رادیواکولوژی و حفاظت در برابر پرتو

رادیواکولوژی و حفاظت در برابر پرتو

 فرمت: pdf   تعداد صفحات: 43

رادیواکولوژی علمی است که نحوه عملکرد، جابجائی، توزیع و رفتار هسته های پرتوزا را در اجزاء اکوسیستم ها بررسی می نماید.

اکوسیستم: بطور کلی مناطق خاص زندگی که در آن گیاهان و جانوران، محیط اطراف خود را با هم تقسیم می نمایند، اکوسیستم نام دارد. چهار اکوسیستم اصلی جهان عبارتند از : 1- جنگلها  2- دریاها  3- بیابانها  4- دشتها

در تحقیقات رادیواکولوژیکی مسیرهای راهیا بی مواد پرتوزا به محیط زیست پیش بینی می گردد و میزان دز دریافتی توسط مردم در مناطق مختلف تخمین زده می شود تا از این طریق بتوان میزان خطر ناشی از پرتوگیری های خارجی و داخلی را تعیین نمود.

هدف از حفاظت رادیولوژیکی محیط زیست

بطور کلی هدف از حفاظت رادیولوژیکی، پایش انسان و محیط زیست در برابر عملکرد مواد پرتوزای (طبیعی و مصنوعی) موجود در محیط می باشد.

پرتوها در محیط زندگی

هر کسی در محیط زیست خود در معرض منابع پرتوزای طبیعی و مصنوعی می باشد.

منابع پرتو

منبع پرتو

منابع پرتوزای طبیعی

الف- هسته های پرتوزای اولیه

1- هسته های پرتوزای منفرد: مهمترین آنها که سهم قابل توجهی در پرتوگیری انسان دارند عبارتند از: V⁸⁷, Rb⁴⁰K

2- هسته های پرتوزای زنجیره ای U²³⁵, U²³², Th²³⁸) U )

ب) پرتوها و هسته های پرتوزای کیهانی

پرتوهای ساطع شده از فضای کهکشانها:

1.  پرتوهای کیهانی اولیه که شامل پروتونها و ⁴He 10% می باشد
2. پرتوهای کیهانی ثانویه که شامل پروتونها و نوترنها و میونها می باشد

هسته های پرتوزای کیهانی: مهمترین آنها عبارتند از:  ²²Na, ¹⁴C, ⁷Be, ³H

مناطق با پرتوزایی طبیعی بالا

الف- مناطق با پرتوزایی طبیعی بالا ناشی از کانی زایی اورانیم و توریم
ب- مناطق با پرتوزایی طبیعی بالا ناشی از ارتفاع زیاد

منابع پرتوزای مصنوعی

الف- راکتورهای اتمی

ب- باز فرابری سوخت هسته ای

باز فرابری سوخت بازیافت اورانیم و پلوتونیم موجود در سوخت های هسته ای پرتو دیده می باشد. پسمان اصلی مایع بوده و شامل هسته های پرتوزای با نیمه عمر بلند مثل H⁹⁰, Sr¹³⁷Cs و غیره می باشد. میزان پرتوگیری در این کارخانجات بیشتر از مراحل دیگر چرخه سوخت هسته ای می باشد.

ج- ریزش های ناشی از حوادث

این حوادث عبارتند از :

• انفجارات اتمی،
• متلاشی شدن ماهواره ها در فضا،
• انفجار در راکتورهای اتمی،
• نابود شدن زیر دریایی های اتمی و انفجار در ظروف پسمان حاوی مواد پرتوزا .

بدنبال وقوع حوادث فوق هسته های پرتوزای ⁹⁵Zr, ¹⁴⁴Ce,¹³¹I, ¹³⁷Cs, ⁸⁹Sr, ⁹⁰Sr, ²³⁸Pu, ²³⁹Pu, ²⁴¹Am به سطح زمین ریزش می کنند.

د- منابع دیگر

• تخلیه پسمانهای مایع ناشی از فعالیت کارخانجات باز فرابری سوخت هسته ای
• هسته های پرتوزای مورد استفاده در صنایع، پزشکی و غیره مانند ^99mTc, ¹³¹I

شناسایی منابع پرتوزا

می توان از داشتن اطلاعاتی نظیر نسبت هسته های پرتوزای آزاد شده در هر منبع پرتوزا به منظور شناسایی منابع پرتوزا استفاده نمود مانند:

• تعیین سهم ¹³⁷Cs از طریق میزان پرتوزایی ¹³⁴Cs (حادثه چرنوبیل)
• تعیین سهم ⁹⁰Sr از طریق نسبت ⁸⁹Sr / ⁹⁰Sr که معادل 13 می باشد (حادثه چرنوبیل)
• شناسایی منابع آلاینده پلوتونیم از طریق نسبت ²³⁸Pu / ^239+240Pu (این نسبت در ریزش های جهانی در نیمکره شمالی 0.04 و در سلاحهای اتمی 0.5 ، در حادثه چرنوبیل 0.02 می باشد)

پرتوگیری از منابع پرتوزای مصنوعی

الف- پخش اتمسفری
ب- منابع و توزیع مواد پرتوزا در محیط دریا
ج- انتقال مواد پرتوزا از طریق اکوسیستم کشاورزی
د- انتقال مواد پرتوزا از طریق اکوسیستم های آب شیرین
ه- انتقال مواد پرتوزا از طریق مصرف مواد غذایی و آشامیدنی

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ حفاظت در برابر اشعه در مراکز پرتو درمانی

⇐ حفاظت کارکنان و بیماران در مراکز پرتو تشخیصی

⇐ پرتوهای یونساز و غیر یونساز و اثرات آن روی بدن انسان

⇐ بهداشت پرتوها در صنایع ساختمانی