سیستم مدیریت سلامت٬ ایمنی و محیط زیست HSE-MS

سیستم مدیریت سلامت٬ ایمنی و محیط زیست HSE-MS

بیان مسئله:

متعاقب تدوین سیستم های مدیریت زیست محیطی و ایمنی و بهداشت شغلی در سال های 1996 و 1999 و کسب موفقیت حاصل از استقرار این سیستم های مدیریتی در سازمان های مختلف، صنعت نفت با توجه به رویکرد اهمیت موضوعات بهداشت، ایمنی و محیط زیست در پی تدوین استانداردهای تخصصی صنعت پر مخاطره نفت برآمده و در این راستا شرکت های نفتی معتبر جهان نظیر Shell ،(British Petroleum) BP ،Total، انجمن بین المللی تولید کنندگان نفت و گاز (OGP) و غیره به تدوین راهنمای استقرار و توسعه سیستم مدیریت بهداشت، ایمنی و محیط زیست (HSE-MS) پرداختند.

توجه داشته باشید که این پست در تاریخ 99/1/25 بروزرسانی شده است و الزامات سیستم مدیریت سلامت ایمنی و محیط زیست HSE-MS پیوست شده است.

در ایران، و در اواخر سال 1380 پیرو تایید وزیر نفت مبنی بر استقرار سیستم مدیریت HSE در این وزارتخانه، شورای مرکزی نظارت بر ایمنی و آتش نشانی، نسبت به انتخاب و ترجمه خطوط راهنمای HSE-MS تدوین شده توسط OGP همت گمارد و بدین ترتیب سیستم مدیریت HSE در ایران به صورت رسمی مطرح گردید.

در شهرداری تهران نیز در راستای تحقق سند چشم انداز 20 ساله جمهوری اسلامی ایران در افق 1404 شمسی، لزوم استقرار سیستم مدیریت HSE توسط شورای اسلامی شهر تهران طی مصوبه ای ابلاغ گردید. به منظور اجرایی نمودن این مصوبه شهردار محترم تهران جهت دستیابی به چشم انداز و رسالت سازمانی شهرداری تهران و هدف بنیادین دستیابی به توسعه پایدار شهری، خط مشی سامانه مدیریت بهداشت، ایمنی و محیط زیست شهرداری تهران را طی نامه­­ی به شماره 512312/8710، مورخ 17/12/87 به معاونان، مشاوران، شهرداران مناطق بیست و دوگانه، مدیران کل ستادی و مدیران عامل سازمان­ها و شرکت­ های تابعه وابسته شهرداری ابلاغ نمود و شرکت شهر سالم را بعنوان متولی طراحی و استقرار سامانه مدیریت HSE در شهرداری تهران برگزیده­ و مسئولیت اجرای خط مشی HSE، تدوین برنامه های راهبردی، تعیین اهداف کلان، تبیین و عملیاتی نمودن طرح­ ها، برنامه ­ها و ارزیابی شاخص­ های کلیدی عملکرد را به این شرکت واگذار کرد.(گزارشات وبگاه شرکت شهر سالم)

شهرداری تهران بنابر مأموریت سازمانی خود با رویکرد دستیابی به توسعه پایدار شهری و در راستای تحقق سند چشم انداز بیست ساله جمهوری اسلامی ایران در افق 1404 هجری شمسی همگام با شهرهای توسعه یافته جهان، بعنوان اولین سازمان متولی ورود سیستم مدیریت HSE در حوزه مدیریت شهری در سطح کشور بوده است. شهرداری تهران سازمانی بسیار گسترده است که از حوزه فعالیتی بسیار وسیعی برخوردار است. نگاهی اجمالی بر نمودار سازمانی آن نشان میدهد که بخش اعظمی از فعالیتهای این سازمان مرتبط با مباحث بهداشت، ایمنی و بویژه محیط زیست است و به بیان بهتر می توان شهرداری را سازمان متولی HSE شهر نامید. فعالیت های شهرداری در سه حوزه بهداشت، ایمنی و محیط زیست و همچنین فرهنگ سازی آنها عموماً بسیار پراکنده است که این امر موجب پراکندگی گسترده فعالیت های معاونت ها، مناطق، سازمان ها و شرکت های وابسته به شهرداری شده است.

برای سیستم مدیریت HSE بطور کل در سطح شهرداری نمی توان یک رویکرد یکپارچه را یافت اما فعالیت هایی بصورت پراکنده و بعضاً سیستماتیک در بخش های بهداشت، ایمنی و محیط زیست انجام می گیرد.( نگاهی اجمالی بر وضعیت HSE در شهرداری تهران, 1388)

نتایج حاصل از بررسی وضعیت مدیریت HSE شهرداری تهران همچنین نشان می دهد که در برخی بخشها و عناصر هفت گانه سیستم مدیریت HSE یعنی عنصر رهبری و تعهد، سازمان و منابع و مستندسازی، ارزیابی و مدیریت ریسک، طرح ریزی و اجرا و پایش فاصله تا وضعیت ایده آل قابل توجه بوده و نیاز به برنامه ریزی مناسب به منظور توسعه و استقرار یک سیستم مدیریت یکپارچه بهداشت، ایمنی و محیط زیست احساس می گردد. این تحقیق با هدف بررسی و تشریح وضعیت کلی مدیریت HSE درمناطق شهرداری تهران تهیه شده است.

شهرداری تهران با نگرش آگاهانه و شناخت نسبت به سیستم مدیریت بهداشت ایمنی و محیط زیست (HSE-MS) در جهت دستیابی به توسعه پایدار شهری یعنی بهبود وضعیت و نیز توسعه شهر تهران همراه با حفظ و صیانت از نیروی انسانی و ارتقای سطح سلامت جامعه، بهره‌مندی از محیط زیست مطلوب و در نهایت تحقق سند چشم‌انداز 20 ساله جمهوری اسلامی ایران، خط مشی بهداشت، ایمنی و محیط زیست مدیریتی در سطح کلان شهر تهران اعلام نمود. این سازمان درصدد است تا با استقرار نظام مدیریت HSE در تمام برنامه‌ها، فلسفه‌ ایمنی، بهداشت و محیط زیست در یک چرخش آشکار از رویکرد واکنشی بر یک رویکرد پویا پیشگیرانه مبدل کند.

در نگرش مدیریتی یک سامانه ایمنی-بهداشت اعتقاد اساسی بر آنست که در وقوع حوادث اغلب بیش از یک عامل موثر است و یکی از مهمترین علل بروز حادثه خطاهای انسانی است که به دلیل نبود آموزش درست، بی توجهی به تناسب میان توانایی‌های فردی و شرایط کار و همچنین نارسایی‌های مدیریتی اتفاق می‌افتد. از اینرو توجه به این موضوع ضروری است و سازمانها باید به گونه‌ای ایمن طراحی و مدیریت شوند که خطاهای انسانی حین کار بدون آنکه بهره‌وری سیستم تحت تاثیر قرار گیرد به حداقل ممکن کاهش یابد.

چنین نگرشی که بتواند علل ریشه‌ای وقوع حوادث را از تمام جنبه‌ها و جوانب بررسی کند قطعاً دسترسی به اهداف شهرداری تهران را که همانا توسعه پایدار شهری و ایجاد محیط های کاری بدون آسیب و آلاینده زیست محیطی است تضمین می‌کند.

به همین منظور و در سازمان شهرداری تهران به منظور پیاده سازی پیاده سازی «سیستم مدیریت بهداشت، ایمنی و محیط زیست (HSE-MS)» در گام نخست شرکت شهر سالم، به عنوان مامور اجرای خط مشی بهداشت، ایمنی و محیط زیست (HSE)،از بین مناطق اقدام به انجام بررسی‌هایی در زمینه صلاحیت این مناطق برای اجرای پایلوت طرح صورت گرفت.

در نهایت پس از اجرای طرح و ارزیابی سیستم مدیریتی پیاده سازی شده  نتایج حاصل از این ارزیابی به عنوان کتابچه راهنما در اختیار کلیه مناطق شهرداری قرار گرفت و الزام به پیاده سازی این سیستم مدیریتی توسط شهردار محترم تهران در دستور کار کلیه مناطق شهرداری تهران گنجانده شد.

این پژوهش برآن است با بهره گیری از مدل ارزیابی سیستم مدیریتی انجمن بین المللی تولیدکننده گان نفت و گاز(OGP)، سطح عملکرد سامانه مدیریتی HSE استقرار یافته  و میزان دستیابی به اهداف و شاخص های اجرایی این سیستم مدیریتی در مناطق شهرداری تهران بررسی و نقاط قوت و ضعف آن شناسایی کند و نهایتاً به صورت سیستماتیک مشخص نماید امتیاز هر یک از مناطق مورد مطالعه چقدر است و هر کدام از مناطق چگونه باید نسبت به اصلاح سیستم خود اقدام نمایند.

همانگونه که استقرار سیستم مدیریت HSE جهت بهبود عملکرد سازمان امری اجتناب ناپذیر می باشد.و مزایایی  برای شهر و شهروندان تهرانی دربرخواهد داشت که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. کمک به پیوستن تهران به مجموعه شهرهای پایدار جهان از طریق بهبود همه شاخصهای تعریف شده در سطح جهانی از جمله سه شاخص اساسی اثرات زیست محیطی، بهبود کیفیت زندگی شهروندان و چشم‌انداز حفظ منابع برای نسل‌های آینده.
2. جذب سرمایه و منابع بین المللی همانند جذب سرمایه‌های بین‌المللی در حوزه مکانیزم توسعه پاک (CDM) که امروزه یکی از مهم‌ترین مباحث در حوزه مدیریت شهری است و دارای متدولوژی‌های متعددی چون تبدیل زباله‌های شهری به برق و انرژی به شیوه‌های گوناگون است.
3. ارتقای سطح ایمنی و بهداشتی فردی در سطح جامعه از طریق ارزیابی مخاطرات و انجام اقدامات اصلاحی وبهبود در‌ حوزه‌های مختلف از جمله بهداشت شهری، مسایل درمانی شهروندان و نیز حفظ ایمنی شهروندان در فضاهای شهری.
4. ایجاد الزامات قانونی در افزایش سطح بهداشت و ایمنی شغلی برای مشاغل مرتبط با سازمان که موجب رعایت اصول بهداشت و ایمنی برای کارکنان شده و سطح رفاه و سلامت آنان را ارتقا خواهد داد.
5. بهبود وضعیت آلودگی هوا، وضعیت فضای سبز شهری، آب و فاضلاب‌های شهری و سایر مسایل زیست‌محیطی شهری که شهروندان تهرانی از نزدیک با آنها درگیر بوده و از آنها بهره‌مند می‌شوند.
6. مدیریت و نظارت بر عملکرد پیمانکاران در امور مربوط به بهداشت،
7. ایمنی و محیط زیست به شکل تعریف آموزش‌ها، دستورالعمل‌ها، قوانین و نظارت‌های خاص برای پیمانکاران به منظور بهبود وضعیت HSE در انجام پروژه‌ها، فضاهای مرتبط و نیز برای کارکنان پیمانکاران. کمک به بهبود ساختارهای موجود در زمینه مدیریت بحران‌های شهری.
8. فراهم کردن امکانات آموزشی مناسب در زمینه‌های بهداشت، ایمنی و محیط زیست برای تمام کارکنان سازمان، عوامل اجرایی مشاغل مختلف و نیز کلیه شهروندان تهرانی به طور متناسب با سطح مورد نیاز آنان.
9. کمک به اجرایی کردن الزامات و طرح‌های موجود در زمینه‌های بهداشت، ایمنی و محیط زیست از جمله استانداردهای بین‌ المللی 14001 ISO و 18001 OHSAS که در بسیاری از سازمان‌های مرتبط پیاده سازی شده اما دارای روند اجرایی و بهره‌دهی مناسبی نبوده اما حل این مسایل از طریق سیستم مدیریت HSE امکان‌پذیر است.
10. کاهش آمار حوادث و مخاطرات در حوزه‌های شهری از جمله حوادث ناشی از پروژه‌های عمرانی و ساختمانی، حوادث ناشی از ترافیک شهری و نیز مخاطرات بهداشتی موجود در فضاهای شهری.

لذا بکارگیری متدها و اصول استانداردی در دستیابی به اهداف سیستم مدیریت HSE و ارزیابی اثربخش بودن آن  نیز امری لازم و حیاتی به نظر می رسد و عدم بکارگیری و تقویت روش های ارزیابی سیستم مدیریتHSE حاصلی جز عدم موفقیت این سیستم ها در مجموعه را ندارد. درصورتی این سیستم مدیریت بدرستی پیاده سازی، اجرا گردد و نیز کارائی هریک از اجزای آن مورد پیگیری قرار گیرد ، فعالیت های سازمانی مورد نظر سیستم برای تمامی افراد در سطوح مختلف مدیریت و پیمانکاران سازمان تبدیل به رفتار می گردد.

هدف کلی:

بررسی وضعیت سیستم مدیریت HSE_MS و ارزیابی عملکرد این سیستم در مناطق شهرداری تهران که نسبت به استقرار سیستم های ISO14001 :2004 و سیستم مدیریتی ایمنی و بهداشت شغلی بر اساس OHSAS 18001:2007 یا گواهینامه HSE APPROVE  اقدام نموده اند.

اهداف ویژه:

• اجرای دستورالعمل اجرائی مقایسه عملکرد سیستم مدیریت ایمنی ، بهداشت و محیط زیست، به جهت شفاف نمودن وضع حاضر  برای مدیریت ارشد شهرداری ،شهرداران مناطق و شرکت شهرسالم وابسته به شهرداری تهران
•  بررسی کیفی و کمی سیستم HSE-MS در مناطق شهرداری تهران
• مقایسه عملکرد HSE مناطق شهرداری مورد مطالعه با شاخص های OGP
  • بررسی  میزان جاری بودن عناصر و الزامات استاندارد های ISO 14001 و OHSAS 18001 و HSE-MS در مناطق شهرداری تهران

خروجی­های مورد انتظار از تحقیق:

• مواردی که در این تحقیق مورد بررسی قرار خواهند گرفت امتیازبندی و بررسی وضعیت کلی مناطق شهرداری تهران در سه حوزه بهداشت، ایمنی و محیط زیست و وضعیت هریک از عناصر سیستم مدیریت HSE در این سازمان است.
• اندازه گیری میزان انطباق اجزای سیستم HSE-MS در شهرداری مناطق شهرداری تهران
  • بهبود سیستم مدیریت ایمنی، بهداشت و محیط زیست (HSE-MS) استقرار یافته در مناطق شهرداری تهران از طریق ارائه راهکارهای مدیریتی مرتبط
  • یافتن نقاط ضعف و قوت سیستم مدیریت HSE-MS و ارائه راهکارهای اجرایی برای نقاط ضعف یافت شده در مناطق شهرداری تهران
  • بهبود سیستم با استفاده از ارائه راهکارهای مدیریتی مرتبط و انجام اقدامات اصلاحی

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ آموزش کامل HSE-MS

⇐ تشریح الزامات سیستم مدیریت بهداشت، ایمنی و محیط زیست (HSE-MS)

⇐ آشنایی با سیستم مدیریت زیست محیط و نظام مدیریت HSE