گرما و اثرات آن بر روی کارگران

گرما و اثرات آن بر روی کارگران

مقدمه

کارگرانی که کارهای سخت بدنی انجام می دهند ، کارگران مشاغلی مانند ریخته گری ، ذوب فلزات ، بلورسازی ، کشاورزی و…. بخصوص در مناطق گرمسیر یا در فصول گرم در معرض عوارض و آسیب های ناشی از گرما قرار دارند. دمای بدن انسان در حالت طبیعی 37.5 درجه سانتیگراد بوده و تغییرات دمای بدن بیش از دو درجه کمتر یا بیشتر می تواند اختلالات شدید عملکرد دستگاه های بدن و حتی مرگ را موجب شود. تبادل حرارت بدن با محیط تبادل حرارت در میزانی متناسب با گرمای حاصل از سوخت و ساز و شرایط محیطی انجام می گیرد:

+S = +M + C+ R + K + D – E

همیشه از راه سوخت و ساز گرما در بدن تولید (+M)و از راه تبخیر از دست می دهد (- E) واز راه های جابجایی (+ C) و تابش (+ R) و هدایت (+ K) و تنفس و غذا و نوشیدنی ها و دفع مواد زاید (+ D) گرما به بدن میرسد یا دفع میگردد.

افزایش یا کاهش مستقیم گرمای دریافت شده بوسیله بدن و گرمای دفع شده از بدن ،ذخیره گرمایی (S) را در بدن بوجود می آورد. موارد مانع تولید یا تبخیر عرق مواردی که مانع تولید یا تبخیر عرق می شوند وحساسیت را نسبت به آسیب های گرمایی افزایش می دهد عبارتند از: چاقی، بیماری پوستی ، کاهش فشار خون، بیماریهای قلبی، کاهش فشار خون، مصرف الکل، داروهای کاهش دهنده تعریق و کاهش جریان خون پوست ( مثل آتروپین، فنو تیازین ها، دیورتیک ها، آنتی هیستامین، بتابلوکرها) عفونت، سرطان، سوء تغذیه و بیماریهایی که موجب ناتوانی و ضعف جسمانی می گردند. سن و جنس نیز بر حساسیت فرد نسبت به آسیب های ناشی از گرما تاثیر می گذارند اصولا پس از 40 سالگی ،شروع تعریق به تعویق افتاده ،حجم عرق کاهش می یابد و سیستم قلبی – عروقی توانایی کمتری برای تطابق پیدا می کند زنان نیز شرایط کاری مساوی توانایی کمتری برای کار در محیط گرم دارند.

عوارض ناشی از گرما

عوارض ناشی از گرما به دو گروه تقسیم میشود:

گروه اول: عوارض خفیف که شامل سوختگی پوست و جوش های گرمایی است جوشهای گرمایی به علت بسته شدن غدد عرق ایجاد می شود.گروه دوم، عوارض شدید می باشد و شامل کرامپ گرمایی ، گرمازدگی و خستگی گرمایی می باشد.

الف-کرامپ گرمایی (Heat Cramps)

این بیماری در اثر عرق زیاد واز دست دادن آب و الکترولیتهای بدن بخصوص سدیم میباشد. کارگر به سردرد و سرگیجه خفیف دچار می شود و در آغاز بصورت ناگهانی همراه با دردهای شدید، ابتدا در ماهیچه های دست و بازو و سپس در ماهیچه های پا وشکم شروع می گردد. درد مرتباً زیاد شده و در حالت بسیار شدید ممکن است گرفتگی (اسپاسم) کارپوپدال که نوعی گرفتگی انگشتان دست و پا می باشدنیز دیده شود.برای درمان بایستی شخص را به محیط خنک انتقال داده و به او مایعات به صورت وریدی یا خوراکی (یک چهارم قاشق چای خوری نمک در یک لیوان آب) رسانده شود.

ب- گرمازدگی ( Heatstroke)

گرمازدگی در اثر اختلال ناگهانی و حاد سیستم تنظیم دمای بدن بوجود می آید که شخص در یک محیط بسیار گرم برای مدت زمان طولانی قرار گیرد و مشغول به انجام کار سنگینی نیز باشد. در این حالت مکانیسم های بدن برای تثبیت و آزادسازی دمای بدن با مشکل روبرو می شود و درجه حرارت داخلی بدن به سرعت افزایش می یابد (تا حد 43-40 درجه سانتیگراد) و به سطحی می رسد که باعت آسیب مغز می شود. آغاز بیماری گرمازدگی ناگهانی بوده و بیمار بیهوش می گردد. پوست بیمار بسیارگرم و خشک ، نبض کند و درجه حرارت مقعد در حدود 42 تا 45 درجه سانتیگراد می باشد پیچاندن شخص در حوله یا ملحفه های مرطوب سرد، غوطه ور ساختن بدن در حمام آب سرد نیز از جمله اقداماتی است که باید صورت گیرد.

پ- خستگی ناشی از گرما (Heat exhaustion)

شایعترین عارضه گرمایی است و به آن ضعف گرمایی نیز اطلاق می شود این حالت بر اثر از دست دادن مقدار زیادی آب و الکترولیت از طریق تعریق زیاد به دنبال قرارگرفتن در هوای گرم و مرطوب اتفاق می افتد در این عارضه شروع بیماری بسیار آهسته بوده و بیمار از ضعف خستگی سردرد سرگیجه شکایت می کند

. معمولا علایمی چون اسهال تهوع و استفراغ نیز وجود دارد پوست فرد مرطوب و درجه بدنش در حدود 39.5 درجه سانتیگراد مبیاشد نبض وی کند و ضعیف بوده و فشار خون کاهش می یابد. بهترین درمان در صورت نداشتن تهوع و استفراغ خوراندن آب و مایعات و استفاده از کمپرس سرد توسط حوله مرطوب میباشد بالا بودن پاهای بیمار نیز کاهش فشار خون وضعیتی را بهبود می بخشد.

پیشگیری از خطرات ناشی از گرما

کنترل استرس های حرارتی محیط کار

1- استفاده از لباس های رنگ روشن سبک راحت وگشاد واز جنس نخ و از پوشیدن لباسهای از جنس نایلونی یا پلاستیکی خودداری گردد.

2- تهویه عمومی مناسب.

3- برنامه منظم کارواستراحت.‌

4- کاهش فعالیت جسمانسی کارگران.

5- در دسترس قرار دادن آب خنک و گوارا.

6- تهیه و در اختیار قرار دادن میوه هایی که با نمک خورده می شوند مانند گوجه سبز، خیار، گوجه فرنگی، پرتغال ترش جهت جبران نمک و جلوگیری از کرامپ عضلانی.

7-کاهش مدت زمان کار در فصول گرم.

8- حذف غذاهای پرکالری و گرمازا مانند شیرو مایعات داغ مانند چای در ساعات اوج گرما.

9- استفاده از یک برنامه خوب طراحی شده و کاربردی تطابق با گرما.

10- آموزش کارگران در مورد روشهای انجام کار به طرق ایمن و بهداشتی در فصول گرما.

11- انجام معاینات ادواری و قبل از استخدام و بیماریابی پزشکی در بین کارگران به منظور شناسایی افرادی که تحمل کمی نسبت به گرما داشته و یا در وضعیت جسمی مناسبی قرار ندارند.

حتما بخوانید:

⇐ راههای مقابله با گرمازدگی در محیط کار

⇐ بیماری ها و عوارض ناشی از گرما

⇐ ارزیابی گرما در محیط های کار

⇐ شاخص های فشار گرمایی محیط کار