سم شناسی مواد گازی فرار

سم شناسی مواد گازی فرار (Fumigants)

این مواد برای کشتن حشرات نماتدها علف های هرز قارچ های خاک و حفاظت غلات انبار شده در سیلو ها، میوه جات سبزیجات، لباس ها و غیره بکار می روند و بعلت فراریت اکثر این مواد بهره خوبی از این ها در فضا های بسته گرفته شده است.

این گروه مواد گازی فرار از اکریلونیتریل و دی سولفید کربن گرفته تا تترا کلرید کربن اتیلن دی برومید کلرو پیکرین و اتیلن اکسید را شامل می شود. بعلت خواص دیگر ترکیبات فوق سم شناسی این مواد تحت عناوین خودشان ذکر شده است. در اینجا تنها به چند ترکیب از مواد فوق اشاره می گردد هر چند که همه این مواد شیمیایی قدرت آلودگی استنشاقی را داشته و بعضی از آن ها می توانند از راه خوراکی و پوست نیز آلودگی ایجاد کنند.

فومیگانت ها ممکن است بشکل مایع (اتیلن دی برومید، دی برو موکلرو پروپان، فرمالدهید) باشند که سریعاً در درجه حرارت محیط بشکل گاز در می آیند و یا جامد باشند که در این صورت می توانند در واکنش با آب (Zn₂P₃ ,ALP) و یا یک اسید (Ca(CN)₂ و NaCN) یا گاز ها (متیل برومید، هیدروژن سیانید، اتیلن اکسید) یک گاز سمی را بوجود بیاورند این مواد شیمیایی بصورت غیر انتخابی عمل کرده و در غلظت های بالا شدیداً سمی هستند. خواص فیزیکوشیمیایی این مواد و بنابر این الگوی مصرف آن ها با هم متفاوت است. در حالت کلی با توجه مناسب و کافی به استفاده از آن ها و رعایت موارد ایمنی آلودگی های شغلی تصادفی با این مواد کاهش می یابد و بعلت فراریتی که دارند، در شرایط روباز و آزاد بسرعت و به راحتی از محیط دور می شوند با وجود این گزارش های موجود در مقالات حاضر نشان می دهند که مقادیر اندک باقیمانده های اتیلن دی برومید، متیل برومید و غیره در نمونه های متعدد مواد غذایی آلوده شده وجود دارد.

فسفین

این ماده بطور وسیعی بعنوان یک ماده گازی فرار برای حفاظت حبوبات بکار می رود. فسفین از آلومینیوم فسفید (ALP) در اثر رطوبت طبیعی موجود در روی حبوبات بمدت طولانی آزاد می شود و طی نقل و انتقال محصول باعث حفاظت آن می گردد یک حادثه جدی و شدید در رابطه با این ماده شیمیایی گزارش شده است این حادثه در بخشی از مونترال کانادا اتفاق افتاد. حبوباتی که از کانادا به اروپا صادر می کنند با افزودن چند تکه ALP در هر تن محصول را در داخل کشتی و در حین بارگیری محافظت می کنند.

فسفین (PH) سنگین تر از هوا بوده و به آهستگی روی دانه حبوبات می نشیند. یکی از کشتی های حامل حبوبات در Nova Scotia با یک طوفان شدید مواجه شد و سوراخ شد، در نتیجه ALP به PH تبدیل شد. مواد سمی به غذا و گوشت ملوانان و افسران کشتی نفوذ کرد و ۲۹ نفر از ۳۱ ملوان و ۲ کودک از خانواده یکی از افسران شدیداً بیمار شدند و یک نفر قبل از رسیدن به بیمارستان جان باخت.

علایم مسمومیت با PH₃ در بزرگسالان عبارتند از کوتاهی تنفس، سرفه و تحریکات تنفسی، تهوع سردرد یرقان و خستگی بیشترین غلظت های PH₃ (20-30 ppm) در یک فضای خالی در عرشه اصلی و نزدیک به محوطه سیستم تهویه کشتی اندازه گیری شد. در بعضی از غذا هایی که بدور می ریختند، غلظت 0.5ppm از PH₃ اندازه گیری شد. هر چند این مقدار را می توان بعنوان یک وضعیت بی اهمیت در نظر گرفت ولی خود این مسئله نشان دهنده مشکلات استفاده از این مواد تحت شرایط رطوبت زیاد اتمسفری می باشد.

اتیلن دی برومید / دی برو موکلرو پروپان

استنشاق اتیلن دی برومید با غلظت های نسبتاً بالا (بیش از ۲۰۰ppm) باعث آدم و التهاب ریوی در حیوانات در تماس می شود همانطوریکه انتظار می رود آلودگی های مجدد با غلظت های کمتر باعث صدمات کبدی و کلیوی توأم با تغییرات مرفولوژیکی قابل رویت می گردد.

نکروز لب های مرکزی کبدی و صدمات توبول های پروگزیمال کلیوی در یک مورد مسمومیت کشنده با مصرف ٤/٥ میلی لیتر اتیلن دی برومید ظاهر شد.

این ماده شیمیایی که آنالوگ ۲ و ۱ – دی برومو – ۳- کلرو پروپان (DBCP) می باشد عامل ایجاد کارسینومای بدخیم گوارشی با سلول های فلس فلس در موش های سوری و صحرایی می باشد.

DBCP همچنین باعث عقیمی در حیوانات نر می گردد. غلظت های پایین PPM روی مرفولوژی و اسپرماتوژنز بیضه ها اثرات سوء و ناگوار دارد. با وجود این نتایج فوق زمانی اهمیت پیدا کردند که یک وضعیت مشابه در کارگران سازنده این ماده مشاهده شد. در مورد موتاژ نیسیته DBCP نتایج ضد و نقیضی بدست آمده است.

این ماده در سوش های سالمونلا باعث جایگزینی یک جفت باز شده ولی موتاسیون ایجاد نمی کند در مطالعات جانوری مربوط به تست کشندگی، DBCP در موش های صحرایی جواب مثبت (موتاژن) و در موش های سوری جواب منفی حاصل شد. DBCP یک ستم تولید مثلی در خرگوش ها و موش های صحرایی است ولی در موش های سوری این خاصیت را ندارد.

حتما بخوانید:

⇐ ارزیابی گازها و بخارات سمی

⇐ آشنایی با پرتوها و پرتوزاها

⇐ انواع نانو حسگرها در شناسایی مواد شیمیایی