تجربه های کاربردی واحد hse در معدن تونلی سرب و روی

تجربه های کاربردی واحد hse در معدن تونلی سرب و روی

فرمت: PDF   تعداد صفحات: 8 

فهرست:

• پیشگفتار
• فصل ۱: نقش و جایگاه کارشناس HSE در معدن
• فصل ۲: بهداشت حرفه ای و مدیریت مواد شیمیایی
• فصل ۳: پایش محیط زیست: هوا، خاک، آب و پساب
• فصل ۴: مدیریت پسماند ویژه: از ثبت تا امحا
• فصل ۵: نمودار واحد HSE معدن
• منابع و مآخذ

پیشگفتار

این کتابچه، جمع‌بندی تجربه دو سال و نیم فعالیت میدانی در واحد بهداشت، ایمنی و محیط‌ زیست (HSE) یک معدن تونلی با کانسنگ سرب و روی است. هدف آن است که نکاتی یک‌جاگرد آید که در جزوه‌ها و کتاب‌های درسی کمتر به آن‌ها پرداخته می‌شود، اما در عمل، روزمره‌ترین چالش‌های کارشناس HSE در معدن‌کاری تونلی به شمار می‌آیند.

تأکید می‌شود آنچه از تجربه میدانی نقل می‌شود، جایگزین الزامات قانونی یا دستورالعمل‌های رسمی نیست؛ معیار نهایی در هر واحد، متن مصوب قوانین، بخشنامه‌های معتبر در زمان اجرا و نظر مرجع نظارتی است.

فصل ۱:نقش و جایگاه کارشناس HSE در معدن

۱–۱ بهداشت حرفه‌ای و بهداشت محیط: دو وظیفه متفاوت

تجربه میدانی: برگه اطلاعات ایمنی مواد (SDS/MSDS) که در جزوه‌ها معمولاً به بحث محیط‌ زیست گره می‌خورد، در واقع سندی در حوزه بهداشت حرفه‌ای است و هدف آن حفاظت از سلامت شاغلان در برابر مواد شیمیایی است. در اکثر صنایع که طبق مقررات ملزم به داشتن واحد بهداشت حرفه‌ای هستند [۵]، این برگه‌ها توسط کارشناس بهداشت حرفه‌ای تهیه و به‌روز نگه می‌دارد.

نقش درست کارشناس واحد ایمنی، بهداشت و محیط زیست معدن: سهم واقعی کارشناس HSE معدن در این زنجیره، مشارکت در بازنگری است. هر جا فرایند تغییر می‌کند، مانند گذار از فرآوری کانی‌های اکسیدی به کانی‌های سولفوره که در آن برخی مواد شیمیایی مصرفی در کارخانه یا سایت فرآوری مجتمع تغییر کرده به تبع آن خطرهای مرتبط تغییر می‌کنند بازنگری دستورالعمل‌ها و برگه اطلاعات ایمنی مواد لازم می‌شود و کارشناسان ایمنی و محیط زیست معدن می‌تواند در تدوین این مستندات نقش مؤثر داشته باشد [۱۱].

۱–۲ کارشناس محیط‌ زیست ایمنی‌ محور

تجربه میدانی: معمولاً در صنایع و معادن کوچک کارشناس محیط‌ زیست با توانایی‌های ایمنی دارای اولویت استخدام بوده و جدا از وظایف محیط‌ زیستی، آگاهی از آیین نامه های اجرایی واحد و قوانین مانند بازدیدهای ایمنی و آموزش پیمانکاران باعث افزایش توانمندی ها خواهد بود. چارچوب ایمنی در معادن، آیین‌نامه ایمنی در معادن(ایمنی) و چارچوب محیط زیست، کتاب قوانین مقررات ضوابط و استانداردهای محیط زیست انسانی و سایر نشریات محیط زیستی مانند نشریه ۴۹۸ می باشد. [۱۲،۴].

۱–۳ الگوی بازدیدها و نقش سوابق واحد

تجربه میدانی: بازرسان محیط‌ زیست غالبا بدون اعلام قبلی و سرزده مراجعه می‌کنند. بازدید از واحدهایی که سابقه اخطار قبلی یا نقص محیط زیستی دارند، بیشتر خواهد بود. به‌روز بودن سوابق، گزارش‌های پایش و پاسخ‌های کتبی و به‌موقع به اخطارها، لازم است.

فصل ۲: بهداشت حرفه‌ای و مدیریت مواد شیمیایی

۲–۱ برگه اطلاعات ایمنی مواد (SDS) در عمل

قالب استاندارد برگه اطلاعات ایمنی مواد، شانزده بخش هماهنگ با سامانه جهانی طبقه‌بندی و برچسب‌ گذاری مواد شیمیایی (GHS) دارد همچنین واحد HSE باید مستندات آموزش ایمنی مواد شیمیایی را داشته باشد[۱۱]. MSDS باید به شکل پوستر یا برگه در محل مصرف ماده در دسترس باشند.

۲–۲ تغییر فرایند فرآوری و بازنگری اسناد

تجربه میدانی: هر زمان که مواد شیمیایی جدید در شرکت استفاده گردد برچسب‌ گذاری، آموزش کارگران، تجهیزات حفاظت فردی و دستورالعمل واکنش اضطراری نیز باید تدوین گردد

فصل ۳: پایش محیط‌ زیست: هوا، خاک، آب و پساب

۳–۱ پایش‌های دوره‌ای

تجربه میدانی: پایش‌های محیط‌ زیست دوره‌ای و معمولاً فصلی است. بسته به نوع صنعت، موضوع پایش متفاوت است: برای صنایع و معادن، اندازه‌گیری آلاینده‌ها طبق دستورالعمل‌های سازمان حفاظت محیط‌ زیست انجام می‌شود که از در هر صنعت متفاوت می باشد. [۸]. چارچوب درجه‌بندی سطح آلایندگی واحدها نیز در «معیارهای تعیین سطح آلایندگی واحدهای تولیدی، صنعتی، معدنی و خدماتی» مشخص شده است [۷].

۳–۲ نمونه‌برداری آب در اطراف معدن

تجربه میدانی: برای معادن، معمولاً از آب بالادست، داخل معدن و پایین‌ دست/خروجی عملیات نمونه‌برداری می‌شود و اگر قنات یا منبع آب زیرزمینی نزدیک باشد، نمونه‌برداری از آن قطعی است. منطق این الگو، مقایسه کیفیت آب قبل و بعد از تأثیر عملیات معدن است. چارچوب کیفی آب‌ها، «ضوابط حفاظت کیفیت آب در برابر آلودگی» است [۱۰].

۳–۳ پساب بهداشتی و تصفیه فاضلاب

تجربه میدانی: در صورت وجود چاه جذبی، سپتیک تانک و یا پکیج تصفیه فاضلاب اندازه گیری فاضلاب بهداشتی صورت خواهد گرفت. (آلودگی TC و FC، BOD ، COD جز مهم ترین پارامتر ها می باشند)

۳–۴ آب شرب و پایش فلزات سنگین(توسط واحد HSE خارج از پایش های فصلی محیط زیست)

تجربه میدانی: چون معدن تصفیه‌ خانه آب داشت، نمونه‌برداری بیولوژیکی آب شرب با درخواست واحد ایمنی، بهداشت و محیط زیست توسط کارشناس بهداشت محیط (مرکز بهداشت) انجام می‌شد و نتایج میزان کلر و آلودگی با نامه رسمی دریافت و بایگانی میگشت. برای فلزات سنگین، دوره‌ای نمونه «قبل و بعد از تصفیه» با درخواست واحد ایمنی، بهداشت و محیط زیست به آزمایشگاه معتمد داده می‌شد و همه فلزات اندازه‌گیری می‌شد[۹]. نگه‌داشتن زنجیره نمونه‌های «قبل و بعد»، هنگام بروز هر ابهامی از واحد دفاع می‌کند.

فصل ۴: مدیریت پسماند ویژه: از ثبت تا امحا

۴–۱ چارچوب قانونی

بر پایه ماده ۳ قانون مدیریت پسماند [۱]، پسماند ویژه پسماندی است که به دلیل ماهیت یا غلظت مواد آن، نیازمند رعایت احتیاط‌های ویژه در مدیریت است و آیین‌نامه اجرایی قانون مسیر مدیریت آن را مشخص می‌کند. [۲]

۴–۲ اجرای آن در معدن: سازوکار سامانه

تجربه میدانی: پسماندهای خطرناک و ویژه باید در سامانه سازمان حفاظت محیط‌ زیست (iranemp) ثبت شوند [۳] ابتدا آیتم های پسماند ثبت می‌شود؛ سپس برای امحا، درخواست در سامانه ثبت می‌گردد؛ کارشناس شرکت مدیریت پسماند ویژه و کارشناس اداره حفاظت محیط‌ زیست مراجعه و خودروی حمل را توزین و پلمب می‌کنند؛ راننده با همراهی کارشناس محیط‌ زیست شرکت، پسماند را به مرکز امحای مجاز می‌برد و تحویل می‌دهد و رسید انتقال در سامانه ثبت می‌شود.

۴–۳ تفکیک پسماند؛ از مبدأ شروع می‌شود

تجربه میدانی: رها نکردن پسماند در محیط، هم الزام قانونی است [۱] و هم اثر مستقیم بر پرونده واحد دارد. پسماند عادی، فلزی و ویژه هر کدام فرایند مدیریت خودشان را دارند.

۴–۴ مواردی که فراموش می‌شوند

• روغن Z1 واحد تراشکاری صنایع غیر از قطعه سازی
• خاک آلوده به هیدروکربن

جدول ۱: پسماندهای ویژه رایج در معدن و مسیر درست مدیریت آن‌ها

۴–۵ ضایعات اسیدی و شرط pH

تجربه میدانی: تیزاب (HCl+HNO₃) به‌قدری اسید قوی است که ممکن است pH متر عدد منفی نشان بدهد؛ این خرابی دستگاه نیست، نشانه قدرت اسید است. مراکز امحای پسماند، جنس اسیدی را معمولاً تا رسیدن pH به حدود ۴ می‌پذیرند؛ پس خنثی‌سازی تدریجی و کنترل‌شده (با تجهیزات حفاظت فردی کامل و افزودن تدریجی ماده قلیایی به اسید) تا رسیدن به حد پذیرش انجام می‌شود و سپس تحویل شرکت امحا صورت می‌گیرد. حد دقیق پذیرش را با همان مرکز امحا و ضوابط جاری تطبیق دهید.

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی (تایپ شده و باکیفیت) مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ ایمنی هوای معدن و گازهای موجود در معدن

⇐ ارزیابی ریسک معدن به روش WRAC

⇐ تهویه و گازهای معدن

   

نویسنده: سیروان شیخی

«تجربه در صنعت»، زیربنایِ اشتیاقِ من به دنیایِ HSE است. با بیش از ۱۳ سال فعالیت اجرایی و تخصصی، هدفم در این وب‌سایت، پل زدن میان دانشِ آکادمیک و نیازهای واقعیِ صنعت است. همراه با تیم تخصصی‌ام، می‌کوشیم تا با ارائه محتوای کاربردی و به‌روز، مسیرِ رشد حرفه‌ای شما را هموارتر کنیم. خوشحال می‌شوم در صفحات اجتماعی، تجربیاتمان را به اشتراک بگذاریم و در این مسیر تخصصی همراه هم باشیم.