کاهش عوامل خطر بیماریها با فعالیت جسمانی

کاهش عوامل خطر بیماریها با فعالیت جسمانی

ترس از آسیب های روانی، اجتماعی، به خصوص اعتیاد و بی بند و باری، یکی از نگرانی های اساسی خانواده های ایرانی است. با این حال، خانواده ها اطلاع چندانی از عوامل خطری که زمینه را برای این بیماری آماده می کنند و همچنین عواملی که از چنین آسیب هائی پیشگیری می کنند ندارند .

عوامل خطر آسیب های روانی اجتماعی شامل  :

• فضای خانوادگی پرتنش و آشفته
• الگوی غلط پرورش فرزندان
• خجالت و کمرویی شدید یا رفتارهای پرخاشگرانه
• ضعف پیوند و دلبستگی بین والدین و فرزندان
• ارتباط و پیوند با همسالانی که رفتارهای منحرف و نابهنجار دارند.
• نگرش مثبت نسبت به مواد در میان دوستان و همسالان ، خانواده و محیط اطراف

بعضی از عوامل خطر از خانواده ریشه می گیرند مثل نداشتن صمیمیت در خانواده، روابط سرد خانوادگی، تنش در خانواده، خانواده آشفته و …

سایر عوامل خطر انحرافات اجتماعی زمینه ساز رفتارهای پر خطر عبارت است از : خجالتی بودن و ناتوانی فرزند در مبارزه با فشارها و مشکلات زندگی، ترک تحصیل یا ضعف تحصیلی، ارتباط با دوستان ناباب یا مصرف کننده مواد، بیماریهایی مانند پیش فعالی یا افسردگی، علاقه نسبت به مواد و مانند آن است .

به جای آن که سعی کنیم با ایجاد محدودیت، کنترل کردن، دخالت و نصیحت از رفتارهای پرخطر مانند دوستی با جنس مخالف، مصرف مواد … پیشگیری کنیم بهتر است روابط خانوادگی را گرم تر، اختلالات خانوادگی را کمتر، ارتباط با فرزندان را بیشتر کنید.

عوامل محافظ  :

• پیوندهای خانوادگی قوی
• نظارت والدین بر رفتارهای فرزندان
• نظارت والدین بر ارتباط فرزند با دوستان و همسالان
• تعیین قواعد و قانون های منظم و پایدار
• درگیر بودن و مرتبط بودن والدین با زندگی فرزندان
• موفقیت تحصیلی
• پیوند قوی با نهادهای مختلف اجتماعی به خصوص مدرسه و مساجد و …
• داشتن عقاید متعارف و هنجار در مورد مصرف مواد ، ارتباط دختر و پسر و …

همانطور که بعضی شرایط زمینه رفتارهای ناسالم و انحرافی را بیشتر می کنند بعضی شرایط از بروز چنین رفتارهای ناسالمی پیشگیری می نمایند که به آنها عوامل محافظت کننده گفته می شود. عوامل محافظت کننده می تواند مانند یک محافظ در مقابل انحراف ها و آسیب های اجتماعی از فرزندانمان حمایت کنند.

یکی از این عوامل ورزش است که می تواند بعنوان عامل محافظت کننده مهم تلقی شود.

• فعالیت جسمانی منظم و تغذیه سالم با افزایش توان سیستم ایمنی بدن و پر نمودن صحیح اوقات فراغت فرد باعث اجتناب از دخانیات و مواد روان گردان وتزریق مواد مخدر می گردد و باعث افزایش راندمان فعالیت اقتصادی فرهنگی اجتماعی جوانان در جامعه می گردد.
• فعالیت بدنی منظم و رژیم و عادات غذایی مناسب سلامت زنان را ارتقاء می دهد و از بسیاری از بیماریها و عواملی که علت مرگ و ناتوانی زنان در جهان بشمار می رود پیشگیری کند .
• فعالیت بدنی از بیماریهای قلبی پیشگیری می کند. اگر فعالیت بدنی منظم داشته باشیم کمتر به بیماری قلبی، فشار خون بالا و سکته های مغزی دچار می شویم.
• بیماریهای قلبی عروقی 50% از مرگ های زنان بالای 50 سال را در کشورهای در حال پیشرفت تشکیل  می دهد. رعایت فعالیت بدنی منظم و تغذیه کافی اصلی ترین و اثرگذارترین راه تنظیم چاقی خفیف تا متوسط و حفظ وزن ایده آل در زنان است.
• فعالیت بدنی منظم می تواند باعث کاهش استرس ، اضطراب و افسردگی و تنهایی گردد. این موضوع در زنان اهمیت بیشتری دارد چون هم در کشورهای توسعه یافته و هم در کشور های درحال توسعه میزان افسردگی در زنان دو مردان است.
• فعالیت بدنی به عزت نفس و بهبود مناسبات اجتماعی و وضعیت روانی کمک می کند .
• فعالیت هایی مثل پیاده روی ، آهسته دویدن برای بهبود وضعیت  استخوان بندی در دوران کودکی و نوجوانی لازم است و باعث می شود از دست رفتن استخوان کاهش یابد. همچنین تعادل و قدرت عضلانی را زیاد می کند و خطر افتادن را کاهش  می شود . به همین خاطر از خطر شکستگی می کاهد .
• در سرتاسر جهان 70 میلیون زن مبتلا به دیابت هستند. این میزان در سال  2025 به دو برابر افزایش می یابد . دیابت می تواند به کوری ،آسیب عصبی، نارسایی کلیه، قطع پا و زخم پای دیابتی منجر شود. تحقیق جدیدی نشان داده است که حتی مفدار کمی فعالیت بدنی منظم و تغییر رژیم غذائی می تواند از 50% موارد دیابت غیر وابسته به انسولین بکاهد .
• فعالیت بدنی می تواند تورم و درد مفاصل را در آرتریت کاهش دهد و در نتیجه در بهبود فعالیت روزانه مهم است. التهاب مفاصل در افراد بالغ و مسن باعث محدودیت حرکت می شود؛ فعالیت بدنی می تواند باعث بهبود عملکرد فرد گردد.
• فعالیت بدنی منظم افراد نه تنها  هزینه های مراقبت های بهداشتی را کاهش  می دهد ؛بلکه کمک می کند تا  تولید افزایش  یابد؛ مدارس بهتر شوند، غیبت از محل کار و تعویض شغلی کمتر شود و هزینه درمان نیز کاهش یابد .

پس به طور خلاصه فعالیت بدنی منظم می تواند :

• خطر مرگ و میر ناشی از بیماریهای قلبی یا سکته مغزی را کاهش دهد
• دیابت نوع دو را کاهش دهد .
• دردهای ناحیه کمر را کاهش دهد
• وزن بدن را تنظیم کند
• عضلات، مفاصل و استخوانها را تقویت می کند
• از مصرف سیگار، الکل، سوء استفاده از مواد مخدر می کاهد.
• فشارخون را کاهش می دهد

باید توجه داشت که متناسب با وضعیت فرهنگی خاص هر منطقه باید در خصوص تغذیه و فعالیت بدنی  توصیه های خاص نمود .

راههای افزایش فعالیت جسمی در کودکان و نوجوانان

• تاکید به اجرای منظم فعالیت جسمی در کودکان و نوجوانان
• افزایش همکاری بین مربیان ورزش و سایر آموزگاران
• استفاده از ساعات تعطیل مدارس برای برگزاری برنامه های ورزشی با همکاری مسئولین مدارس و والدین دانش آموزان
• معرفی ورزشگاه یا سالن های ورزشی مناسب و مطمئن به دانش آموزان و خانواده ها
• جلب همکاری والدین در افزایش فعالیت جسمی

زمان و روش شروع ورزش: باید برنامه تکامل چند جانبه را از سنین 5 تا  6 سالگی شروع کرد. تکامل چند جانبه یعنی اینکه فرد از سنین کودکی با مهارتهای پایداری مانند پریدن، دویدن، پرتاب کردن، پشتک زدن، گرفتن و موارد مشابه آشنا گردد تا در آینده برای مهارت های اختصاصی مثل فوتبال، بسکتبال، آمادگی داشته باشد. لذا کودک می تواند در آینده هر مهارت تخصصی را به راحتی انتخاب کند.

چند توصیه در مورد ورزش کودکان و نوجوانان :

• باید کودکان را تشویق کرد تا در حد توان خود در فعالیت های ورزشی گوناگون شرکت نمایند
• والدین با مراقب پیشگیری از آسیب های ناشی از فعالیت شدید باشند
• نیازهای تغذیه ای کودک و نوجوان ورزشکار باید به طور دقیق تعیین شود
• چگونگی پیشگیری و درمان گرمازدگی باید به والدین و مربیان آموزش داده شود .
• کودکان ورزشکار باید حتماً تحت نظر متخصص بیماریهای کودکان باشند و از نظر وزن، قد و ساختار بدنی مورد بررسی قرار گیرند .

تماشای تلویزیون علاوه براینکه باعث کاهش تحرک کودکان و نوجوانان می شود الگوی غذایی ایشان را نیز تحت تاثیر قرار می دهد.تماشای تلویزیون در کودکی می تواند ارتباط معنی دار و مستقلی با اضافه کردن وزن، بالا بودن کلسترول خون و پایین بودن تناسب قلبی ریوی و سیگار کشیدن در سنین بزرگسالی داشته باشد. بنابراین فعالیت فیزیکی باید جزء اصول پیشگیری اولیه و ثانویه بیماریهای مزمن قرار گیرد .

• فعالیت جسمی منظم باید در سالهای اولیه عمر شروع شده و در طول عمر تداوم یابد .در این رابطه محیط خانواده و مدرسه نقش اساسی ایفا  می کند .
• فعالیت فیزیکی باید به راحتی امکان پذیر و قابل دسترس باشد و به صورت منطم صورت گیرد
• فعالیت فیزیکی نباید هزینه ای به خانواده یا اجتماع تحمیل کند.
• و در نهایت فعالیت فیزیکی باید برای فرد تواًم با  احساس سلامتی و شادی آور باشد .

حتما بخوانید:

⇐ ورزش هایی که باعث ایجاد کمردرد می شوند!