استراتژی های مداخله ای برای بهبود درک خطر بلایا

استراتژی های مداخله ای برای بهبود درک خطر بلایا: معرفی رویکرد خانواده – محور

ترجمه و گردآوری: آرزو سارانی دانشجوی دکتری تخصصی سلامت در بلایا و فوریت ها

فرمت: Pdf   تعداد صفحات: 20

مقدمه:

خطرات و پیامدهای منفی حاصل از بلایا، در چند دهه ی اخیر همچنان در حال افزایش است. شواهد نشان می دهد که مواجهه ی افراد در برابر خطرات ناشی از بلایا بسیار سریعتر از توانایی کاهش آسیب پذیری این افراد در برابر این حوادث، در حال افزایش است. مدیریت اثر بخش بلایا و کوشش برای کاهش خطر آن، رویکردهایی کارآمد و مقرون به صرفه برای جلوگیری از خسارات در آینده بوده، که به توسعه پایدار و ظرفیت سازی در کشورها کمک می کند. یکی از چارچوب های مفهومی مهم در رویکرد توسعه پایدار، چارچوب یا ساختار مدیریت بلایا می باشد. این چارچوب شامل یک طرح جامع است که به حفاظت از افراد جامعه، دارایی ها و محیط زندگی آنها می پردازد.

امروزه، جهت گیری مدیریت بلایا به سمت رویکردهای آماده سازی جامعه برای مدیریت بلایا می باشد. این روش بر نقش ها و مسئولیت های مهم اعضای جامعه در ایجاد برنامه ها و سیستم های مدیریت بلایا، اطمینان از خودکفایی و کاهش آسیب پذیری در زمان بروز بلایا تأکید می کند. فهم و درک کامل از خطر، اولین اولویت برنامه ریزی جهانی جهت کاهش خطر بلایا می باشد. درک خطر بلایا، عمدتاً ماهیتی همگانی و نظری داشته، و وسیله ای برای دستیابی به درک و فهم کامل مخاطرات ناشی از بلایا می باشد. علاوه بر این، درک خطر، نقش اصلی را در ایجاد انگیزه در افراد برای اجتناب، پذیرش، کاهش و انتقال ریسک یا خطر، ایفا می کند. بدیهی است که برای دستیابی به ایجاد چنین آمادگی در جامعه، لازم است خطر درک شده در سطح جامعه ارتقاء و بهبود یابد.

ادراکات در حقیقت فرآیندهای ذهنی هستند که توسط آموزش های اجتماعی و فرهنگی در افراد درونی شده، و بطور مداوم توسط گزارش های رسانه ای، تأثیر همسالان، دوستان یا همکاران، و سایر فرایندهای ارتباطی تعدیل می شوند. درک افراد بر اساس نوع خطر، سابقه فردی و زمینه اجتماعی، از فردی به فرد دیگر متفاوت است. با توجه به پیچیدگی و چند بعدی بودن درک عمومی خطرات، و تأثیرات عوامل اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و محیطی بر خطر درک شده، و ارتباط آن با پیامدهای رفتاری حاصل از آن، موضوع درک خطر، همچنان در هاله ای از ابهام قرار دارد.

واشینگر و همکاران اظهار داشتند که با وجود مطالعات و پژوهش های تجربی گسترده ی انجام شده در رابطه با خطر درک شده و اقدام شخصی افراد، همچنان رابطه ی بین درک خطر و پاسخ های رفتاری افراد نسبت به میزان آمادگی آنها، نامشخص و قابل بحث می باشد. به طور کلی فرض بر این است که درک خطر بالا، منجر به اقدام فرد برای محافظت شخصی می گردد. با این حال، این امر همیشه صادق نبوده و به عوامل زیربنایی متعددی بستگی دارد.

مداخلات در مسأله درک خطر، باید در سطوح مختلف مدیریت یکپارچه شوند و و بدین ترتیب می توانند تأثیرات مثبتی بر مشارکت جامعه، در سیاست کاهش خطر بلایا داشته باشند. بنابراین، مداخلات مناسب درک خطر، می تواند باعث افزایش مشارکت جامعه در سیاست ها و برنامه های کاهش خطر گردد، آسیب های ناشی از بلایا را کاهش دهد و رفتارهای پیشگیرانه را در سطح جامعه تقویت کند. از این رو، پژوهش حاضر، یک مطالعهی مروری نظام مند برای دستیابی و جمع آوری شواهد تجربی موجود در رابطه با مداخلات انجام شده در درک عمومی از خطرات، و نیز با هدف دستیابی به اتفاق نظر در این زمینه، انجام گردیده است.

مواد و روش ها:

این مطالعه مروری نظام مند شامل بررسی مطالعات پیشین در مورد درک خطر، به ویژه مواردی می باشد که تمرکز آنها بیشتر بر بلایای طبیعی، بلایای انسان ساخت و حوادث و بلایای متعدد قرار داشت. مقالاتی که از ژانویه سال 2000 تا ژوئن سال 2017 منتشر شدند مورد بررسی قرار گرفتند. پایگاه های اطلاعاتی بین المللی از جمله Scopus ،Web of Science و PubMed، با استفاده از کلمات کلیدی disaster (بلایا)، perception (درک)، strategy (استراتژی) و risk reduction (کاهش خطر) مورد جستجو قرار گرفتند. جستجوی انجام شده محدود به عنوان، چکیده و کلمات کلیدی بود. مضامین جستجو با استفاده از عملگرهای منطقی (عملگرهای بولی) با واژه های »و« و »یا« ترکیب شدند. در ادامه نمونه ای از این روش جستجو ارائه شده است: (بلایا یا بحران ها یا بحران یا فوریت یا فوریت ها) و (ریسک یا مخاطره یا خطر) و (درک یا فهم * یا آگاهی * یا شناخت یا بینش یا مقصود) و (استراتژی یا سرو کار داشتن * با یا بهبود یا مدیریت* یا سازگاری* با).

گزینش مقاله ها

تمام مقالات در این زمینه از سال 2000 تا 2017 به زبان انگلیسی منتشر شده اند. علاوه بر این، فهرست مراجع مربوط به این پژوهش ها، برای شناسایی سایر مطالعات انجام شده که با معیارهای ورود به پژوهش ما همخوانی داشت، مورد جستجو قرار گرفت. برای انتخاب مقالات از عنوان و خلاصه مقالات توسط نویسندگان این مقاله استفاده گردید، سپس مقالات انتخاب شده به طور کامل مورد مطالعه و بررسی قرار گرفت.

استخراج داده ها

تجزیه و تحلیل توصیفی و موضوعی در مقالات انتخاب شده، انجام گردید. یکی از نویسندگان با استفاده از یک صفحه داده و با تمرکز بر متغیرهای توصیفی و موضوعی، داده ها را از تمام مطالعات مشمول در این پژوهش استخراج کرده است (جداول 1 و 2). صحت و کامل بودن اطلاعات استخراج شده توسط نویسندگان دیگر و تعدادی از متخصصان در این زمینه مورد بررسی مجدد قرار گرفت.

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ اقدامات بشردوستانه بین المللی در بلایا

⇐ مدیریت اثرات روانی منفی در بلایا

⇐ واژه شناسی مدیریت خطر حوادث و بلایا