تجهیزات و ادوات مورد استفاده عملیات نجات در تصادفات

تجهیزات و ادوات مورد استفاده عملیات نجات در تصادفات

فرمت: Pdf  تعداد صفحات: 13

مقدمه

تصادفات جاده‌ای و ترافیکی، به‌ویژه در سال‌های اخیر با افزایش چشمگیر تعداد وسایل نقلیه، به یکی از معضلات جدی سلامت عمومی و ایمنی جوامع تبدیل شده‌اند. این حوادث نه‌تنها بار مالی سنگینی بر سیستم بهداشت و درمان تحمیل می‌کنند، بلکه هزینه‌های روانی جبران‌ناپذیری بر خانواده قربانیان وارد می‌سازند. در بسیاری از موارد، تفاوت میان مرگ و زندگی مصدومان، به «زمان طلایی» (Golden Hour) بستگی دارد؛ بازه‌ای کوتاه که در آن ارائه سریع و صحیح مراقبت‌های پزشکی و رهاسازی مصدوم از خودروی حادثه دیده، شانس بقا را به حداکثر می‌رساند.

در چنین شرایط بحرانی، عملیات نجات و امداد نیازمند مجموعه‌ای از تجهیزات تخصصی، دقیق و پیشرفته است که توسط تیم‌های آموزش‌دیده (مانند آتش‌نشانی، هلال احمر، اورژانس و واحدهای جستجو و نجات شهری) استفاده می‌شود. این تجهیزات از ابزارهای ساده و دستی مانند شیلنگ‌های فشارقوی، اهرم‌های نجات و برانکاردهای مخصوص شروع شده و تا ادوات پیچیده‌تر و توانمندی همچون قیچی‌های هیدرولیکی نجات (قوچ‌های برنده و اسپردرها)، ست‌های تثبیت خودرو، جعبه‌های ابزار شیشه‌بری و فلزبری، بالشتک‌های پنوماتیک بالابر، دستگاه‌های جوشکاری و برش پلاسما، و همچنین تجهیزات پزشکی پیشرفته برای احیا و مانیتورینگ علائم حیاتی در محل حادثه را شامل می‌شود.

هر یک از این ادوات نقش حیاتی در فرآیند «رهاسازی تکنیکی» ایفا می‌کنند؛ فرآیندی که در آن امدادگران ضمن حفظ ایمنی مصدوم و تیم عملیاتی، ساختار تغییرشکل‌یافته خودرو را به شکلی کنترل‌شده باز می‌کنند تا دسترسی به فرد آسیب‌دیده میسر شود. استفاده صحیح از این تجهیزات نه‌تنها سرعت عمل را افزایش می‌دهد، بلکه خطر آسیب‌های ثانویه (مانند شکستگی‌های ناشی از فشار یا بریدگی) را نیز به حداقل می‌رساند.

با توجه به تنوع خودروها (از سواری گرفته تا کامیون و اتوبوس)، نوع تصادف (برخورد از جلو، جانبی، واژگونی) و شرایط محیطی (شب، باران، مناطق صعب‌العبور)، انتخاب و به‌کارگیری تجهیزات مناسب نیازمند دانش فنی، تجربه و استانداردهای بین‌المللی مانند استاندارد NFPA (انجمن ملی حفاظت در برابر آتش آمریکا) و دستورالعمل‌های INSARAG (گروه مشورتی جستجو و نجات شهری سازمان ملل) است.

در این نوشتار، به طور جامع به معرفی و تشریح انواع تجهیزات و ادوات مورد استفاده در عملیات نجات تصادفات پرداخته می‌شود؛ از ابزارهای ساده اولیه تا فناوری‌های نوین، با هدف افزایش آگاهی امدادگران، بهبود ایمنی در صحنه حادثه و نهایتاً ارتقای کیفیت خدمات نجات جان انسان‌ها.

۱ – دستگاه‌های برش (Cutters)
دستگاه‌های برش هیدرولیکی که اغلب با نام «قیچی نجات» شناخته می‌شوند، برای برش ستون‌های فرمان، لولاهای درها، سقف خودرو و دیگر بخش‌های فلزی طراحی شده‌اند. این ابزارها با اعمال فشار هیدرولیک بالا تا چندین تن، قادرند ورق‌های فولادی ضخیم را مانند کاغذ ببرند. تیغه‌های آنها معمولاً از آلیاژهای مقاوم ساخته شده و در دو نوع مستقیم و زاویه‌دار برای دسترسی به نقاط مختلف خودرو موجود است. استفاده صحیح از کاترها در مجاورت مصدوم نیازمند دقت بالایی است، زیرا لبه‌های بریده شده فلز بسیار تیز هستند.

۲ – اسپریدرها (Spreaders)
وظیفه اصلی اسپریدرها باز کردن فاصله بین اجزای له‌شده خودرو است. زمانی که درب خودرو به دلیل ضربه قفل کرده یا فضای پای راننده به شدت کاهش یافته، اسپریدر با نیروی عظیم بازشوندگی خود (اغلب بیش از ۵ تا ۱۰ تن)، دو صفحه فلزی را از هم جدا می‌کند. نکته کلیدی در کار با اسپریدر، قرارگیری صحیح نوک آن روی نقاط مقاوم سازه (مانند لولاها یا زیر شاسی فرمان) است. در غیر این صورت ممکن است ابزار بلغزد و خطر ایجاد کند. اسپریدرها به صورت تک‌منظوره یا در ابزارهای ترکیبی استفاده می‌شوند.

۳ – دستگاه ترکیبی چندمنظوره (Combi-tool)
ابزار ترکیبی یا کامبی‌تول، همانطور که از نامش پیداست، قابلیت‌های برش و اسپرید را در یک دستگاه واحد جمع کرده است. این ویژگی برای تیم‌های امدادی که به دلیل محدودیت فضا یا وزن، نمی‌توانند چند ابزار مجزا حمل کنند، بسیار حیاتی است. با تعویض سریع میان عملکردها (معمولاً با چرخاندن یک اهرم یا جابه‌جایی فک‌ها)، امدادگر می‌تواند هم ورق فلزی را ببرد و هم دو قطعه را از هم باز کند. عیب اصلی کامبی‌تول‌ها این است که معمولاً در هر دو عملکرد به اندازه ابزارهای تخصصی تک‌منظوره قدرتمند نیستند، اما در اغلب تصادفات شهری و جاده‌ای به خوبی کارایی دارند.

۴ – ستون‌های بازشونده (Rams)
ستون بازشونده هیدرولیکی (که گاهی جک خطی یا رام نامیده می‌شود) یک سیلندر تلسکوپی است که در یک جهت نیروی خطی عظیم تولید می‌کند. کاربرد اصلی آن عقب راندن داشبورد له‌شده به سمت جلو برای آزادسازی پای راننده، یا باز کردن فضای بین صندلی عقب و فرمان است. رام‌ها در طول‌های مختلف از ۳۰ سانتی‌متر تا بیش از یک متر موجودند و با استفاده از زنجیر یا تکیه‌گاه‌های مخصوص در جای خود تثبیت می‌شوند. نکته ایمنی بسیار مهم در استفاده از رام، جلوگیری از حرکت ناگهانی خودرو و پاره شدن نقاط تکیه‌گاه است که می‌تواند انرژی خطرناکی آزاد کند.

۵ – پمپ‌های هیدرولیک (Hydraulic Pumps)
همه ابزارهای هیدرولیکی فوق برای تولید نیرو به یک منبع فشار روغن نیاز دارند که همان پمپ هیدرولیک است. پمپ‌ها در سه نوع اصلی عرضه می‌شوند: دستی (سبک و مناسب نقاط صعب‌العبور ولی با سرعت پایین)، برقی-باتری‌ای (متعادل‌ترین گزینه از نظر سرعت و قابلیت حمل) و موتوری-بنزینی (قدرتمندترین و مناسب عملیات سنگین با چند ابزار همزمان). پمپ باید فشار پایدار حداقل ۷۰۰ بار (۱۰۰۰۰ PSI) تأمین کند. اتصال شلنگ‌های فشار قوی به ابزارها باید سریع و بدون نشت روغن باشد، زیرا هر قطره روغن در محیط عملیات خطر لغزش و آلودگی ایجاد می‌کند.

۶ – تجهیزات قابل حمل (Portable Equipment)
منظور از تجهیزات قابل حمل، ابزارهای غیرهیدرولیکی یا سبکی هستند که امدادگر همیشه در کوله عملیاتی خود دارد. شامل: قیچی و اره دستی مخصوص شیشه خودرو (برای برش شیشه‌های سکوریت و لامینت)، میله‌های فلزی و اهرم‌های کوچک (برای شکستن شیشه‌های جانبی)، کاردهای مخصوص برش کمربند ایمنی (کمربند بر در یک حرکت سریع)، چاقوهای نجات با نوک سرامیکی (برای شکستن شیشه بدون ایجاد جرقه)، برانکاردهای تاشو و تخته‌های ثابت‌کننده ستون فقرات و همچنین چراغ‌های هد و دستی ضدضربه. این تجهیزات اگرچه ساده به نظر می‌رسند، اما در دقیقه اول ورود به صحنه که هنوز ابزار هیدرولیک راه‌اندازی نشده، جان انسان را نجات می‌دهند.

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ وضعیت ایمنی خودرو

⇐ ایمنی در صحنه عملیات تصادفات