مدیریت بهداشت و محیط زیست در حوادث هسته ای

مدیریت بهداشت و محیط زیست در حوادث هسته ای

فهرست:

1. مقدمه
2. مفاهیم
   •  پرتوها
   • واحدهای اندازه گیری رادیواکتیو
   • نیمه عمر
   • اورانیوم
   • غنی سازی اورانیوم
   • شکافت هسته ای
   • راکتورهای اتمی
   • مراحل گسترش انفجار اتمی

3. خطرات بهداشتی ناشی از تشعشعات هسته ای

   • ایجاد امواج
   • ایجاد پرتوهای گرمازا
   • ایجاد امواج الکترومغناطیس
   • تشعشع رادیواکتیو

4. تأثیر تشعشعات هسته ای بر بدن انسان

   • تأثیر اورانیوم بر بدن انسان
   • تأثیر پرتوهای هسته ای بر بدن انسان
   • علائم بیماری

5. نحوه برخورد با مواد هسته ای و رادیواکتیو در حوادث

   • در لحظه انفجار اتمی چه باید کرد
   • بعد از انفجار اتمی چه باید کرد
   • بعد از کم شدن آلودگی یا خارج شدن از منطقه آلوده چه باید کرد
   • واکنش های اولیه اورژانس و پزشکی در حوادث هسته ای
   • آماده سازی محل پذیرش بیماران
   • نحوه و ترتیب خارج کردن لباسها پس از آلودگی زدایی
   • مدیریت بحران

6. دستورالعمل و نکات الزامی و ضروری در برخورد با حوادث هسته ای

   • حفاظت در برابر حمله هسته ای
   • حفاظت در برابر اثرات هسته ای پیش از وقوع
   • حفاظت در برابر اثرات هسته ای در هنگام وقوع
   • حفاظت در برابر اثرات هسته ای پس از وقوع
   • حوادث نیروگاههای هسته ای
   • منابع

مقدمه

انسانها هر روزه در معرض مقادیر اندکی از تشعشع های ناشی از منابع طبیعی مانند عناصر موجود در خاک یا پرتو های خورشیدی و منابع مصنوعی مانند دستگاه های الکترونیکی نظیر مایکروفر و تلویزیون، تجهیزات و روش های تشخیصی- درمانی مثل دستگاه های اشعه ایکس و منابع تولید انرژی هسته ای قرار می گیرد. استفاده از انرژی هسته ای برای مصارف صلح آمیز، در کنار منافع و مزایای بسیاری که برای کشورها به ارمغان می آورد، خطرات و چالش های بهداشتی و زیست محیطی متعددی را نیز ممکن است با خود در پی داشته باشد، به خصوص زمانی که به کارگیری انرژی هسته ای از قالب کنترل شده خارج شود و اصول ایمنی و حفاظتی مربوطه رعایت نشود. هر گونه کوتاهی و اهمال کاری در این خصوص، عوارض جبران ناپذیری برای سلامت انسان و محیط زیست به همراه خواهد داشت. یک انفجار هسته ای ناخواسته یا تعمدی، نشت مواد رادیواکتیو از رآکتور های آسیب دیده یا فرسوده نیروگاه ها یا مراکز فناوری هسته ای، بروز آلودگی رادیواکتیو در حین حمل، جابه جایی و ذخیره سازی سوخت و پسماند اتمی و آلوده شدن محیط و افراد درگیر عواقب فاجعه باری خواهند داشت.

خطرات استفاده غیر معقول از انرژی هسته ای عمدتاً به دنبال بروز سوانح هسته ای نمود عملی پیدا می کند. چنین حوادثی می تواند در یک نیروگاه هسته ای یا هر مکانی که در آن، مواد رادیواکتیو استفاده یا ذخیره و حمل می شود، روی دهد. سوانح هسته ای می تواند نتیجه بروز یک حادثه در نیروگاه هسته ای، انفجار بمب اتمی یا آزمایش سلاح های هسته ای، نشت تصادفی مواد رادیواکتیو از دستگاه های صنعتی یا پزشکی، و یا انتشار تعمدی این مواد در یک عملیات تروریستی باشد.

عامل سانحه هسته ای می تواند فروگدازش بخش مرکزی یک رآکتور اتمی باشد. در این حالت، به دلیل داغ شدن بیش از حد بخشی از رآکتور که شکافت هسته ای در آن اتفاق می افتد، استوانه های سوخت اتمی و دیگر بخش های رآکتور دچار گدازش شده و مقادیر خطرناکی از مواد رادیواکتیو به محیط اطراف نشت پیدا کرده و موجب آلودگی می شوند.

اصولاً در آلودگی رادیواکتیو ممکن است هوا، آب، خاک، سطوح، ساختمان ها، انسان ها، گیاهان یا حیوانات به ذرات رادیواکتیو آلوده شوند. زمانی که ماده رادیواکتیو به شکل گرد یا مایع در تماس با پوست، مو یا لباس قرار گیرد آلودگی ایجاد شده از نوع خارجی است. در آلودگی داخلی، ماده رادیواکتیو از طریق تنفس، خوردن یا آشامیدن، زخم باز یا با جذب پوستی وارد بدن می شود. برخی از این مواد در بدن باقی مانده و در اندام های مختلف رسوب می کنند در حالی که انواع دیگر از طرق مختلف نظیر عرق، ادرار یا مدفوع دفع می شوند.

بدترین حادثه در تاریخ انرژی هسته ای، در 26 آوریل 1986 در مرکز هسته ای چرنوبیل در نزدیکی کیف اوکراین روی داد. فروگدازش هسته ای در یکی از رآکتور های این مرکز موجب بروز آتش سوزی و انفجارهای پی درپی شد که مرگ 31 نفر از ساکنان محل همراه را در پی داشت. ابری از مواد رادیواکتیو قسمت بزرگی از اروپا، از غرب شوروی گرفته تا اروپای شرقی و اسکاندیناوی را پوشاند. حدود 135 هزار نفر فوراً مناطق اطراف چرنوبیل و نزدیک به 800 هزار نفر نواحی بارش رادیواکتیو در اوکراین، بلاروس و روسیه را ترک کردند. منطقه ای به وسعت 10 هزار کیلومتر مربع برای مدتی نامعلوم از سکنه خالی شد. به سختی می توان تعداد دقیق تلفات را مشخص کرد. میزان تلفات تا 400 هزار نفر برآورد گردیده. کشور های روسیه، بلاروس و اوکراین متحمل هزینه های سنگینی برای رفع آلودگی ها و مراقبت های بهداشتی شدند.

هنوز عوارض طولانی مدت این فاجعه کاملاً روشن نشده است. برای رآکتور های ناوبری، کشتی ها و زیردریایی های اتمی نیز حوادث مشابهی روی داده که با آلوده شدن خدمه و محیط و بعضاً تلفات همراه بوده است.

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ ارزیابی ایمنی در نیروگاه هسته ای

⇐ کاربرد روش PSA در ارزیابی ایمنی نیروگاه هسته ای

⇐ فرهنگ ایمنی در تاسیسات نیروگاه هسته ای

⇐ پاورپوینت آموزشی دوره مدیریت بحران

⇐ ایمنی در راکتورهای هسته ای