پایش و نمونه برداری با استفاده از خاصیت فلورسانس

پایش و نمونه برداری با استفاده از خاصیت فلورسانس

عموما خاصیت فلورسانس را به دو صورت بکار می برند:

1. وقتی خود ترکیبات آلاینده (مثل PNA) دارای خاصیت فلورسانس طبیعی هستند.
2. زمانی که برخی ترکیبات فلورسانس را به برخی از الاینده می افزایند و بدین ترتیب ترکیبات آلاینده را نشان دار می کنند.

در هر دوصورت برای مشخص کردن این خاصیت از لامپ های UV استفاده می شود. البته بکار گیری بیش از حد پرتو UV می تواند موجب آسیب های چشمی در کارگران و متخصصین شود. بنابراین بکار گیری وسایل حفاظتی مثل عینک های مخصوص اکیدا توصیه می شود. بخاطر داشته باشید که بررسی پوست با این روش همواره یکسری عوامل مداخله کننده مثل استفاده از انواع عطر ها؛ شامپوها و سایر وسایل بهداشتی آرایشی وجود خواهند داشت.

میزان تماس با ترکیبات PNA را می توان بوسیله استفاده از تابش مستقیم UV بررسی نمود. بدلیل آنکه این ترکیبات (این ترکیبات معمولا از نفت خام و مشتقاتشان و یا زغال سنگ استخراج می شوند) ممکن است خاصیت سراطانزا داشته باشند استفاده از این روش ها محدود شده است. عامل محدود کننده بعدی در این رابطه تاثیرات مخرب پوستی احتمالی است که ممکن است بوسیله UV بوجود بیاید.

در این حالت ابتدا فرد مورد آزمایش را به داخل اتاق تاریک برده و سپس و با استفاده از یک لامپ UV دستی و قابل حمل قسمت های مختلف پوست ارزیابی می شود. بدیهی است که در این حالت قسمت های آلوده درخشش بیشتری خواهند داشت موضوعی که باید در این بررسی مورد توجه قرار گیرد تاثیر رنگ پوست افراد بعنوان رنگ زمینه است طبق بررسی های بعمل آمده تاثیر خاصیت فلورسانس طبیعی پوست در افراد مختلف حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد متفاوت است.

همچنین اگر آزمایش را روی پوست دست انجام گردد به این مسئله بایستی توجه نمود که عواملی مثل پینه های پوستی؛ پوست خشک یا خشکه زده و پوست نوک انگشتان می توانند بطور طبیعی خاصیت فلورسانس شدیدتری نشان دهند.

تجمع گردوغبار و یا مالیده شدن مواد روی پوست هم عواملی است که ممکن است موجب جلوگیری از درخشش فلورسانس پوستی شود. بنابراین پیشنهاد شده است که هنگام استفاده از چنین روش های ارزیابی؛ اطلاعات زمینه ای مربوط به هر فرد نیز ثبت و ضبط شود. یکی از روش های مورد استفاده ترکیب روش شستشو و روش فلورسانس است بدین ترتیب که ابتدا پوست را توسط حلالی مثل سیکلو هگزان شستشو می دهند و سپس آنرا توسط فلورومتر ارزیابی می کنند.

در بعضی مواقع برای ارزیابی فلورسانس الاینده ها آنها را با ترکیبات فلورسنت دار نشان گذاری می نمایند از جمله کاربرد های این روش می توان به ارزیابی آفت کش ها اشاره کرد. در این حالت می توان مواردی چون میزان پوشیده شده برگ ها با آفت کش؛ راندامان و کارایی تجهیزات؛ اندازه ذرات آفت کش اسپری شده و میزان جابجایی یا انتقال آفت کش به مناطق دیگر را مورد ارزیابی قرار دهد. سازمان حفاظت از محیط زیست (EPA) از واکنش فلورسانس مواد در ایجاد یک روش هشدار دهنده استفاده کرده است. بدین ترتیب که اگر درخشش فلورسانس موادی که پوست کارگران را آلوده کرده از حدود مشخص بیشتر بود؛ بیانگر این است که احتمال خطر و ضایعات پوستی وجود خواهد داشت.

از خاصیت فلورسانس می توان جهت ارزیابی کمی تماس با آلاینده ها نیز بهره گرفت. از جمله موارد استفاده از آن می توان به بررسی تماس با آفت کش ها در زمان مخلوط کردن و استفاده از آنها اشاره کرد.

در این روش ابتدا با وسایلی چون پد؛ نمونه برداری انجام شده و سپس این پد ها توسط اشعه UV مورد ارزیابی قرار می گیرد.

مزایا و معایب استفاده از روش فلورسانس

از جمله مزایا این روش می توان به روش می توان به مواد زیر اشاره کرد:

• کارگران می توانند نتایج نمونه برداری را به عینه مشاهده کنند. این مسئله تاثیر به سزایی در شکل گیری دیدگاه بهداشتی در کارگران خواهد داشت و به آکاهی های آنها خواهد افزود.
• همچنین نتایج نمونه برداری با این روش ها می تواند بعنوان معیاری جهت انجام بهینه فعالیت کاری مربوطه؛ مورد استفاده قرار گیر. مثلا اگر الودگی سطحی زیاد باشد می توان نتیجه گرفت که به همان نسبت ریخت و پاش و پراکندگی مواد اولیه بیشتر بوده است.

معایب این روش هم به این قرارند:

• کمبود ترکیبات فلورسانس غیر رسمی که به عنوان سمی که به عنوان افزودنی و نشانگر به آلاینده ها اضافه می شوند بدیهی است این سمیت موجب محدود شدن کارایی این ترکیبات در نمونه برداری پوستی خواهد شد.
• همچنین این روش در مقایسه با روش استفاده از گاز پد و پچ و تست بسیار گرانتر بوده و پیچیدگی های بیشتری هم دارد.
• از طرف دیگر در هنگام اجرا این روش باید به مسئله پایداری و یک دست بودن اشعه UV توجه خاص نمود.

مورد بعدی میزان نسبت ماده آشکار ساز در فرمولاسیون حلال مربوطه است. بدین ترتیب که که خواصی مثل قابلیت حل شدن و اختلاط با حلال می تواند روی کارایی ماده آشکارساز تاثیر گذار باشد. مثلا در صورتی که آشکاساز مربوطه با فرمولاسیون اصلی خارج شده و یا کارایی آن به حداقل برسد.

در برخی موارد هم غلظت بیش از ماده فلورسانس ممکن است باعث عدم ایجاد یک پاسخ صحیح بر مبنای غلظت آلاینده مربوطه شود.