روش OWAS
روش OWAS
روش OWAS
اگرچه مطالعه نحوه انجام کار (مهندسی روش ها) ، برای ثبت فعالیت های مختلف ، انواع چارت ها و سیستم های علامتی را توصیه می کند ، با این حال این موارد برای همه پوسچرها قابل استفاده نخواهد بود.
یکی از سیستم های جدید کد گزاری برای تمامی پوسچرها که برای صنایع مختلف کاربرد فراوانی نیز دارد، برای اولین بار روش OWAS در دهه هفتاد میلادی در یک کارخانه صنعت فولاد فنلاندی تهیه و مورد استفاده قرارگرفت. این کارخانه به نام Ovako Oy به کمک انستیتوی فنلاندی ایمنی و بهداشت شغلی در سال 1992 روش OWAS را ارایه نمودند. در این کارخانه ، بیشتر وظیفه ها از دسته کارهای فیزیکی سنگین بودند که با پوسچری نامناسب انجام می گرفتند. این موضوع سبب افزایش موارد غیبت از کار و همچنین از کار افتادگی زود هنگام ناشی از اختلالات اسکلتی – عضلانی شده بود. در این روش پوسچرهای مختلف مشاهده و مورد بررسی قرار گرفته و موارد مختلف آن ثبت می شوند .
با استفاده از جدول ارزیابی ارایه شده در ادامه می توان پوسچرها را ارزیابی نموده و تطابق یا عدم تطابق با استانداردهای قابل قبول را در آن تعیین کرد.در روش OWAS طبقه بندی وضعیت بدن در حین کار به شرح زیر است :حالات بدن در حین کار به سه دسته تقسیم می شود که به آسانی قابل تشخیص است شرط لازم جهت نتیجه گیری در مورد وضعیت بدن رفع فشار ناشی از بدن است که در طول کار بر دستگاه اسکلتی عضلانی وارد می شود.
حالات بدن :
الف) وضعیت پاها که شامل هفت حالت هستند که به ترتیب عبارتند از :
- وضعیت نشسته
- ایستاده روی هر دو پا در وضعیت کشیده
- وضعیت ایستاده و وزن بدن روی یک پا
- وضعیت ایستاده و هر دو زانو خمیده
- وضعیت ایستاده و یک زانو خمیده
- نشستن روی یک یا هر دو زانو
- وضعیت حرکتی یا راه رفتن
ب ) وضعیت دست ها و بازوها که شامل سه حالت نسبت به سطح شانه هستند که عبارتند از :
- هر دو دست پایینتر از حد شانه
- یک دست بالاتر یا در حد شانه
- هر دو دست بالاتر یا در حد شانه
ج) وضعیت تنه و کمر که شامل چهار حالت زیر است :
- کشیده و صاف
- خمیده به جلو یا عقب
- چرخش یا خمیدگی به طرفین
- چرخش توام با خمیدگی
جهت تسهیل در امر بررسی و تشریح وضعیت کارگر در حین کار برای ثبت هر حالت یک کد شش رقمی در نظر گرفته می شود که به ترتیب رسه رقم سمت چپ آن بیانگر وضع تنه ، دست و پا و در سه رقم بعدی ابتدا نیروی اعمالی و در آخر تنها کد دو رقمی بیانگر مرحله هر کار است که آن را فاز کاری می نامند .
این اطلاعات نتیجه مشاهده مستقیم وضعیت های بدن در حین کار است .برای تجزیه یک کار و کد گزاری آن کار طول مدت مشاهده بین 30 تا 40 دقیقه است و بین هر دو نظاره 6 تا 30 ثانیه وقفه لازم است بعد از هر مشاهده 10 دقیقه استراحت برای کارگر پیشنهاد می گردد . در صفحه بعد یک نمونه شغل کد گزاری شده است. اعداد حاصل از کد گزاری را در جداول مخصوصی ثبت می نمایند و این اطلاعات را با جداول راهنما که وضعیت های انجام کار گروهبندی شده است مقایسه می کنند و پیشنهادات لازم را در جهت حذف و یا به حداقل رساندن کارهای استاتیکی ویا تصحیح حالات نادرست بدن کارگر در حین کار ارائه می کنند .
در روش OWAS حالات بدن به چهار گروه کاربردی تقسیم می شوند که عبارتند از :
- گروه اول : وضعیت بدن و ترکیب این وضعیت ها در حین کار طبیعی و عادی است و نیاز به اصلاح نیست و به رنگ آبی در جدول نمایش داده می شود .
- گروه دوم : فشار ها آسیب جزیی به دستگاه اسکلتی بدن می رسانند و در آینده باید اصلاح گردد ,به رنگ سبز نمایش داده می شوند .
- گروه سوم :این گروه از فشارها آسیب زا هستند و هر چه سریعتر باید اصلاح شوند به رنگ بنفش نمایش داده می شوند .
- گروه چهارم : فشارها به شدت به دستگاه اسکلتی – عضلانی آسیب می رسانند و باید فوراً باید اقدام به اصلاح گردد. این گروه به رنگ سفید در جدول متمایزند.
جمع آوری و پردازش دادها : در ابتدا تعداد دفعات مشاهده کار جهت حصول ضریب اطمینان مورد نیاز باید مشخص گردد.پس از ثبت نتایج مشاهدات می توان داده ها را با استفاده از تناسب های ساده پردازش نمود و آنرا در تقسیم بندی کاربردی OWAS قرار داد .با توجه به نتایج حاصل , می توان اصلاحات لازم جهت کاهش فشارهای ناشی از وضعیت های نادرست بدن در حین کار را ارایه و اجرا نمود. البته پس از اجرای اصلاحات پیشنهادی با مقایسه توسط روش OWAS میزان تأثیر پژوهش باید تعیین گردد .
مراحل بررسی نحوه انجام کار به روش OWAS
- شناسایی فعالیتهای مشکل آفرین و جمع آوری اطلاعات اساسی در مورد آن .
- مشخص کردن هدف و روش های اجرای پژوهش
- جمع آوری اطلاعات مورد نیاز از محیط کار
- پردازش نتایج
- ارایه دلایل وضعیت نامناسب بدن در حین کار
- ارزیابی مجدد و تعیین میزان اثر اصلاحات انجام یافته.
میزان قابلیت اعتماد و مواد کاربرد روش OWAS : جهت به دست آوردن مشاهدات با قابلیت اعتماد بالا باید موارد زیر را مد نظر قرار داد:
الف) زمان کافی جهت ثبت مشاهدات
ب) مقایسه اطلاعات حاصل با وضعیت استاندارد بدن
ج) شناخت صحیح کار
این روش در توسعه کار یا بهبود و اصلاح نحوه انجام کار به منظور کاهش نیروی های وارد بر دستگاه عضلانی اسکلتی ، طرح ریزی محیط کار جدید یا پایه گذاری شیوه جدید نحوه انجام کار ، بازرسی های ارگونومیک و استفاده در تحقیقات کاربرد دارد . شرط موفقیت اجرای اصلاحات حاصل از مشاهدات در محیط کار اجرای هماهنگ ماموران اجرایی و پیگیری و آموزش درست است.
طبقه بندی نوع کار:
- نیاز به تصحیح نیست
- در آینده نزدیک تصحیح شود
- هر چه سریع تر تصحیح شود
- بلافاصله تصحیح شود.
در این روش هرچه عدد کد بالاتر باشد، پوسچر فرد از حد قابل قبول دورتر خواهد بود.
حتما بخوانید:
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.