روش ها و تجهیزات نمونه برداری آلاینده های شیمیایی هوای محیط کار

روش ها و تجهیزات نمونه برداری آلاینده های شیمیایی هوای محیط کار

 فرمت:PPT    تعداد صفحات: 174
 فرمت:PDF    تعداد صفحات: 50
 فرمت:PDF    تعداد صفحات: 1000

تهیه و تنظیم: مهندس ابراهیم حریری

تقسیم بندی آلاینده های شیمیایی بر مبنای حالت فیزیکی

گاز: موادی با دانسیته و ویسکوزیته پایین که در شرایط معمول محیطی دمای 25 درجه و فشار یک اتمسفر بالای درجه حرارت بحرانی قرار دارند و بطور یکنواخت در محیط پراکنده می شوند غلظت اغلب بر حسب PPM بیان می شود.  هلیوم، منوکسید کربن، دی اکسید کربن، فرمالدئید، اتیلن اکساید

گازها می توانند دارای رنگ باشند مانند کلر سبز رنگ، اکسید ازت خرمایی رنگ و… یا بیرنگ باشند. برخی دارای بو هستند مانند فرمالدئید برخی بی بو مانند منوکسید کربن

بخار: اگر فشار بخار یک مایع بیشتر از فشار اتمسفری بخار از سطح مایع و یا مستقیما از سطح مواد جامد وارد اتمسفر می شود.

• ترکیبات فرار فشار بخار بیشتر از 1 میلی متر جیوه دارند
• ترکیبات غیر فرار فشار بخاری در حدود 107- و یک دارند
• ترکیبات غیر فرار فشار بخار کمتر از 107

مواد ذره ای: شامل اجزاء ریز مواد جامد یا مایع  مانند گرد و غبار، فیوم، میست، دود، دوده، که اگر در فاز گازی هوا قرار گیرند اصطلاح آئروسل به آنها اطلاق می گردد.

• سمیت آنها به سایز، شکل، ساختار شیمیایی و ترکیب آنها ربط دارد. بر حسب میلی گرم بر متر مکعب، فیبر بر سی سی یا فیبر بر سانتی متر مکعب یا میکرو گرم بر متر مکعب بیان می گردند.
• پاسخ بدن تابعی از ابعاد، غلظت، سطح، مورفولوژی، حلالیت، ترکیب شیمیایی ذره بستگی دارد.
• در خصوص حلالیت مثلا نمک های معدنی سرب، سولفید سرب، و اکسیدهای آن کم محلول هستند در صورتی که نیترات، کلرات، کربنات و منوکسید سرب به سرعت در مجاری بینی جذب می گردند.
• در خصوص کاهش قطر آئرودینامیک سمیت برخی مواد نظیر اکسید تیتانیوم که در حالت معمولی بی اثر است افزوده می شود

گرد و غبار:

از ابعاد 0.1 میکرون تا 400 میکرون وجود دارد. به دو صورت پلی دیسپرس ( منشاء مکانیکی)  و منو دیسپرس (واکنش شیمیایی) در محیط کار می تواند پراکنده شود که اولی بیشتر دیده می شود.

• تکنولوژی نانو و تشکیل هسته اتکین
• ذرات تاری ( 0.38 – 0.76)

اسموگ: ترکیبی از هیدرو کربن ها با اکسید نیتروژن، گوگرد و آب در حضور اشعه ماورا بنفش  و جزء آلاینده های زیست محیطی است

فیوم: محصول فرایند های با انرژی کافی نظیر احتراق، تقطیر، کلسیناسیون، کندانسه شدن، تصعید و واکنش شیمیایی می باشد قطر 0.001 تا 1  میکرون دارند.

میست: قطرات کروی که در اثر کندانسه شدن حالت گازی مواد در مایع یا در اثر انتشار به روش های اسپری، دمیدن گاز به مایع تولید می شود قطر 0.1 – 10 میکرون دارد. آبکاری ها، میست آب صابون، میست روغن. در محیط زیست هم میست اسیدی داریم

• فاگ به غلظت بالای میست هوابرد اطلاق می گردد.

دود: مخلوط پیچیده ای از ذرات جامد، مایع, گاز و بخار است ابعاد 0.01 تا 1 میکرون در اثر احتراق ناقص ذغال سنگ، چوب، سیگار و …

انواع ارزیابی آلاینده های شیمیایی

• ارزیابی کیفی (Qualitative)
• ارزیابی کمی (Quantitative)

خصوصیت نمونه هوا

• غلظت مواد شیمیایی موجود در نمونه معادل غلظت مواد در هوای محیط کار باشد
• دانسیته آن معادل دانسیته هوای محل نمونه برداری باشد
• بدون ایجاد تغییر در شرایط طبیعی فرایند تولید جمع آوری شود
• از زمان جمع آوری تا آنالیز دچار تغییرات فیزیکی و شیمیایی نشود

اهداف نمونه برداری

• شناسایی شرایط ناایمن (Unsafe condition) و غیر قابل قبول (Unsatisfactory) و منابع آن (ارزشیابی دستگاه ها از لحاظ میزان تولید آلاینده)
• کمک به طرح های کنترلی
• فراهم آوردن تاریخچه ای از تغییرات در محیط کار
• فراهم آوردن بستری جهت شناسایی ریسک ابتلا به بیماریهای ناشی از کار و تعیین مواجهه شغلی با آلاینده های مختلف
• تحقیق و پژوهش
• رعایت استاندارد و قوانین بهداشتی
• تعیین کارایی وسایل حفاظت فردی

محل های نمونه برداری LOCATION

نمونه برداری فردی

• محلی یا ناحیه ای (Area monitoring)
• فردی (monitoring  Personnel)
• منبع (Source moniroring)

از محیط کار چه کسانی باید نمونه برداری شود؟

• کارگرانی که مستقیما در معرض آلاینده هستند
• کارگرنی که در نزدیکی منبع آلودگی قرار دارند
• کارگرانی که در محل دورتری قرار دارند ولی شکایت دارند

مدت و زمان نمونه برداری Duration

• حساسیت روش تجزیه
• غلظت قابل قبول و قابل انتظار آلاینده در هوا
• دبی نمونه برداری
• تراکم پیش بینی شده آلاینده در هوای محیط کار

دسته بندی زمان نمونه برداری

• نمونه برداری 8 ساعته Fullday
• نمونه برداری پی در پی با زمان مساوی یا نامساوی Multiple

مزیت های نمونه برداری Multiple

• کوتاه شدن دوره نمونه برداری
• عدم از دست رفتن تمامی نمونه ها
• کسب اطلاعات در خصوص میزان آلاینده در ساعات مختلف شیفت کاری

تقسیم بندی زمان نمونه برداری

• partial
• Long term
• Short term or Peak
• Grab

چند نمونه مورد نیاز است؟ نمونه برداری جهت ارزیابی میزان آلاینده در یک محیط بسته به هدف، غلظت، نحوه انتشار آلاینده  حداقل 5-2 نمونه باید گرفته شود

با جمع آوری 10-6 نمونه در گام اول اگر نتایج حاصل از ارزیابی نمونه ها بسیار کمتر یا بیشتر (کمتر از 10 درصد یا بیشتر از 100 درصد) حدود مجاز مواجهه شغلی بود نیازی به جمع آوری نمونه های بعدی نمی باشد.

فرمول تعداد نمونه های مورد نیاز

N: تعداد نمونه

d: خطای نمونه برداری

δ انحراف معیار بررسی مقدماتی

درصد اطمینان و خطا

درصد اطمینان و خطا

نمونه ها چگونه باید گرفته شود؟

• آسانی کاربرد
• راندمان وسیله یا روش
• اعتبار وسیله ای که تحت شرایط کاری مختلف و محل هایی که استفاده می شود (Reliability)
• نوع تجزیه
• در دسترس بودن وسیله
• تجربه فرد متخصص

این پست بروزرسانی شد و فایل روش های نمونه برداری از آلاینده های شیمیایی هوای محیط کار با موضوعات زیر پیوست شد.
در بروزرسانی دوم فایل راهنمای نمونه برداری و آنالیز آلاینده های شیمیایی محیط کار در 1000 صفحه با موضوعات زیر پیوست شد

ادامه مطالب زیر را با دانلود فایل پاورپوینت مشاهده کنید.

• دقت و صحت و خطا در نمونه برداری
• اجزا ست نمونه برداری
• پمپ ها و انواع آنها
• کالیبراسیون با دستگاه حباب صابون
• کالیبراسیون پمپ نمونه برداری فردی
• مزایا و معایب استفاده از گازمتر خشک
• لوله پیتو
• کالیبراتورهای خشک
• نحوه قرائت روتامتر
• کالیبراسیون روتامتر
• تقسیم بندی ذرات بر حسب قطر ائرودینامیکی
• تقسیم بندی نمونه بردارها
• فیلتر هولدرها
• سیکلون ها و انواع آنها
• ایمپکتور
• نمونه برداری فردی و محیطی PEM
• انواع فیلترها
• نحوه نمونه برداری از گرد و غبار NIOSH 0600
• حدود تماس مجاز شغلی محاسبه آنها + مثال
• آنالیز به روش XRD-XRF
• عملکرد دستگاه تفرق اشعه ایکس
• طیف‌سنجی (اسپکتروفتومتری) جذب اتمی
• حذب اتمی
• آشکارسازها و شناساگرها
• نمونه برداری از گازها و بخارات
• انواع دتکتور تیوب ها و کاربرد آنها
• فاکتورهای موثر در جذب سوربنت تیوب
• زغال فعال, سیلیکاژل
• و …

حتما بخوانید:

⇐ استاندارد متد نمونه برداری و اندازه گیری مواد NIOSH

⇐ روشهای نمونه برداری از محیط های مختلف

⇐ پاورپوینت روش ها و وسایل نمونه برداری آلاینده های هوا

⇐ پاورپوینت روش های نمونه برداری از آلاینده های هوا دکتر بهرامی