ارزیابی وضعیت بدنی کارگران (جامع)

ارزیابی وضعیت بدنی کارگران (جامع)

سابقه و هدف OWAS: روشی برای ارزیابی وضعیت های مختلف بدن در هنگام انجام کـار اسـت . ایـن روش بـر اسـاس یـک طبقه بندی ساده و سیستماتیک وضعیتهای کاری که توأم با مشاهدات و وظایف کاری می باشد، پایه گذاری شده اسـت کـه از آن در اصلاح یک ایستگاه کار یا یک روش کاری برای کاهش بار اسکلتی – ع ضلانی استفاده می گردد. این بررسی بـا هـدف ارزیابی وضعیت های بدنی مختلف کارگران و واکاوی ایـن وضـعیت هـای بـدنی هنگـا م کـار در یـک کارخانـه نـورد بـا روش OWAS انجام شد .

مواد و روشها: در این تحقیق 15 ایستگاه کاری موجود درکارخانه برای بررسی انتخاب شدند که از این نمونه ها تعـداد 900 وضعیت بدنی مختلف ثبت گردید . مشاهدات ب هعملآمده ب هصورت یک کد 5 رقمی بیان شد که ارقام آن بدین ترتیب تعریـف گردید: عدد اول وضعیت پشت را بیان می کند، عدد دوم وضعیت بازو، سومین عدد وضعیت پاهـا ، عـدد چهـارم بـار یـا نیـروی مصرف شده و عدد پنجم شماره فاز کاری تحلیل شده است. سپس با واردنمودن این کدها به رایانه برای هر فاز کاری با استفاده از نرم افزار OWAS به تجزیه و تحلیل هر ایستگاه کاری پرداخته شد .

یافته ها: نتایج این پژوهش حاکی از آن بود که از بین ایستگاه های کاری مورد بررسـی، ایـستگاه دریـل رادیـال 1 بـا 50 درصـد دارای بیشترین فراوانی و درصد وضعیت بدنی نامناسب میباشد. همچنین در ایستگاه دریل رادیال 2 خطرناکترین حالت از بین وضعیتهای بدنی مورد بررسی مشاهده شد که در جدول کد گذاری OWAS دارای (کد 4) بسیار مضر بود.

بحث: نتایج این بررسی نشان داد که وضعیت پاها و کمر در افزایش کد بر ایند در جدول کدگذاری OWAS نقش چشمگیری را ایفا می کنند به ، گونه ای که چنانچه پاها در دامنه 4-6 باشد و کمر نیز به سمت کد حداکثر خود متمایل شـود، بـا بیـشترین خطر ناشی از وضعیت بدنی نامناسب مواجه خواهیم بود ؛ لذا تعادل وضعیت کمر یا پاها گام مؤثری در رسیدن به وضعیت بـدنی متعادل می باشد

شــاید نخــستین مــسأله مهــم در بهداشــت حرفــه ای و ارگونومی، آسیب های اسکلتی – عـضلانی ناشـی از کـار بوده و در آینده نیز چنین باشـد . چراکه علـی رغـم گسترش روزافزون فر اینـدهای مکـانیزه و خودکـار ایـن آسیبها عمده ترین عامل ازدست رفتن زمان کار، افـزایش هزینه ها و آسیب های انسانی نیروی کـار مـی باشـند.

همچنین این اختلالات یکی از مهم ترین عوامل نـاتوانی و غیبت از کار محسوب می شوند. وضعیت های نامناسب بدن هنگام انجام کار ب هعنوان یکی از مهـم تـرین عوامـل خطرناک اختلالات اسکلتی – عضلانی می باشد. دامنه ایـن اختلالات از کم اهمیت ترین شکل کمردرد تـا شـدیدترین عارضه است تاثیرات وضعیت های نامناسب انجـام کـار به صورت مداوم ادامه می یابد، مگر اینکه برای کـاهش آن گام هایی برداشته شود .

یکـی از روش هـای ارزیـابی وضعیتهای مختلف بدن در هنگام انجام کـار کـه بـرای صنایع مختلف کاربرد فراوانـی نیـز دارد ، روش OWAS می باشد. این روش براساس یک طبقه بنـدی سـاده و ستیماتیک از وضعیتهای کاری که با مشاهده وظـایف کاری همراه می باشد، پایه گذاری شده است کـه از آن در اصلاح یک ایستگاه کار یـا یـک روش کـاری بـرای کــاهش بــار اســکلتی – عــضلانی و نیــز ایمــن تــر و کارآمــدتر نمودن آن اســتفاده مــیگــردد. از دیگــر
کاربردهای OWAS استفاده از آن در طراحی یک ایـستگاه کار یـا روش کـار جدیـد، بررسـی هـای ارگونـومیکی، بررسی های بهداشت حرفه ای و تحقیق و توسعه می باشـد

یکی از مزایای این روش تعیین سریع وضعیت بـدنی نامناسب می باشد. همچنـین بـ هراحتـی مـی تـوان آن را آموزش داد و نیروهای کاری می توانند در طی ف وسـیعی از آن استفاده کنند . بدیهی اسـت کـه OWAS به دنبـال یافتن وضعیت بدنی است که در آن نیروهای اعمال شـده می توانند خطرنـاک باشـند . مبنـای قابـل قبـول OWAS وضعیت بدنی بالانس و تنظیم شده و به  طور کلی متعـادل می باشد.

عوارض اسکلتی– عضلانی از شـایع تـرین عـوارض ناشی از کار در محیط های صنعتی محسوب می شود. در زمره شایع ترین عوارض شغلی کشورمان نیز به شـمار می آیند. براساس آمارهای منتـشره از سـوی مرکـز آمـار ایران و وزارت بهداشت و درمان ، 76 درصد از شـاغلین دارای وضعیت بدنی نامناسب مـی باشـد کـه ایـن درصد بـالا گویـای آن اسـت کـه در آینـده ای نزدیـک شاغلین درمعرض نـاراحتی هـای اسـکلتی – عـضلانی و صدمات مرتبط با کار قرار خواهند گرفت .

همچنین براساس آمار منتشره از سوی سازمان ایمنـی و سلامت ایالات متحده OSHA بیش از یکصد میلیارد دلار هزینه کلی سالانه این عوارض در ایالات متحده در سال 1997 بوده است . بالا بودن آمار اینگونه عـوارض در سطح بین المللی، سازمان جهانی بهداشت (WHO) را بـر آن داشت تا دهه اول هزاره سوم را به نام دهه مبـارزه بـا عوارض اسکلتی – عضلانی هب( عنوان اپیـدمی خـاموش ) نامگذاری نماید.

پـژوهش هـای زیـادی بـه منظـور ارزیابی وضـعیت بـدنی کـارگران بـا روش OWAS در داخل و خارج از کشور انجام گردیده است . در تحقیقـی که توسط E Maria و همکارانش در شرکت فورد موتور ونزوئلا که دارای 4 خـط مونتـاژ کـامیون بـا مـدل هـای Ranger ٍ،Explorer ، F350 و F150 میباشد، انجام گرفت،
از ایــن روش بــرای بررســی وضــعیت هــای بــدنی در ایستگاه های کاری جوشکاری دستی استفاده شـد . برخـی تحقیقات انجام شده در ایران نیز شامل تحقیقی اسـت کـه توسط اسماعیلیان دستجردی در سال 1377 برای ارزیـابی وضعیت های بدنی هنگام انجـام کـار در شـرکت کاشـی
اصفهان انجام شد . در سال 1376 نیز کچوئیـان بـا روش OWAS وضعیت های انجام کار را در معادن بالاست مورد تجزیه و تحلیل قرار داد.

بنابراین با عنایت به اهمیت موضوع ، این پـژوهش بـا هدف تعیین وضعیت های بـدنی مختلـف کـارگران نـورد اهواز در هنگام انجام کار و ارایه راه حـل هـای مناسـب برای حذف وضعیت های بدنی بسیار مضر و مـضر انجـام گردید .

مواد و روش ها

در این پژوهش توصیفی بـرای جمـع آوری اطلاعـات از برگـه هـای مخـصوصی اسـتفاده شـد کـه در آن بـرای وضعیت های بدنی مختلف هر یک از اعضا ی پشت، بازو، پا و نیروی مصرفی کدهایی تعریف گردیده است .

هر برگه برای مشاهده یک پست کاری اختصاص یافت که در آن بین 3 تا 10 کارگر در مشاغلی از قبیل جوشکاری، تراشکاری، آماده سازی بدنه درهای کوره، ساخت درب خروجی کوره، تعویض جک غلطک های نوردی، دریل رادیال 1 و 2 و الکترونیک ابزار دقیق، تعویض جک واحد تراش غلطک و نیز اشم غل کنترل کیفیت مشغـــول به کار میباشند و جمعاً 15 پست کاری  مورد مشاهده قرار گرفت که در آنها 900 وضعیت بدنی مختلف در هنگام انجام کار نمونه برداری شد.

فاصله زمانی برای ثبت هر وضعیت بدنی 30 ثانیه و مدت زمان لازم برای انجام مشاهده برای هر پست کاری به طور متوسط 20 دقیقه طول کشید. مشاهدات به عمل آمده به صورت یک کد 5 رقمی بیان میگردند؛ مثلاً در ایستگاه کاری آماده سازی درهای کوره که 7 کارگر مشغول به کار میباشند ،

برای جابجایی ورقه های فلزی بزرگی که دارای وزن بیش از kg 20 میباشند، کارگران چندین بار خم می شدند و ورقه ها را از سطح زمین به سطح میز کار خود برای انجام عملیات بعدی قرار می دادند برای ارزیابی وضعیت بدن حین انجام کار به هر یک از وضعیت های پشت، بازوها، پاها و نیروی مورد استفاده کد خاصی تعلق می گرفت. پس از تعیین کدهای مربوط به هر وضعیت بدنی با وارد نمودن این کدها به رایانه برای هر فازکاری با استفاده از نرم افزار WINOWAS به تجزیه و تحلیل نتایج در مورد هر شغل پرداخته شد .

برای ارزیابی فشارهای اسکلتی– عضلانی احتمالی حتی برای یک وضعیت بدنی که ترکیبی از اعضای پشت، بازوها و پاها می باشد، از جدول کدگذاری
استفاده شد و کد به دست آمده حاصل از برایند کدهای مذکور بود.

یافته ها

در این پژوهش وضعیت کمر، دست ها و پاهـا در حـین کار با روش OWAS مورد ارزیابی قرارگرفت و مشخص گردید که در مورد کمر حالت های خمیـده و پیچیـده در مورد دست ها حالت های یک دست بالای ارتفا ع شـانه و هر دو دست بالای ارتفاع شانه و در مورد پاها حالت های ایستاده روی یک پا و چمپاتمه ،زده حالت هـای خطرنـاک مـیباشـند . در ایـن بررسـی کـه از 15 ایـستگاه کـاری نمونه برداری گردید 5 ، ایستگاه مربوط بـه بخـش کنتـرل کیفیت و اتاق های کنترل B1 ،B2 ،B3 و B5 بودنـد و 10 ایستگاه کاری مربوط به خط تولید می شـد کـه جـدول 1 توزیـع فراوانـی و درصـد وضـعیت بـدنی نامناسـب را برحسب ایستگاه کاری  نشان می دهد.

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی زیر مشاهده کنید.

ارزیابی وضعیت بدنی کارگران