ایمنی عمومی برق

ایمنی عمومی برق

 

ایمنی برق عمومی: در صنعت برق اگر ایمنی رعایت نشود، خطر برق گرفتگی حتمی است. بنابراین قبل از دست زدن به سیم یا ادوات برقی جهت تعمیر و یا هر گونه بازرسی بایستی حتماً جریان برق در مدار قطع بوده و مطمئن باشید که جریان برق وجود ندارد و آزمایش وجود یا عدم وجود جریان برق توسط فازمتر صورت می گیرد.

جریان برق:

جریان برق را با واحد امپر نشان می‌دهند که بر دو نوع می‌باشد:

1. جریان مستقیم(DC): جریان برق حاصل از ژنراتورها و باطری ها از این نوع می‌باشد.
2. جریان متناوب (AC): جریان برق شبکه شهری از این نوع می‌باشد.

ولتاژ برق:

اندازه گیری فشار الکتریکی رابا ولت نشان می‌دهند که در صنعت به سه دسته زیر تقسیم می شود:

1. ولتاژ بالا که از 650 ولت به بالا می‌باشد.
2. ولتاژ متوسط که بین 250 تا 650 ولت می‌باشد.
3. ولتاژ پائین که از 250 ولت کمتر است.

توضیح : ولتاژ پائین از نظر ایمنی ولتاژ زیر 25 ولت می‌باشد.

 

مقاومت الکتریکی:

مقاومت در برابر جریان الکتریسیته را مقاومت الکتریکی گویند و واحد اندازه گیری آن اهم می‌باشد.جدول زیر مقاومت بدن انسان را در مقابل جریان الکتریسیته نشان می‌دهد.

مقاومت بر حسب اهم	اجزای بدن
100000 تا 600000	پوست خشک
1000	پوست خیس
400 تا 600	دست و یا اندام داخلی
100	گوش تا گوش

 سیستم ارت وسایل برقی :

ازآنجائی که مقاومت سیم در برابر جریان برق از مقاومت بدن انسان کمتر است چنانچه دستگاه برقی ما بوسیله یک سیم به زمین وصل شود، جریان برق از طریق این سیم به زمین منتقل خواهد شد. دستگاه های برقی سیار بوسیله سیمی که در دو شاخه آن تعبیه شده به پریز مخصوص متصل می گردد. برای دستگاه ها و سازه های بزرگ باید تمامی کابلها به یک نقطه به نام چاه ارت EARTH PEAT متصل گردند.

فیوز :

وسیله ای است برای قطع جریان برق، در حقیقت فیوز شیر اطمینان برق است. زمانی که بار الکتریکی مدار بیش از مقدار مجاز باشد قبل از اینکه این امر باعث سوختن و یا جرقه الکتریکی در دستگاه بشود، فیوز می‌سوزد.

 

انواع فیوزها :

1. فیوز خط هوایی یا حلقه ای
2. فیوز دو شاخه ای
3. فیوز فشنگی
4. فیوز اتوماتیک
5. فیوز استوانه ای

باید توجه داشت که هر یک از این فیوزها برای جریان خاصی طراحی شده‌اند و استفاده نامناسب از آنها می تواند موجب آسیب رسیدن به شخص یا دستگاه گردد.

 

پاره‌ای از اصول اولیه ایمنی برق :

1. قبل از شروع تعمیر وسایل برقی حتماً مجوز لازم را اخذ نمائید.
2. قبل از شروع به کار (تعمیر) کلید اصلی برق شبکه را قطع نموده و درب جعبه تقسیم را قفل نمائید.
3. چنانچه امکان قفل کردن جعبه وجود نداشته باشد، با در آوردن فیوز جریان را قطع نمائید.
4. در صورت امکان برچسب تعمیرات نیز زده شود.
5. فقط برقکاران اجازه کار بر روی شبکه یا دستگاه ها را دارند.
6.  تمامی دستگاه های برقی باید دارای سیم ارت باشند.
7.  تمامی کابل های معیوب باید تعویض شوند.
8.  از هر کابل فقط یک انشعاب گرفته شود.
9. تمامی دستگاهها باید دو شاخه داشته باشند.
10. برای تعمیر یک وسیله برقی حتماً باید دو شاخه آنرا در آورید.
11. در کارهای برقی هیچگاه شانسی عمل نکنید.
12. هیچگاه دو شاخه را با کشیدن کابل از پریز جدا نکنید.
13. هرگز یک سیم برق لخت را لمس نکنید.
14. در زمان حفاری اگر به کابل برقی برخورد نمودید قبل از هر کاری به مسئولین اطلاع دهید.
15.  توجه داشته باشید که کار در زمین های مرطوب با وسایل برقی می تواند منجر به برق گرفتگی شود.
16. فقط دستگاههایی که ولتاژ آنها کمتر از 25 ولت باشد ، خطر برق گرفتگی در آنها کاهش یافته است.
17. کابلهای برق که در مسیر عبور و مرور وسائط نقلیه هستندرا حتماً باید از درون یک لوله یا چیزی شبیه آن عبور داد.
18. برای هر دستگاه فیوز مناسب را استفاده نموده و فیوزهای سوخته را برای استفاده مجدد سیم پیچی نکنید.
19. هیچگاه کابل دستگاهی که گیر کرده است را با فشار نکشید بلکه به آرامی آنرا رها کنید.
20. توجه داشته باشید که آتش سوزی ناشی از برق را فقط باید با گاز یا پودر خاموش نمود ، استفاده از آب خطرناک است.
21. در صورتی که قبل از شروع تعمیرات ، محیط ایمن سازی می‌شود باید پس از اتمام عملیات و برقرار کردن مدار ، علائم هشدار دهنده و بطور کلی تجهیزات ایمنی‌ سازی محیط برداشته شود .

اقداماتی که برای نجات شخص برق گرفته می توان انجام داد عبارتست از:

1. قطع مدار برق
2. رها کردن شخص برق گرفته از مدار
3. تنفس مصنوعی
4. رساندن به پزشک

مرگ در اثر برق گرفتگی معمولاً نتیجه مستقیم دو چیز است :

• بهم ریختن کار منظم قلب
• متوقف شدن دستگاه تنفس

یک تماس جزئی با سیم یا وسایل برقی انسان را به سرعت نابود میکند و چنانچه مسیر برق گرفتگی از سمت چپ بدن یا از سمت سر باشد خطرناک تر است. مسئله مهم در برق گرفتگی تنفس مصنوعی می باشد که باید در کمتر از 3 دقیقه پس از برق گرفتگی با انجام این کار جریان تنفس را به حالت عادی بازگردانیم.

مصدوم را به پشت بخوابانید و بلوز کار یا کت خود را تا کنید و با قرار دادن آن زیر شاته، بطوری که سر به عقب کشیده شود، پهلوی سر مصدوم قرار گیرید و تنفس مصنوعی و ماساژ قلبی انجام دهید.

• بخش HSE : بخش تدوین کننده دستورالعمل ها و قوانین HSE در کارخانجات و ناظر بر اجرای آنها .
• واحد HSE : واحد اجرای قوانین و دستورالعمل های HSE در کارخانه .

 منظور از حفاظت افراد دربرابر تماس مستقیم که در این مبحث مطرح می شود، کلیه مقررات و قوانینی می باشد که برای حفاظت پرسنل از خطراتی که در هنگام لمس تجهیزات برقدار ممکن است پیش بیاید.

 حداکثر ولتاژ ایمن به ولتاژ اسمی گفته می شود که در بین هادی ها از 42 ولت و در بین سیم های فاز و نول مدارها از 24 ولت تجاوز نکند. در مورد مدارهائی که زیر بار نیستنداین مقادیر به ترتیب نباید از 50 و 29 ولت تجاوز نماید (موثرترین نتیجه فرکانس 60-50 هرتز خواهد بود). ولتاژ تماسی، بخشی از ولتاژ نشتی یا ولتاژ تخلیه شده به زمین می باشد که ممکن است در معرض تماس افراد قرار گیرد.

 اتصال زمین یاسیستم ارت عبارت است از متصل کردن بدنه تجهیزات به نحوی که اطمینان حاصل شود درصورت هر گونه نقص الکتریکی، ولتاژ فورا و بدون هیچ گونه خطری به زمین تخلیه خواهد شد.

2- مسئولیت ها:

•  مسئولیت نگهداری صحیح و بازرسی قبل از شروع کار در خصوص کابلهای نرم (انعطاف پذیر) وسائل برقی قابل حمل و نقل بعهده کارگر و سرکارگر مربوطه است.
•  مسئولیت بازو بسته نمودن در تابلوهای برق و یا هرگونه تعمیر و یا تغییری در سیستم تابلوها و یا راه اندازی و برقراری مجدد جریان برق بعهده افراد ذیصلاح مجرب برقکار که قبلا از واحد برق کارخانه به واحد HSE کارخانه معرفی شده اند می باشد.
•  مسئولیت علامت گذاری و تعیین مشخصات کلیه انواع قطع کننده های مدارهای برقی د رکاخانه بعهده رئیس واحد برق کارخانه است.
• مسئولیت بازرسی دوره ای و هر گونه تست و آزمایشی بر روی تجهیزات برقی از قبیل کابل ها، قطع کننده های مدار، فیوزها، کلیدها و … و در نهایت رد یا قبول نمودن انها بعهده کارشناسان واحد برق و HSE کارخانه است.
•  در صورت نیاز به اخذ مجوز کار (بند 5-21 ) سرپرست مربوطه ملزم به آگاه نمودن واحد HSE کارخانه و نیز اخذ مجوز لازم باشد.
•  جهت صدور مجوز کار، واحد HSE کارخانه ملزم به بازرسی شرایط کار و افراد از نظر رعایت سلامت و ایمنی لازم می باشد.

حتما خوانید: ایمنی تاسیسات برقی

3-روش اجرائی:

5-1- دستورالعمل ایمنی کار با تاسیسات برقی :

5-1-1- کلیه قطعات تاسیسات الکتریکی باید از نظر ایمنی مطابق با استانداردهای بین المللی باشند.

5-1-2 – کلیه قطعات الکتریکی باید در اندازه های مناسب و منطبق با کاری باشند که برای آنها در نظر گرفته شده و بویژه دارای خصوصیات زیر باشند:

الف) تحمل و استقامت مکانیکی کافی در شرایط کار را دارا باشند .

 ب) در برابر عواملی چون آب، گردو غبار، گرمای الکتریکی و واکنش های شیمیائی مقاوم بوده و آسیب پذیر نباشند.

5-1-3- کلیه قسمت های تاسیسات الکتریکی باید طوری ساخته، نصب و نگهداری شوند که از هر گونه خطر آتش سوزی و انفجار بدور باشند.

5-1-4- کلیه قسمت های تاسیسات الکتریکی باید طوری ساخته، نصب و نگهداری شوند که از هر گونه خطر شوک الکتریکی مصون باشند.

5-1-5- تجهیزات ایمنی فردی نظیر کفش ها و دستکش های لاستیکی نباید به عنوان عاملی مناسب برای تامین ایمنی در برابر خطر برق گرفتگی محسوب شوند.

5-1-6- کاربرد و ولتاژ کلیه ادوات و انشعابات الکتریکی باید دقیقا مشخص و توسط علائم واضحی نشان داده شود.

5-1-7- مدارها و ادوات الکتریکی یک واحد که ولتاژهای مختلفی دارند باید با مشخصه ها و علامات واضحی مانند رنگ های مختلف علامت گذاری شوند.

5-1-8- وقتی نتوان کروکی تاسیسات را به وضوح تعیین و مشخص نمود مدارها و ادوات الکتریکی باید توسط برچسبها یا دیگر روشهای مقتضی و موثر مشخص و متمایز گردند.

5-1-9- کلیه کسانی که با تجهیزات برقی (الکتریکی) کار می کنند باید بطور کامل با خطرات ناشی از الکتریسیته آشنا شده و آموزش های لازم را گذرانده باشند.

5-1-10- شبکه خطوط ارتباطی و مخابراتی نباید از مسیر خطوط الکتریکی ولتاژ متوسط یا ولتاژ قوی عبور داده شوند.

5-1-11- برای محافظت تاسیسات الکتریکی در مقابل دریافت ولتاژهای بالا از دیگر تاسیسات باید تدابیر ایمنی کافی بعمل آید.

5-1-12- در صورت لزوم و برای پیشگیری از خطر رعد و برق باید تدابیر لازم جهت حفاظت از تاسیسات الکتریکی بعمل آورده شود.

5-1-13- آویزان نمودن لباس و یا دیگر وسایل از تابلوها و تجهیزات برقی ممنوع می باشد.

 5-2- حفاظت در برابر تماس مستقیم و غیر مستقیم :

5-2-1-در کلیه انواع تاسیسات الکتریکی باید برای حفاظت افراد در برابر تماس مستقیم یا غیرمستقیم با ولتاژهای بالا تدابیر ایمنی ویژه ای از قبیل اخذ مجوز کار، شناسائی خطرات توسط کارشناسان واحد برق و HSE کارخانه و …  بعمل آورده شود.

5-2-2- باید بنا به نیازهای خاص شرایط مختلف کاری (نظیر محل های مرطوب یا خیس، کار در داخل لوله ها، تانک ها و … یک یا چند روش از انواع روش های ذکر شده زیر اعمال گردد:

1.  کشیدن حصار
2.  عایق کاری کامل (عایق دوبله، عایق تقویت شده)
3. حداکثر ولتاژ ایمن
4. ایزولاسیون ایمن (مانند ترانس های ایزوله شده ایمن)
5. اتصال زمین سیم نول
6. نول ایزوله شده
7. اتصال زمین قسمت های فاقد برق
8. رله یا سوئیچی که در صورت هرگونه نشتی ولتاژ به زمین جریان را قطع کند (از انواع با حساسیت بالا)
9. وسایل کنترل عایق ها
10.  کلیدهای قطع مدار به هنگام اتصال به بدنه یا زمین
11. اخذ مجوز کار در صورت تشخیص واحد HSE
12. در صورت امکان استفاده از ولتاژ پائین DC
13. استفاده از کابل های سالم و بدون عیب

5-2-3 – از هیچ گونه سیم یا تجهیزات الکتریکی لخت و بدون روپوش نباید استفاده شود .

• 5-3- حصارها و پوشش ها :

5-3-1- پوشش ها، توری های حفاظتی و حصارها باید از مواد غیر آتشگیر ساخته شده و دارای مقاومت مکانیکی کافی بوده و بطور محکم و مطمئن نصب شوند.

5-3-2- جهت نصب پوشش و حصار بایستی اطمینان حاصل گردد که برقدار نخواهند شد.

5-3-3- برداشتن و جابجائی حصارهای اطراف قسمت های حامل جریان برق نباید بدون استفاده از ابزارهای خاص امکان پذیر باشد.

• 5-4- وسائل قطع کننده جریان :

5-4-1- برای قطع جریان در کلیه هادی های الکتریکی فعال در مواقع ضروری، یک وسیله قطع کننده مرکزی باید پیش بینی گردد.

5-4-2- به منظور قطع سریع جریان برق در کلیه هادیهای الکتریکی باید یک وسیله قطع کننده که دسترسی فوری به آن امکان پذیر باشد د رمدار کلیه ادوات الکتریکی تعبیه گردد.

5-4-3- تاسیسات الکتریکی حتی الامکان باید به یک قطع کننده اتوماتیک جریان مجهز شوند تا در مواقع بروز نقص در تاسیسات جریان را قطع نماید.

• 5-5- لامپ ها :

4-5-1- ارتفاع لامپ های روشنائی و اتصالات آنها از سطح زمین یا کف حتی الامکان نباید کمتر از 12 متر باشد.

• 5-6- تجهیزات ضد اشتعال :

5-6-1- در محل هائی که دارای مواد یا جو آتشزا بوده یا مستعد آتشزائی و انفجار می باشند فقط باید از کلیدها، اتصالات، روشنائی و تجهیزات الکتریکی ضد تولید جرقه (Intrinsic safe) مخصوص چنین محل هائی استفاده گردد.

• 5-7- هشدارها :

5-7-1-برای جلب توجه عمومی بایستی اطلاعیه یا اطلاعیه هائی با مضمون های زیر در محل های مناسب نصب کرد :

a) ورود افراد غیر مجاز و متفرقه به محل های تاسیسات الکتریکی ممنوع

b) هر گونه تعمیر و یا دستکاری تاسیسات الکتریکی توسط افراد غیر مجاز ممنوع

c) روش های مقابله با آتش سوزی در هنگام بروز حریق

d) روش های نجات افراد برق گرفته و کمک های اولیه به افرادی که دچار برق گرفتگی شده اند.

e) مشخص نمودن افراد معینی برای مقابله با خطرات الکتریکی احتمالی و اعلام نحوه ارتباط با آنها

f) شماره تلفن های اضطراری کارخانه

• 5-8- سیم های برق :

5-8-1- کلیه سیم های برق باید دارای روپوش عایق بوده و از پیچیده شدن آنها بدوراشیاء تیز و برنده اکیدا جلوگیری شود.

5-8-2- سیم های نول، حفاظت کننده و جبران کننده باید به وضوح از سایر سیم ها متمایز شوند.

5-8-3- سیم های هوائی باید دارای نگهدارنده های مقاوم بوده و در ارتفاعی قرار داشته باشند که با افراد و اشیائی که در زیرجابجا می شوند برخورد ننمایند.

5-8-4- تیرهای هدایت کننده سیم های برق یا تجهیزات الکتریکی باید بطور مطمئن به زمین یا هر پایه محکم دیگری متصل شده باشند.

5-8-5- هنگام پائین آوردن سیم ازروی تیرها، تیرها بایدطوری مهار شوند که دراثر تکانهای وارده منحرف نشوند.

5-8-6- سوئیچ ها، فیوزها، سرپیچ ها و پریزهای سیم کشی هائی که در فضای آزاد انجام شده اند باید کاملا ایزوله شده و تماس با آنها غیر ممکن باشد.

5-8-7- سیم کشی های هوائی برق 440 ولت و بیشتر باید در محل های تقاطع با جاده ها و مسیرهای حمل و نقل دارای ارتفاع کافی از سطح زمین باشند .

5-8-8- سیم کشی هائی که در ارتفاع کمتر از 5/2 متر (8 فوت) از سطح زمین یا کف کارگاه واقع شده اند باید حصارکشی شده یا در داخل لوله هائی از جنس فولاد یا هر ماده دیگر که در برابر ضربه و صدمات ناشی از آن استحکام کافی داشته باشند، قرار داده شوند.

5-8-9- سیم کشی های موقت حتی الامکان نباید مسیر خطوط برق، تلفن یا آنتن رادیو را قطع نمایند.

5-8-10- سیم هائی که از درون زمین عبور داده میشوند فقط باید از جنس سیمهای محکم و بادوام بوده و بایستی در برابر ضربات ناشی از وسائل نقلیه، تجهیزات مکانیکی، خاک برداری و غیره محافظت شوند . جهت عملیات خاک برداری د رمناطقی که سیم برق قبلا درون زمین قرار گرفته شده اخذ مجوز کار الزامی است.

5-8-11- کابل های فشار قوی هرگز نباید با دست های لخت لمس شوند و برای گرفتن آنها باید از دستکش های مخصوص عایق برق استفاده گردد.

5-8-12- ریل هائی که بعنوان نیروی محرکه برقی برای حرکت جراثقال ها و غیره بکار می روند باید دارای قابلیت قطع جریان برق باشند.

5-8-13- اگر تعدادی از ماشین آلات از یک ریل مشترک تغذیه می کنند، هر ماشین باید بطور مستقل قابلیت قطع ارتباط از تمامی فازها را داشته باشد.

• 5-9- کابل های نرم (انعطاف پذیر) :

5-9-1- اگر برای اتصال به خطوط اصلی نیاز به اتصالات دوشاخه و پریز باشد این اتصالات باید:

الف) بطور صحیح جفت شوند

ب) بطور صحیح طراحی شده باشند

5-9-2- کابلهای نرم وسائل برقی قابل حمل و نقل

الف) درصورت وجود سیستم اتصال به زمین در شبکه سیم کشی، کابل های انعطاف پذیر باید دارای سیستم ارت باشند.

 ب) با استفاده از فنر فولادی، لوله لاستیکی یا سایر وسائل مناسب باید از گره خوردن یا تاب برداشتن سیم در ناحیه ورودی سیم به دستگاه جلوگیری شود.

5-9-3- در وسایل دستی و در صورت امکان در وسایل قابل حمل و نقل برقی باید از کابلهای انعطاف پذیر ساده استفاده شود.

5-9-4- کلیه کابل های نرم باید بخوبی مراقبت شده و اتصال آنها به یکدیگر نباید بدون استفاده از دو شاخه و پریز انجام شود.

5-9-5- برای بلند کردن ابزارهای پرتابل (قابل حمل) از روی زمین نباید سیم آنها را کشید.

5-9-6 – کابل های نرم را نباید در روی سطوح چرب یا آغشته به مایعات خورنده قرار داد.

• 5-10- تجهیزات الکتریکی :

5-10-1- وسائل کنترل کننده نظیر کلیدها، فیوزها و قطع کننده های مدار نباید در محل هائی که مایعات قابل اشتعال و مواد قابل انفجار یا گازهای قابل اشتعال وجود دارد نصب گردند، مگر آنکه برای چنین منظورهائی ساخته شده باشند.

5-10-2- موتورها، تجهیزات توزیع برق و کلیدها باید در برابر چکیدن و پاشیدن آب محافظت شوند.

5-10-3- افراد غیر مجاز نباید در اتاق هائی که تجهیزات الکتریکی قرار دارند تردد نمایند.

• 5-11- ترانسفورماتورها :

5-11-1- ترانسفورماتورهای روغنی که در فضای آزاد و روی زمین قرار داده می شوند باید:

الف) در محلی عاری از مواد قابل اشتعال نصب شوند.

ب) پائین تر از سطح زمین قرارداده شده و یا دور آنها به نحوی محصور شود که روغن ریخته شده از آنها در سطح زمین پخش نگردد.

5-11-2- ترانسفورماتورهای نصب شده در روی دکل ها باید حداقل 5/4 متر (15 فوت) بالاتر از سطح زمین نصب شوند .

5-11-3- ترانسفورماتورهای نصب شده بر روی دکل ها که کمتر از 5/4 متر (15 فوت) از سطح زمین فاصله دارند باید بطور مناسبی توسط حصار یا سایر وسائل موثر محصور شوند.

• 5-12- شبکه اتصالات (صفحه کلیدها) :

5-12-1- شبکه اتصالات حتی المقدور باید بوسیله فلز، پلاستیک یا سایر مواد مناسب محصور شود. در صورت استفاده از فلز بایستی آنرا به سیستم ارت وصل نمود.

5-12-2- اگر از شبکه های نوع روباز استفاده می شود:

a) کلیه قسمت های برقدار باید بطور مناسب در برابر تماس تصادفی توسط حفاظ یا نصب در ارتفاع محافظت شوند.

b) در اطراف قسمت های برقدار باید فضای کافی برای کار منظور گردد.

c) شبکه اتصالات و مجموعه ترانسفورماتورها و سایر دستگاه ها باید بطور مناسب محصور شوند.

5-12-3- تنها افراد ذی صلاح برقکار مجاز به باز نمودن در تابلوهای برق می باشند.

• 5-13- قطع کننده های مدار :

5-13-1- قطع کننده های مدار باید عمل قطع و وصل را بطور کامل و دقیق انجام دهند.

5-13-2- مشخصات اصلی این قطع کننده ها باید بطور واضح در روی آنها علامت گذاری شود.

5-13-3- جز در مدارهای با ولتاژ بسیار پائین، کلیه قطب های برقدار باید بطور مناسب عایق کاری شوند.

5-13-4- قطع کننده های مدار نباید بطور تصادفی توسط نیروی جاذبه یا ضربه مکانیکی با یا بسته شوند.

• 5-14- فیوزها :

5-14-1- اطلاعات مربوط به میزان عبور جریان از فیوز، نوع فیوز از نظر قطع کنندگی سریع یا با تاخیر و قدرت قطع کنندگی باید بر روی فیوزها مشخص شده باشد.

5-14-2- برای جلوگیری از آسیب افراد در هنگام بیرون آوردن یا نصب فیوزها بخصوص عدم تماس آنها با قسمت های برقدار مجاور باید اقدامات حفاظتی موثر بعمل آید.

• 5-15- کلیدهای قطع و وصل :

5-15-1- کلیه کلیدها باید بطور ایمن محصور شده باشند.

5-15-2- کلیدها باید طوری نصب و اتصال زمین شوند که هنگام کار خطری ایجاد نکنند.

5-15-3- اگر امکان بسته شدن کلیدها توسط نیروی جاذبه وجود داشته باشد در این صورت باید به قفلی مجهز شوند که آنها را باز نگهدارد .

تذکر: در خصوص قطع کننده ها ، فیوزها و کلیدهای قطع و وصل می بایستی بازرسی دوره ای توسط کارشناسان واحد برق و HSE کارخانه بطور مرتب انجام پذیرد.

• 5-16- موتورها :

5-16-1- کلید موتورها باید به کلید قطع و وصل مجهز شوند.

 5-16-2- اگر موتوری در بیش از یک محل کلید قطع و وصل داشته باشد، در این صورت حتی الامکان باید یک کلید قطع کننده در نزدیکترین نقطه مجاور موتور نصب گردد.

 5-16-3- موتورها باید طوری نصب شوند که در حین کار به اندازه کافی خنک شوند.

 5-16-4- موتورها باید به نحوی موثر در برابر جریان های اضافی محافظت شوند.

• 5-17- اتصالات :

5-17-1- نقاط اتصال یا انشعاب هادیها و نیز محل ورود هادی ها به داخل دستگاه ها باید:

الف) بطور مکانیکی محافظت شوند .

ب) به روش صحیح و مقاوم عایق کاری شوند.

5-17-2- اتصال، انشعاب یا ورودی ها به داخل دستگاه ها باید با استفاده از جعبه های تقسیم، رابط ها، بوش ها، بست ها یا دیگر وسایل اتصال دهنده مشابه انجام شود.

5-17-3- برای اتصال کابل ها به یکدیگر حتی الامکان باید از جعبه تقسیم یا اتصال دو شاخه و پریز استفاده نمود.

5-17-4- برای اتصال قسمت هائی از یک سیم به یکدیگر یا یک سیم به سیم دیگر و یا به دستگاه باید از روشهائی چون پیچ کردن، گیره زدن، لحیم کاری، پرچ کاری، جوش برنج، کنگره دادن و یا دیگر روش های مشابه استفاده نمود.

5-17-5- جعبه های تقسیم و هادی ها حتی الامکان باید در برابر صدمات ناشی از حمل و نقل و عبور و مرور، افتادن بر روی زمین، آب و دیگر منابع خطر آفرین محافظت شوند.

5-17-6- هنگام اتصال کابل های حفاظت شده به یکدیگر، جعبه تقسیم باید طوری کابلها را به هم متصل نماید که روکش حفاظتی کابل ها توسط قیدهای هدایت کننده مناسبی بهم وصل گردد.

• 5-18- تجهیزات برقی قابل حمل و نقل (توسط دست یا چرخ) :

 5-18-1- بطور معمول ولتاژ برق مصرفی وسائل الکتریکی دستی نسبت به زمین نباید بیش از 250 ولت باشد.

 5-18-2- تجهیزات قابل حمل و نقل (با دست یا چرخ) باید مجهز به کلید قطع و وصل توکار شوند.

 5-18-3- در اتمسفرهای قابل اشتعال و انفجار نباید از ابزارهای برقی قابل حمل و نقل استفاده نمود مگر آنکه سیستم آنها برای استفاده در چنین مکانهائی مناسب باشد.

 5-18-4- حباب چراغ های سیار دستی باید توسط پوشش مناسب در برابر خطر شکستن و تماس افراد با آن محافظت شود.

 5-18-5- سرپیچ لامپ های سیار باید دارای مشخصات زیر باشند:

 الف) کلیه قسمتهائی که جریان برق از آن عبور می کند بسته و محصور باشد .

 ب) دارای دستگیره عایق برق باشد .

• 5-19- بازرسی ، تعمیر و نگهداری :

5-19-1- برای اطمینان از مناسب بودن وسائل الکتریکی جهت انجام کار مورد نظر، تمامی آنها باید قبل از استفاده بازرسی شوند.

5-19-2- فردی که از وسائل الکتریکی استفاده می کند باید در آغاز هر شیفت تجهیزات و سیم ها خصوصا کابل های قابل انعطاف را بصورت ظاهری آزمایش نماید.

5-19-3- هادی ها و تجهیرات الکتریکی فقط باید توسط متخصصین برقکار تعمیر شوند.

5-19-4- حتی الامکان نباید هیچ گونه عملیاتی بر روی تجهیزات و سیم های برقدار انجام شود.

5-19-5- قبل از انجام هر گونه عملیات بر روی هادی ها و تجهیزاتی که نیازی به برقدار بودن آنها در حین انجام عملیات نیست اقدامات زیر به اجرا گذاشته شود:

• جریان برق قطع گردد.
• احتیاط های لازم بعمل آید تا از برقراری مجدد جریان برق جلوگیری شود.
• هادی ها و تجهیزات از نظر بدون برق بودن آزمایش شوند.
• تجهیزات و هادی ها را اتصال به زمین کرده و به صورت اتصال کوتاه درآورد.
• برای جلوگیری از برخورد تصادفی، قسمت های برقدار مجاور بطور مناسب محافظت شوند.

5-19-6- بعد از اتمام کار برروی هادی ها و تجهیزات، برقراری مجدد جریان برق فقط باید با دستور فردی ذیصلاح انجام شود.

5-19-7- برقکاران باید مجهز به ابزار مناسب و کافی و وسائل حفاظت فردی نظیر دستکش و زیر پائی لاستیکی شده و ولتاژ مورد نیاز برای کارشان بطور صحیح تامین گردد.

5-19-8- کلیه هادی ها و تجهیزات را باید برقدار فرض نمود مگر آنکه خلاف آن به اثبات برسد.

5-19-9- هر گونه تعمیر بر روی تجهیزات و وسائل برقی بایستی با نظارت و اجرای افراد مجرب برقکار انجام گیرد.

5-20- کار در مجاورت تاسیسات الکتریکی :

5-20-1- قبل از شروع کا ر در مجاورت هادی ها یا تاسیسات الکتریکی، کارفرما باید ولتاژ عبوری را تعیین نماید تا افراد و تجهیزات در فاصله ای ایمن از هادی ها یا تاسیسات قرار گرفته و کار کنند.

5-20-2- هیچ گونه عملیاتی نباید در محدوده خطرناک هادی ها و تاسیسات برقی انجام شود مگر آنکه برق آنها قطع شده باشد.

5-20-3- قبل از شروع کار مسئولین برق باید تائید نمایند که برق هادی ها و تاسیسات قطع شده است.

5-20-4- قبل ازبرقراری مجدد جریان برق سرپرست کار باید مطمئن شود که کلیه کارگران محل کار را ترک نموده اند.

5-20-5- اگر قطع جریان برق در هادی ها و تاسیسات مجاور عملیات امکان پذیر نباشد در این صورت باید برای جلوگیری از خطر، تدابیر لازم اتخاد و به کارگران دستورالعمل های خاص داده شود.

5-20-6- اگر در مجاورت هادی ها و تاسیساتی که امکان قطع برق انها وجود ندارد از تجهیزات متحرک استفاده می شود، حرکت این تجهیزات باید طوری کنترل شود که فاصله ایمن از هادی ها و تاسیسات حفظ گردد.

• 5-21- مجوز کار :

5-21-1- در صورت نیاز به عملیات خاک برداری در مناطقی که قبلا سیم برق درون زمین دفن گردیده، اخذ مجوز کار (حفاری و خاک برداری) از واحد HSE الزامی می باشد.

5-21-2- در صورت نیاز به انجام کار بر روی سیستم های برقدار (امکان قطع برق نباشد) اخذ مجوز کار از واحد HSE الزامی می باشد.

5-21-3- جهت انجام عملیات تنش زدائی (POST WELDING HEAT TREATMENT ) با ولتاژ بالا، اخذ مجوز کار از واحد HSE الزامی می باشد.

 

 

حتما بخوانید:

⇐ ایمنی برق فشار قوی

⇐ ایمنی برق و استانداردهای HSE آن

⇐ صفر تا 100 ایمنی برق (Electrical Safety) – جامع