ایمنی در برابر آتش سوزی و خروج اضطراری

ایمنی در برابر آتش سوزی و خروج اضطراری

هر ساله آتش سوزی و انفجارات در کارگاه ها صدها نفر را به کام مرگ کشانده باعث آسیب دیدگی هزاران نفر در سراسر جهان شده و خسارات سنگینی برجای می گذارد.

هدف:

1. کاهش احتمال خطر آتش سوزی
2. محافظت از جان بیماران، همراهان و کارکنان در برابر خطر آتش سوزی
3.  کاهش خسارت مالی ناشی از آتش سوزی و ایجاد کمترین آسیب به سازه ساختمان
4.  ارتقائ سطح آگاهی و مهارت کارکنان جهت مقابله با آتش سوزی احتمالی و انجام بهترین پاسخ

تعاریف:

آتش: آتش واکنش شیمیایی است که بین یک ماده شعله ور و اکسیژن رخ می دهد. در ایجاد آتش، سه عامل حرارت، مواد سوختنی و اکسیژن نقش اساسی را ایفا می کنند.

جعبه آتش نشانی (فایرباکس): جعبه ای شامل حداقل شیر برداشت از آب عمومی با فشار کافی یا از مخازن مرتفع آب، شیلنگ های قرقرهای یا شیلنگ های لاستیکی یا تاشو کتانی حداقل به طول 15 متر و سرلوله متناسب برای پاشیدن آب بر روی آتش می باشد.

سامانه اعلام حریق: به معنی سامانه طراحی شده برای شناسایی خودکار وقوع آتش به وسیله حرارت، شعله، نور و یا دیگر محصولات ناشی از احتراق که توسط یک مرکز کنترل اطلاعات شناسایی شده و ضمن پردازش آن اطلاعات وقوع یک آتش سوزی به وسیله انواع وسایل هشدار دهنده به صورت نیمه خودکار و یا خودکار اعلام می گردد.

سامانه اطفاء حریق: سامانه متناسب تعریف شده که توسط افراد یا به صورت خودکار فعال شده و سبب خاموش نمودن آتش می گردد.

شیوه انجام کار: در این اماکن روش اجرایی اطفائ حریق را در سه محور پیشگیری از وقوع حریق، کشف سریع، پاسخ و خروج ایمن و نحوه پاسخ تیم اطفاءحریق به صورت ذیل تدوین گردیده است:

سطح پیشگیری:

1. کلیه واحدها با نظارت مدیریت خطر و بهداشت حرفه ای دارای پلان ایمنی حریق می باشند.
2. توسط واحد بحران و مدیریت خطر (با هماهنگی سوپروایزر آموزشی) دوره آموزشی آتش نشانی و اطفاء حریق به طور سالانه برای کلیه پرسنل اعم از کادر درمانی؛ کادر اداری و نیروهای خدماتی برگزار می گردد و گواهی مربوطه به آنها داده می شود.
3. توزیع و چیدمان وسایل اطفاء حریق در کلیه واحدها و بخش ها انجام شده است (با نظارت مدیریت خطر)
4. توسط واحد مدیریت خطر و بهداشت حرفه ای؛ در کلیه واحدهائی که مواد قابل اشتعال وجود دارد تابلوهای هشدار لازمه را نصب شده است.
5. توسط مدیریت بحران تابلو ممنوعیت استعمال دخانیات؛ در کلیه واحدهائی که مواد قابل اشتعال وجود دارد و سابر واحدهای عمومی نصب گردیده است.
6. توسط مدیریت خطر؛ دستورالعمل نحوه کار با کپسول ها و جعبه آتش نشانی در کنار آنها نصب شده است.
7. توسط مدیریت خطر و پرسنل تاسیسات براساس چک لیست ایمنی (شامل کپسول های اطفاء حریق؛ فایرباکس ها و …). به صورت دوره ای کنترل می گردد و تاریخ شارژ و اتمام آن مستند می گردد.
8. توسط مدیریت خطر؛ علائم تصویری خروج اضطراری به رنگ فسفری یا شب رنگ در تمام بخش ها و واحدها نصب شده است و راه پله خروج اضطراری در تمام اوقات شبانه روز باز بوده و در صورتی که بنا به دلایل امنیتی، درب خروج اضطراری بسته شده است، کلید آن همیشه در دسترس می باشد و کلیه پرسنل و حتی بیماران از محل نگهداری آن اطلاع داشته باشند.
9. توسط شرکت پیمانکار هتلینگ بیمارستان در کلیه واحدها و بخش های بیمارستان دتکتورهای کشف حریق؛ سنسورهای کشف دود؛ سیستم های اعلام خطر و جعبه های فایرباکس نصب گردیده و صحت عملکرد صحیح آنها توسط شرکت مربوطه و مدیریت خطر و پرسنل تاسیسات دوره ای کنترل می شود.
10. توسط واحد بهداشت حرفه ای و مدیریت خطر؛ روی تمام مواد قابل اشتعال در بیمارستان برچسب های ایمنی زده شده است.
11. توسط مدیریت خطر به تمامی واحدها / بخشها روش اجرایی آمادگی و و اکنش در شرایط اضطراری ابلاغ گردیده و همه پرسنل به آن آگاهی دارند.
    • نکته ایمنی: محل انبارش مواد قابل اشتعال بایستی از نزدیکترین منابع احتراقی باید حداقل 6 متر فاصله داشته باشد.
12. مدریت خطر در بیمارستان یک تیم آتش نشانی متشکل از پرسنل تاسیسات، نگهبانی و حراست و رابطین آتش نشانی بخش ها تشکیل داده است و فهرست اعضائ این تیم با ذکر نام و نام خانوادگی و مسئولیت و سمت در تیم آتش نشانی و جزئیات تماس آنها شامل شماره تلفن ثابت و همراه، آدرس، تلفن خویشاوندان آنها در واحد بحران و تاسیسات موجود است.
13. توسط مدیریت خطر (با هماهنگی سازمان آتش نشانی) برای اعضای تیم آتش نشانی کارگاه آموزشی شامل مباحث تئوری ایمنی در برابر آتش سوزی، کار با خاموش کننده ها، آگاهی از نقش خود در برنامه ایمنی آتش و نحوه نگهداری ایمن از مواد قابل اشتعال و خطرناک را بصورت سالیانه برگزار می گردد و نیروها آموزش می بینند.
14. توسط مدیریت خطر؛ کدهای اضطراری در این مرکز (مثل کد اطفاء حریق با شماره 125) تعریف شده و به بخش ها ابلاغ و اطلاع رسانی گردیده است و تمامی پرسنل از این کدها آگاهی دارند و به شرح وظایف خود آشنا هستند.
15. جهت جلوگیری از تجمع الکتریسیته ساکن، سیستم توزیع انرژی الکتریکی بیمارستان دارای سیستم اتصال مستقیم به زمین است و پرسنل تاسیسات برنامه ای منظم جهت اندازه گیری ارت مرکزی و تایید مقاومت زیر 2 اهم آن، تدوین کرده و از پریزها و سه راهی های ارت دار استفاده می نمایند.
16. توسط واحد تاسیسات؛ سطوح و لوله های داغ در تمامی محل های پر مخاطره از نظر ریسک حریق توسط مواد مناسب عایق بندی شده است.
17. نگهداری مواد قابل اشتعال در کنار مواد اکسید کننده ممنوع است. (کنترل توسط مدیریت خطر و پرسنل تاسیسات و انباردار توسط مدیریت خطر و  پرسنل تاسیسات)؛در هر بخش و واحدی بسته به احتمال وقوع حریق کپسول های متناسب تعبیه شده است.
18. با نظارت مدیریت خطر؛ محل نصب کپسول ها واضح و در دید می باشد و ارتفاع نصب کپسول ها به گونه است که قابل برداشتن برای تیم آتش نشانی و پرسنل می باشد (جهت عدم دستکاری توسط مراجعین و همراهیان کمی بالاتراز تعریف استاندارد نصب شده است)
19. طبق بازدیدهای مدیریت خطر؛ جلوی کپسول های آتش نشانی، فایر باکس ها در کلیه واحدها بازاست و مسدود نمی باشد.
20. سرپرستان هر واحد موظف هستند در صورت بروز حریق طی فرم گزارش حادثه /شبه حادثه مراتب را واحد مدیریت گزارش نمایند.
21. توسط مدیریت بحران؛ جعبه های فایرباکس ها با برچسب های شبرنگ مشخص شده می باشد.
22. درب جعبه های فایرباکس ها به صورت ضامنی می باشد و تعدادی که قفل دارند کلید روی آنها یا زیر پوشش شیشه ای گذاشته شده است (کنترل توسط مدیریت خطر)
23. انبار مخازن نفت گاز در زیرزمین و در مکانی سرپوشیده قرار دارد و محل آن با تابلو مشخص شده است و درب آن قفل شده و فقط پرسنل تاسیسات اجازه ورود و خروج به آن را دارند و امکانات اطفاء حریق به تعداد کافی در آنجا تدارک دیده شده است. (کنترل توسط پرسنل تاسیسات)
24. توسط پرسنل تاسیسات؛ کلیه کپسول های مصرف شده بلافاصله جایگزین می گردند و مسئولین و اعضای آتش نشان هر واحد کپسول های خالی شده را سریعا به واحد تاسیسات گزارش می دهند.

در صورت بروز حریق سیستم کشف حریق به صورت ذیل عمل خواهد نمود:

فرماندهی حریق 

1. در مکانهایی که دتکتور اعلام حریق وجود دارد، به محض رسیدن دود یا حرارت به این دتکتورها، فعال شده و آژیر اعلام حریق به صدا در می آید و مرکز تلفن نیز بلافاصله کد اطفاء حریق (125) را از طریق پیجر در کلیه واحدها اعلام می نماید.
2. در صورت عدم وجود کاشف حریق، اولین فردی که حریق را مشاهده می کند، بلافاصله جعبه اعلام حریق را شکسته یا فشار می دهد و آلارم اعلام حریق به صدا درمی آید.
3. پرسنل محل وقوع حریق در صورت توانایی استفاده از کپسول ها بلافاصله تا رسیدن تیم اطفاء حریق، شروع به خاموش نمودن آتش سوزی با استفاده از کپسول های آتش نشانی می نمایند.
4. توسط پرسنل بخش حادثه دیده کلیه افراد حاضر در بخش طبق برنامه خروج اضطراری ازبخش خارج می گردند. (با نظارت سوپروایزر شیفت)
5.  توسط مسئول شیفت؛ درب های بین دو بخش بسته می شود (جهت جلوگیری از گسترش حریق به سایر قسمت ها) و از باز بودن مسیرهای خروج اطمینان حاصل می شود.
6. توسط اپراتور بیمارستان؛ تماس با نزدیکترین ایستگاه آتش نشانی برقرارمی شود تا به محض صدور فرمان از طرف مسئول تیم آتش نشانی، سازمان آتش نشانی وارد عمل گردد. (بانظارت سوپروایزر شیفت)

در خصوص اطفاء حریق و پاسخ تیم آتش نشانی و عملیات تخلیه و فرار و نجات اقدامات ذیل صورت می گیرد:

عملیات اطفا حریق

1. سوپروایزر شیفت درهنگام حریق از خروج کلیه ساکنین ساختمان شامل بیماران، پرسنل و عیادت کنندگان قبل از آنکه بوسیله گرما یا دود صدمه ببینند، مطمئن شده و همگی به مکانی امن هدایت شوند.
2. مسئول بخش یا مسئول شیفت در خصوص قطع شیر اکسیژن سانترال و انتقال سریع بیماران وابسته به اکسیژن تصمیم گیری می نماید.
3. اعظاء تیم اطفاء حریق بلافاصله بعد از شنیدن آژیر و اعلام کد 125 خود را به موقعیت اعلام شده می رسانند و با نزدیکترین کپسول اقدام به اطفاء حریق می نمایند و در صورت نیاز از جعبه آتش نشانی استفاده می کنند.
4. اعظاء تیم اطفاء حریق در صورت امکان هواساز بخشی که حریق در آن واقع شده است (جهت محدود ساختن حریق و جلوگیری از رسیدن اکسیژن) را می بندند.
5. در صورت وجود شیر گاز در محل ، شیر اصلی گاز توسط یکی از اعضاء تیم آتش نشانی یا مسئول شیفت قطع می گردد.
6. پرسنل تاسیسات یا اعضاء تیم آتش نشانی؛ کلیه سیلندرهای گازهای طبی را در صورت وجود وقت، از محل حریق خارج می نمایند.
7.  اعضاء تیم آتش نشانی از کپسول های اطفاء حریق متناسب با حجم حریق و نوع آن جهت اطفاء حریق استفاده می نمایند.
8. در صورت گستردگی حریق و یا خطر وجود انفجار، دستور تخلیه بخش و بیماران توسط فرمانده حادثه صادر می شود.
9.  پرسنل واحد نگهبانی بلافاصله در محل حضور یافته و در برقراری نظم تلاش می نمایند. افراد غیر مسئول را از محل دور کرده و نسبت به باز نمودن مسیرهای خروج اضطراری اقدام می کنند و در اطفاء حریق به پرسنل تاسیسات کمک می کنند و در صورت نیاز کپسول های اطفاء حریق سایر بخشها را به محل حریق حمل می نمایند. مسیر تردد ماشین های آتش نشانی را در صورت نیاز هموار کرده و از ایجاد ترافیک در معبرهای اصلی بیمارستان جلوگیری می کند.

در خصوص عملیات تخلیه و نجات و فرار موارد ذیل رعایت شود:

1. تخلیه اضطراری طبق برنامه تعریف شده توسط پرسنل بخش حادثه دیده با نظارت سوپروایزر شیفت انجام می گیرد که شامل خروج از ساختمان و رسیدن به فضای باز امن می باشد و در غیر این صورت بیماران بویژه بیماران بستری به منطقه امن در همان طبقه که احتمال خطر کمتری دارد انتقال داده می شوند.
2. طبق دستورالعمل تخلیه اضطراری؛ توسط تیم اطفاء حریق و پرسنل بخش ؛ابتدا بیماران در معرض حریق و نزدیک به حریق منتقل می شوند (با نظارت مدیران ارشد در صورت حضور یا سوپروایزر شیفت)
3. طبق دستورالعمل تخلیه؛ افراد سالخورده و کودکان ؛بیماران با مشکلات قلبی و ریوی و بیمارانی که قادر به حرکت نیستند در زمان تخلیه اولویت دارند.
4. پرسنل بخش حادثه دیده؛ بیمارانی راکه قادر به حرکت هستند به صورت زنجیره ای (با حضور دو نفر پرسل در ابتدا و انتهای زنجیره) به محل امن منتقل می نمایند.
5. طبق دستورالعمل تخلیه؛ بیمارانی که قادر به حرکت نیستند، توسط نیروهای خدماتی و توسط برانکارد، صندلی چرخدار، پتو و ملحفه و با احتیاط انتقال داده می شوند.

حتما بخوانید:

⇐ کنترل آتش و جلوگیری از گسترش آن

⇐ ایمنی و آتش نشانی در ساختمان های تجاری

⇐ علائم ایمنی راه خروج اضطراری (راه ایمن)