اصطلاحات و مفاهیم اولیه ایمنی

اصطلاحات و مفاهیم اولیه ایمنی

فرمت: pdf   تعداد صفحات: 29

فهرست:

• مقدمه
• اهمیت ایمنی
• تعاریف
• ایمنی چیست
• خطر
• تفاوت خطر بالقوه و خطر بالفعل
• دسته بندی خطرات
• شناسایی خطرات
• حادثه
  • حادثه صنعتی
  • حادثه شغلی
  • حادثه آماری
  • حادثه منجر به مرگ
  • حادثه بین شهری
• طبقه بندی حوادث
• علل حوادث

۱. مقدمه:

ایمنی شغلی و بهداشت صنعتی به عنوان یک رشته ی علمی مرتبط با حفاظت از سلامت انسان ها و صیانت از تجهیزات و تاسیسات و به منظور حفظ سرمایه در محیط کار می باشد. این رشته ی علمی همواره به دنبال ایجاد بستر مناسب برای پیشگیری از تلفات و آسیب ها می باشد. هدف اصلی افراد شاغل در حیطه ایمنی و بهداشت صنعتی کمک به افراد و پرسنل جهت جلوگیری از آسیب دیدگی، بیماری و یا مرگ و میر ناشی از خطرات موجود در محیط کار می باشد. این امر با آموزش دقیق افراد به منظور توانمند سازی پرسنل جهت شناسایی خطرات و واکنش در برابر آنها میسر خواهد شد. مهندسین ایمنی همواره به دنبال راه کارهایی جهت پیشگیری از بروز حوادث فاجعه بار بوده و تلاش می کنند تا با اعمال دستورالعمل های ویژه و از پیش تدوین شده، بازدهی و کیفیت کاری را در سازمان ارتقا بخشند. در این راستا می بایست آسیب به اموال و تجهیزات، هدر رفت انرژی و سرمایه و هزینه های تحمیلی را به حداقل رساند که استقرار نظام مدیریت ایمنی برای تحقق این امر الزامی است.

برای برخی از کارفرمایان و مدیران سازمان ها مسئولیت و تعهد در قبال حفاظت جان افراد و پرسنل به میزان دیگر اهداف تعیین شده اهمیت ندارد. بسیاری از سازمان ها در وهله ی اول به تولید و منافع سازمان می اندیشند و اعمال قوانین و مقررات ایمنی و اجرای دستورالعمل های مربوطه در اولویت های بعدی قرار دارد. به عبارتی این سازمان ها جان پرسنل خود را فدای منافع شرکت می کنند. در این گونه سازمان، مدیران بروز آسیب های جانی و بیماری های شغلی را جزئی از کار روزمره قلمداد می کنند. اما در حقیقت، هزینه های پرداخت شده در این سازمان بابت جبران خسارات وارده ناشی از حوادث کاری بسیار گزاف بوده و گاهاً از هزینه های مورد نیاز جهت استقرار نظام مدیریت ایمنی در محیط کار بسیار فراتر می باشد. چه بسا یک حادثه منجر به تحمیل میلیاردها دلار هزینه گردد در حالی که پیاده سازی نظام مدیریت ایمنی به عنوان اهرم پیشگیرانه در برابر حوادث، هزینه ای بسیار کمتر و جزئی تر دارد. در این بین نقش مهندسین و کارشناسان ایمنی، پایش شرایط کاری و ارائه توصیه های لازم به مدیریت سازمان جهت اصلاح و بهبود سیستم های کاری می باشد. ایجاد محیط کاری امن و عاری از خطرات بالفعل و تهیه ابزار لازم جهت پیشگیری از وقوع حوادث جزئی از حقوق کارکنان و بخشی از وظایف مدیریت ارشد سازمان می باشد.

۲. اهمیت ایمنی:

اجرای سیستم مدیریت ایمنی از نظر قانونی، اخلاقی و اقتصادی یک الزام بوده و بسیار حائز اهمیت می باشد. از طرفی شرکت ها و سازمان های مختلف به دنبال کسب سود و منافع بیشتر بوده و برنامه های خود را بر اساس سود و زیان تنظیم می کنند تا قدرت رقابت با دیگر شرکت ها را حفظ نمایند. اما در حقیقت، قدرت رقابت زمانی افزایش می یابد که هزینه های جانبی شامل خسارات وارده از یک حادثه به حداقل برسد. برای شرکتی هایی که به دنبال کنترل هزینه ها و حداقل سازی آن می باشند، استقرارنظام مدیریت ایمنی، بهداشت و محیط زیست حیاتی است.

در سال های اخیر، تنها در کشور آمریکا بیش از ۵۰۰۰ مورد تلفات ناشی از کار به صورت سالیانه به ثبت رسیده است. بر اساس اطلاعات اداره امور کارگران ایالات متحده آمریکا سالانه به ازای هر یکصد نفر کارگر، تقریباً ۵ مورد آسیب و بیماری ناشی از کار ثبت شده است. این به معنای بیش از ۴ میلیون آسیب در سال در این کشور می باشد. هزینه های تحمیل شده ناشی از این حوادث میلیاردها دلار می باشد که قابل مقایسه با هزینه های مورد نیاز جهت تدارک ابزار پیشگیرانه نمی باشد. علاوه بر هزینه های مادی، هزینه های معنوی و تبعات اجتماعی ناشی از حوادث مانند فروپاشی یک خانواده قابل محاسبه با پول نمی باشد و نمی توان محدوده ای برای آن تعیین کرد. این قبیل حوادث علاوه بر تاثیرات مادی می تواند اعتبار یک شرکت را خدشه دار نموده و آن شرکت را تا مرز ورشکستگی پیش ببرد. به همین دلیل اهمیت استقرار نظام مدیریت ایمنی می تواند تا حد بسیار قابل توجهی اهمیت داشته و کانون تمرکز مدیران ارشد قرار گیرد.

۳. تعاریف:

ایمنی به عنوان یکی از مهمترین ارکان نظام صنعتی، هم اکنون نقش بسیار پر رنگی در بازدهی اقتصادی صنایع، کارخانجات و مشاغل مختلف داشته و در کنار تاثیرات اجتماعی، موجبات ثمر دهی بیشتر شرکت ها اعم از خصوصی و دولتی را فراهم می سازد. در این راستا وضع، اعمال و پیاده سازی قوانین و مقررات ایمنی در صنایع مختلف، نیازمند افراد متخصص و صاحب نظر در این حوزه می باشد که بتوانند اهداف مورد نظر سیستم مدیریت ایمنی را تامین نموده و درنهایت ثمر بخشی بیشتر فرایند را موجب شوند. با توجه به جوان بودن دانش ایمنی، بهداشت و محیط زیست در کشور، بسیاری از شرکت های به دلیل فقدان سیستم های ایمنی مربوطه در گذشته، پیش زمینه ی مناسب برای راه اندازی واحد ایمنی صنعتی را نداشته و لذا نیاز به استفاده از کارشناسان خبره در این زمینه دارند. در این راستا و با توجه به مهجور بودن برخی مفاهیم مربوط به ایمنی، آموزش و توجیه تمامی کارکنان از پرسنل عادی تا مدیران ارشد از ارکان اساسی موفقیت این سیستم می باشد. در این جهت ارائه تعاریف واحد و مستند بر اساس استانداردهای بین المللی و سازمان های معتبر، از اهم وظایف کارشناسان این حوزه می باشد. گاهاً ارائه تعاریف متفاوت و یا دارای مفهوم غیر یکسان موجب سر درگمی پرسنل و مدیرانی می گردد که به تازگی با این سیستم و مباحث مربوطه آشنا می شوند. لذا می بایست تعاریف، مفاهیم و واژه های مورد کاربرد در حوزه مدیریت ایمنی صنعتی کاملاً یکسان بوده و یا حداقل دارای مفهوم یکسانی باشد تا کارکنان علاوه بر فهم کامل و توجیه مطلوب در این زمینه، بتوانند همکاری مفید و کاربردی را به منظور پیش برد اهداف سیستم ایمنی ارائه دهند. در این بخش ضمن ارائه تعاریف مربوط به حوزه ایمنی، از مقدماتی تا پیشرفته، مفاهیم و کاربرد های آنها نیز به تففضیل بیان می گردد.

۱.۳. ایمنی چیست؟

یکی از مهمترین تعاریف موجود در مباحث مرتبط با HSE، “ایمنی” می باشد. این واژه علاوه بر کاربرد بسیار فراوان بین کارشناسان و دست اندرکاران این رشته، احتمالاً یکی از رایج ترین واژه هایی است که در بین عوام نیز کاربرد فراوان دارد و این موضوع موجب ایجاد تعاریف گسترده و گاهاً غلط در مورد این مفهوم گردیده است. به عنوان یک تعریف ساده و عامیانه، ایمنی را می توان عدم بروز آسیب اطلاق نمود. اما در صورتی که بخواهیم کلمه ی ایمنی را به صورت تخصصی تر تعریف کنیم، می توانیم احتمال بروز یک رخداد همراه با آسیب را شاخصی جهت سنجش سطح ایمنی موجود در یک محیط قلمداد نماییم.

تعریف ایمنی عبارت است از میزان درجه دور بودن از خطر. واژه خطر که در تعریف علمی ایمنی آمده است، در واقع شرایطی است که دارای پتانسیل رساندن آسیب به کارکنان، تجهیزات و ساختمان ها، از بین بردن مواد یا کاهش کارایی در اجرای یک وظیفه از پیش تعیین شده می باشد.

به عبارت دیگر ایمنی کار عبارت است از فراهم آوردن موجباتی که از بیماری ها و حوادث ناشی از کارهای صنعتی جلوگیری می کند. یعنی هر چه تعداد حوادث ناشی از کار کمتر باشد می توان گفت که ایمنی بیشتری در محیط کار وجود دارد.

یک مکان، یک کار معین و یا یک دستگاه زمانی ایمن انگاشته می شود که احتمال خطر مرگ، مجروح شدن و یا ابتلا به بیماری برای کسانیکه در آنجا بوده یا با آن دستگاه کار می کنند در حد قابل قبول پایین باشد. به طور کلی، می توان چنین گفت که شرایط خطرناک موجود در محیط کار با پایین آمدن سطح ایمنی، افزایش و با افزایش سطح ایمنی کاهش می یابد. در واقع سیستم ایمنی صنعتی به کاهش خطرات موجود در محیط کار و یا ارائه راه کار جهت کنترل پتانسیل خطرات می پردازد.

اصولاً ایمنی مفهومی گسترده است که به مجموعه تدابیر، اصول و مقرراتی گفته می شود که با به کارگرفتن آنها می توان نیروی انسانی و سرمایه را در برابر خطرات گوناگون در محیط های صنعتی به گونه ای مؤثر و کارآمد نگه داری کرد و به این وسیله یک محیط کار بی خطر و سالم برای افزایش کارایی کارکنان بوجود آورد.

در یک عبارت جامع تر می توانیم ایمنی را به صورت زیر تعریف نماییم: ایمنی به عنوان حد قابل قبولی از ریسک و یا احتمال پایین بروز یک رخداد همراه با آسیب به انسان، تجهیزات، تاسیسات و محیط زیست قلمداد می گردد[۱].

لازم به ذکر است که ایمنی به طور صد در صد و مطلق وجود ندارد و عملاً هم هیچگاه به طور مطلق حاصل نخواهد شد از اینرو است که گفته می شود ایمنی حفاظت نسبی در برابر خطرات است.

ایمنی شرایطی است که منابع انسانی را از عوامل مضری که می تواند سلامتی آنان را به خطر اندازد، مصون می دارد. مسئولیت عمده ایمنی ساز محیط کار در درجه اول بر عهده خود کارکنان با استفاده از توصیه ها و دستورالعمل های ارائه شده از سوی کارشناسان واحد HSE بوده و در مرحله ی بعدی مدیران در سطوح مختلف سازمان می باشند که عهده دار ایمنی پرسنل و کارکنان زیر مجموعه ی خود می باشند. چرا که فراهم سازی و ایجاد محیطی امن و سالم برای ارائه خدمات از سوی کارکنان، از اهم وظایف مدیریت می باشد. در این جهت کارکنان نیز وظیفه دارند تا حد ممکن افزایش و بهبود سطح ایمنی موجود تلاش نموده و موجبات ارتقاء آن را نیز فراهم سازند. در نتیجه آنچه به اشتباه در صنایع موجود در کشور در مورد نقش واحد های ایمنی و کارشناسان این حوزه رایج گردیده است، می بایست اصلاح گردد. در حقیقت ایمنی به عنوان یکی از اصول اساسی یک سازمان محسوب می گردد و می بایست این الزام توسط مدیران ارشد درک گردد.

ادامه مطلب را با دانلود فایل (تایپ شده و باکیفیت) پیوستی مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ نگاهی گذرا بر تاریخچه ایمنی

⇐ اهمیت ایمنی

⇐ تعاریف و اصطلاحات مرتبط با حوادث و بیماری های شغلی

   

نویسنده: سیروان شیخی

«تجربه در صنعت»، زیربنایِ اشتیاقِ من به دنیایِ HSE است. با بیش از ۱۳ سال فعالیت اجرایی و تخصصی، هدفم در این وب‌سایت، پل زدن میان دانشِ آکادمیک و نیازهای واقعیِ صنعت است. همراه با تیم تخصصی‌ام، می‌کوشیم تا با ارائه محتوای کاربردی و به‌روز، مسیرِ رشد حرفه‌ای شما را هموارتر کنیم. خوشحال می‌شوم در صفحه لینکدین، تجربیاتمان را به اشتراک بگذاریم و در این مسیر تخصصی همراه هم باشیم.