بالقوه ایمنی و بهداشت در هر مرحله و تعیین مکانیسم های عملی و کاربردی برای حذف و یا کنترل خطرات شناسایی شده می باشد.

معرفی انواع روش های ارزیابی ریسک

◄چک لیست
◄What if / Check list
◄یا حالت شکست و تجزیه و تحلیل آن FM&EA
◄یا لیست مقدماتی خطر PHL
◄یا تجزیه و تحلیل مقدماتی خطر PHA
◄یا مطالعه عملیات و خطر HAZOP

◄یا تجزیه و تحلیل درخت خطا FTA
◄ET&BA
◄O&SHA
◄FHA
◄ آنالیز ایمنی شغلی یا JSA

آنالیز ایمنی شغلی

• JSA مترادف است با Job Safety Analaysis که یکی از روش های پیشگیری از حادثه و آنالیز خطر است.
• این روش مهمترین ابزار مدیریتی موجود است که به حذف خطرات و کاهش جراحات و حوادث محیط کار کمک می کند.
  همچنین JSA با شناسایی خطاها در فرآیندها تولید ، بهر هوری را افزایش دهد
• فرمهای تکمیل شده JSA میتواند جهت بازآموزی کارگران و آموزش کارگران جدید  و بررسی علل حوادث اتفاق افتاده استفاده شود.
• مهم تر از همه اینکه JSA به کارگران اجازه می دهد در این فرآیند درگیر شوند و دانش شغل یشان را در اختیار دیگران بگذارند.
• در این روش ابتدا نوع کاری که یک کارگر انجام می دهد باید کاملاً درک شود و به صورت مکتوب ثبت گردد. در واقع مجریان JSA باید خط تولید ، پروس هها ، مشاغل و … را در یک محیط صنعتی بشناسند.

لذا بررسی دقیق و مقدماتی قدم اول است. شاید کاری که کارگر امروز انجام می دهد ، با وظیفه او در سایر روزها متفاوت باشد و یا کار یکسان در شرایط فیزیکی و محیطی مختلف صورت پذیرد. شاید یکی از دلایلی که در گیر نمودن کارگر را در انجام پروسه ضروری نموده است ، همین مسئله باشد.

کارگاه و طراحی ابزارها ، ایستگا ههای کاری و فرآیندها از Layout خطراتی که ممکن است در نظر دور مانده یا پس از شروع کار در اثر محصول تولید شده پدید آمده و یا ناشی از تغییر روش کار یا پرسنل هستند ، به کار میرود.
آنالیز ایمنی شغلی چند مزیت مهم دارد :

1. آموزش افراد با استفاده از روش های ایمن و مؤثر و همچنین ایمن نمودن افراد در برابر خطرات.
2. مرور روش های شغلی بعد از بوجود آمدن حادثه.
3. راهنمایی افراد تاز هکار نسبت به شغلشان.
4. ارائه راهنمایی های لازم قبل از انجام کارهای نامنظم و پیچیده

آنالیز ایمنی شغلی ، فرصت فراگیری را برای سرپرست قسمت و کارکنان تأمین میکند.

فرم های آنالیز ایمنی شغلی بایستی پس از تکمیل در دسترس کارکنانی که در شغل مورد نظر مشغول فعالیت هستند قرار گیرد و سرپرست قسمت موظف است روشهای ایمن توصیه شده در آنالیز ایمنی شغلی را به کارکنان آموزش دهد.

کارکنان جدید نیز باید آموزشهای لازم را در زمینه استفاده از روشهای ایمن و مؤثر قرار گیرند ، با خطرات موجود آشنا شوند و احتیاط های لازم را برای پیشگیری از آسیب ها و حوادث به کار گیرند.

مراحل مقدماتی انجام JSA

1 تشکیل گروه و تیم حرفه ای JSA
جهت انجام JSA معمولاً وجود دو فرد اساسی اجتناب ناپذیر است.

• یک نفر کارشناس آشنا به آنالیز شغل
• یک نفر کارگر یا سرپرست ماهر در شغل خودش
• اما بهترین حالت این است که مدیریت ارشد کمیت های از افراد زیر را برای انجام پروژه آنالیز ایمنی شغل معرفی نموده وسرپرستی گروه نیز به مسئول ایمنی و بهداشت واگذار شود :
  • کارشناس بهداشت حرف های
  • کارشناس ایمنی
  • کارشناس مهندسی صنایع
  • کارشناس آتش نشانی
  • سرپرستان تولید

مجموعة اعضای این تیم به همراه کارگر مسئول انجام هر کار ، گروه اید هآل جهت آنالیز شغل را تشکیل می دهند و نتیجه بسیار کاملی را از آنالیز ایمنی شغل ارائه خواهند نمود.

2- جمع آوری اطلاعات زمینه ای
جمع آوری اطلاعات زیر:

1.  عناوین شغلی(منطبق بر طرح طبقه بندی مشاغل)
2.  رفتارهای انسانی
3. ماشین آلات ، وسایل ، تجهیزات و ابزار کمکی کار
4. استانداردها و آئین نامه های اجرای کار
5.  محتوای شغل
6. نیازهای جسمی و روحی انسانی(قوای جسمانی،بینایی ،شنوایی و….)

مباحث دیگر را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.

• گامهای اجرایی آنالیز ایمنی شغلی
• صفحه اطلاعات آنالیز ایمنی شغلی
• روش های مختلف اجرای JSA 
• مراحل انجام آنالیز ایمنی شغلی
• تهیه استاندارد های آیین نامه کار ایمن Safe Operating Procedures
• وسایل مورد نیاز و نحوه انجام آنالیز ایمنی شغلی
• چک لیست انجام آنالیز ایمنی شغلی
• نتایج حاصل از انجام jsa

این مطلب بروزرسانی شد و نمونه ارزیابی ریسک به روش jsa دستگاه هوابرش پیوست شد

منابع :

1- کتاب مدیریت و ارزیابی ریسک، جلد اول ،دکتر مهدی جهانگیری و همکاران
2- کتاب تکنیک های ایمنی ،آنالیز ایمنی شغلی (JSA), دکتر ایرج محمد فام
3- کتاب ایمنی در صنعت( 1)،مهندس حلوانی