کنوانسیون معاهدات زیست محیطی

کنوانسیون معاهدات زیست محیطی

 کنفرانس استکهلم 1972

• اولین کنفرانس سازمان ملل متحد درباره انسان و محیط زیست
• این کنفرانس از پنجم تا شانزدهم ژوئن 1972 در شهر استکهلم پایتخت سوئد با شرکت مقامات و نمایندگان اکثر کشورهای جهان تشکیل شد.
• این کنفرانس در پایان اجلاس، مبادرت به انتشار یک بیانیه (26 اصل) با اعلامیه اصولی و یک طرح عملیاتی یا اجرایی کرد که به عنوان اسناد کنفرانس جهانی محیط زیست تلقی می شود.
• روز بازگشایی این کنفرانس ( 5 ژوئن) به عنوان روز جهانی محیط زیست تعیین شده است.

 کنفرانس ریو 1992

• دومین کنفرانس سازمان ملل متحد درباره محیط زیست و توسعه
• دومین کنفرانس بین المللی سازمان ملل در ارتباط با محیط زیست کنفرانس محیط زیست و توسعه، در ماه ژوئن سال 1992 با حضور روسا و نمایندگان بیش از 150 کشور در شهر ریودوژانیرو برزیل تشکیل شد و به اجلاس زمین یا همایش ریو معروف شد
• بیانیه اصولی ریو پیرامون محیط زیست و توسعه، شامل 21 دستور کار یا دستورالعمل و اقدام در ارتباط با توسعه پایدار جهانی، اصل جنگل و دو کنوانسیون مهم و یا معاهده بین المللی تنوع زیستی و معاهده ساختاری سازمان ملل پیرامون تغییرات اقلیمی (آب و هوا) می باشد.
• این کنوانسیون در سال 1992 در ریودوژانیرو منعقد شد و مشتمل بر یک مقدمه، 42 ماده و 2 پیوست است
• هدف : حفظ تنوع زیستی، استفاده پایدار از گونه های زیستی و سهیم شدن عادلانه و برابر در منافع حاصل از کاربرد منابع ژنتیکی از طریق دسترسی مناسب به این منابع و انتقال صحیح فناوری های مرتبط با در نظر گرفتن کلیه حقوق مربوط به آن منابع و فناوری ها است.
• هدف این پیمان: تنظیم کردن میزان گازهای گلخانه ای اتمسفر به طوری است که اکوسیستم زمین فرصت بازیافتن چرخه طبیعی خود را داشته باشد.
• کشورهای عضو تشویق می شوند تا برای جمع آوری و به اشتراک گذاشتن اطلاعات در UNFCCC ، براساس مورد کاهش گازهای گلخانه ای تلاش کنند.
• این در حالی است که بر اساس این پیمان، هیچ یک از فعالیت های کشورهای در راستای اهداف پیمان نباید امنیت مواد غذایی و توسعه اجتماعی و اقتصادی را با خطر روبرو سازد.
• کشورهای عضو UNFCCC به سه دسته تقسیم میشوند:
• کشورهای عضو پیوست یک و دو : کشورهای صنعتی و توسعه یافته ای هستند که بر اساس این پیمان ملزم به کاهش انتشار گازهای گلخانه ای از جمله دی اکسید کربن می شوند. اگر اعضای UNFCCC به اهداف مشخص شده نرسند، باید در فعالیتهای کاهش انتشار پیوست یک، سرمایه گذاری کنند.
• کشورهای در حال توسعه که هیچ الزامی برای کاهش فوری انتشار ندارند. این امر در اصل برای جلوگیری از کاهش توسعه اقتصادی و صنعتی این کشورهاست.

پروتکل کیوتو 1998

• در چارچوب سازمان ملل متّحد شکل گرفت.
• هدف: پیمانی بین المللی به منظور کاهش صدور گازهای گلخانه ای (دی اکسید کربن، متان، نیتروژن مونوکسید، هگزافلورید سولفور، هیدرو فلوروکربن و پرفلوروکربن)، که عامل اصلی گرم شدن زمین در دهه های اخیر محسوب می شوند، است. این پیمان پیمان نامه ریو را تکمیل و ترمیم می کند.
• در پیمان کیوتو 37 کشور صنعتی و اعضای اتحادیه اروپا را متعهد می کند که ظرف ده سال آینده میزان انتشار گازهای گلخانه ای خود را 5٪ کاهش دهند همچنین انتشار گازهای گلخانهای خود را در سال 2008 تا 2012، به 5 درصد این میزان در سال 1990 برسانند. و به کشورهای در حال توسعه کمکهای مالی برای افزایش ضریب نفوذ استفاده از انرژیهای تجدید پذیر نظیر انرژی خورشیدی و بادی، اعطا نمایند.
• تفاوت بین پیمان UNFCCC و زیرشاخه های آن که به پروتکل نیز معروف هستند، این است که UNFCCC تنها کشورها را به کاهش انتشار تشویق می کند ولی اعضای عضو پروتکل الزاماً باید به اهداف کاهش انتشار دست یابند.

منابع آلودگی در پروتکل کیوتو

• انرژی : مانند احتراق سوخت، صنایع تولیدی و ساخت، حمل و نقل و ..
• انتشار مواد فرار ناشی از سوختها: از جمله سوختهای جامد، گازهای طبیعی و نفت و …
• فرآیندهای صنعتی: از جمله تولید فلزات، تولید هالوکربنها و …
• مصرف حلالها و دیگر محصولات کشاورزی: ماند مدیریت کود، کاشت برنج و …
• مواد زائد: مانند پسماند و فاضلابها و …

کنوانسیون وین 1987

• در سال 1985 میلادی به دعوت سازمان ملل متحد
• هدف: حفاظت از لایة ازن که هدف آن حفظ سلامت انسان و محیط زیست در برابر خطرات ناشی از تغییر و کاهش لایه ازن می باشد
• این کنوانسیون یک مقدمه، 21 ماده و دو ضمیمه و نیز پروتکل مونترال درباره مواد کاهنده لایه ازن (مصوب سال 1987) از پیوستهای کنوانسیون وین در مورد حفاظت از لایه اوزن می باشد.
• نمایندگان 21 کشور جهان و کشورهای عضو جامعه اروپا در وین گرد هم آمده و کنوانسیونی را در جهت جلوگیری از تخریب لایه ازن و اثرات مخرب آن بر محیط زیست تدوین نمودند که امروزه به معاهده وین یا حفاظت از لایه ازن معروف می باشد.

پروتکل مونترال

• هدف آن: حفاظت از لایه ازن از طریق پیش بینی و برقراری ضوابط و معیارهایی در جهت کنترل انتشار مواد کاهنده لایه ازن در جهان.
• بعد از تصویب در سال 1987، دوباره در سالهای 1990 (در لندن) و 1992 (در کپنهاگن) اصلاح شد. دبیرخانه آن در شهر نایروبی می باشد.
• ایران در سال 1990 به عضویت آن درآمد.

کنوانسیون لندن 1972

• جلوگیری ا آلودگی دریایی ناشی از دفع (تخلیه) مواد زائد و دیگر مواد
• هدف: کنترل و جلوگیری از آلودگی دریایی ناشی از تخلیه و دفع مواد زائد و تشویق و حمایت از انعقاد قراردادها و توافقنامه های منطقه ای مکمل این کنوانسیون

پروتکل لندن 1973

• مداخله در دریاهای آزاد در صورت بروز آلودگی ناشی از مواد غیر نفتی
• هدف: ایجاد صلاحیت و اختیار برای کشورهای عضو برای مبادرت به اقدام و مداخله در دریای آزاد در صورت بروز سانحه دریایی و ایجاد خطرات شدید و قریب الوقوع ناشی از آلودگی با مواد غیر از نفت
• تاریخ انعقاد: 2 نوامبر 1973
• تاریخ لازم الاجرا شدن: 10 مارس 1983
• تاریخ عضویت ایران: 26 ژانویه 1995
• مرجع نگهدارنده اسناد: سازمان بین المللی دریانوردی (ایمو)
• در ایران: سازمان بنادر و کشتیرانی

کنوانسیون لندن 1990

• کنوانسیون بین المللی آمادگی، مقابله و همکاری در برابر آلودگی نفتی
• تاریخ انعقاد: 30 نوامبر 1990
• محل دبیرخانه: سازمان بین المللی دریانوردی (ایمو)
• مرکز نگهدارنده: دبیرخانه سازمان ملل
• در ایران وزارت راه و ترابری (سازمان بنادر و کشتیرانی)

کنوانسیون استکهلم 2001

• هدف از این پیمان:
  • حذف و یا کاهش آلوده کننده های آلی پایدار  (POPs)
  • ممنوع کردن تولید، مصرف POPs
  • صادرات و واردات و فروش POPs
  • مساعدت و ترغیب کشورها به انجام اقدامات ملی و منطقه ایی برای کاهش خطرات مواد مزبور  POPs
  • مساعدت به کشورها برای ایجاد صنایع پاکیزه به منظور جلوگیری و یا کاهش انتشار مواد مذکور POPs
  • استفاده از جایگزین های مناسب POPs
  • ترغیب کشورها به شناسایی منابع POPs  و نابود کردن POPs

• این کنوانسیون جهت ارتقاء سطح کیفی زیست محیطی و برای حفاظت از سلامت انسان و محیط زیست
• جهت مقابله با آثار سوء برخی مواد آلی پایدار
• در تاریخ 23 مه سال 2001 میلادی
• در استکهلم سوئد برای امضاء افتتاح شد. در دوم ماه مه سال 2002 آن را امضاء نمودند.
• 126 کشور در این قرارداد شرکت کردند

کشور ایران در سال 1384 متن را تصویب کرد و در سال 1385 رسما به استکهلم پیوست و دفتر بررسی آلودگی آب و خاک، سازمان مرجع ملی این کنوانسیون شد.

خصوصیات ترکیبات آلی

ترکیبات آلی، ترکیباتی با خواص شیمیایی و فیزیکی بی‌نظیر هستند و در محیط همواره پایدارند حلالیت این ترکیبات در آب کم ولی در چربی بسیار بالا می‌باشد.

خصوصیات این ترکیبات:

انتشار آن به صورت منطقه‌ای و حتی جهانی توسط هوا، آب، حیات وحش و دوره تماس طولانی با انسان و حیوانات

در اندامها به صورت بیولوژیکی ذخیره می‌شوند

تاثیرات مزمن و موقت بر انسان و حیوان

آلاینده های پایدار دارای چهار خصوصیت ذاتی، سمی، تجمع پذیری، پایداری و توانایی انتقال به مسافت های دور را دارند.

موادی مانند: ددت, دیلدرین, هپتا کلر, آلدرین, کلردان, هگزا کرو بنزن, میرکس, روغنهای آسکارل و توکسافن, گروه بی فنیل بی کلرینه, دیوکسین و فوران مواد مشمول این کنوانسیون هستند (جمعا 14 آفت کش و 7 ماده شیمیایی)

کنوانسیون منطقه ای کویت

• هدف: همکاری درباره حمایت از محیط زیست دریایی در برابر آلودگی
• این کنوانسیون مشتمل بر 30 ماده و پروتکل مربوط به مبارزه با آلودگی ناشی از نفت و سایر مواد مضر در موارد اضطراری است که هدف آن جلوگیری و کاهش آلودگی محیط زیست دریایی خلیج فارس، دریای عمان و قسمتی از دریای عرب است.
• این کنوانسیون در سال 1978 در کویت منعقد شد و ایران در سال 1980 به آن پیوست. دبیرخانه آن در کویت واقع شده است.
• این یک کنوانسیون منطقه ایی بین دولت های بحرین، ایران، عراق، کویت، عمان، قطر، عربستان و امارات متحده عربی است. آلودگی محیط زیست دریایی منطقه مشترک بین کشورهای مذکور توسط نفت یا سایر مواد مضر یا سمی ناشی از فعالیت های انسان در خشکی و یا در دریا.

کنوانسیون رامسر

• کنوانسیون مربوط به تالابهای بین المللی، به خصوص تالاب های زیستگاه پرندگان آبزی مشتمل بر 1مقدمه و 12 ماده است.
• هدف آن جلوگیری از هر گونه تجاوز و تعدی و تخریب در تالاب ها چه در حال و چه در آینده و شناخت ظرفیت های اساسی و بنیادی اکولوژیک تالاب ها و توجه به ارزش های اقتصادی، فرهنگی و علمی آنها و قابلیت احیا و بازسازی آنها می باشد.
• این کنوانسیون در سال 1971 در رامسر تشکیل شد و ایران در سال 1975 به عضویت آن درآمد. محل دبیرخانه در شهر پاریس است.

کنوانسیون حفاظت از محیط زیست دریایی خزر

• اولین قدم در خصوص محیط زیست دریای خزر تدوین برنامه محیط زیست دریای خزر بود که در سال 1998 تدوین گردید.
• این برنامه توسط پنج کشور ساحلی دریای خزر یعنی ایران، روسیه، قزاقستان، آذربایجان و ترکمنستان با هدف حفاظت محیط زیست دریای خزر و توسعه پایدار منطقه و با کمک مالی سازمانهای بین المللی ایجاد شد.
• مهمترین رویکرد برنامه این کنوانسیون در دوره چهار ساله اول، تدوین پیش نویس چارچوب کنوانسیون حفاظت از محیط زیست دریای خزر بوده است که نوامبر سال 2003 در تهران به امضا رسید و کنوانسیون تهران نیز نامیده می شود و دارای 37 ماده می باشد.