ارگونومی پرستاران

ارگونومی پرستاران

محیط کار عاملی مهم است که در کارایی کارکنان تاثیر مستقیم دارد. با توجه به اینکه اکثریت محیطهای کاری اصول اولیه ارگونومی را رعایت نمی نمایند و این عدم توجه به اصول اولیه مسبب ایجاد ریسک فاکتورهای ارگونومی و سبب بروز مشکلاتی برای کارکنان می گردد و همچنین سلامتی کارکنان را نیز به خطر می اندازد.

سلامتی شغلی

• انطباق شغل با توانایی افراد
• کنترل فرد بر روی کار
• افزایش مهارت
• ایجاد این فرصت که افراد بتواند روابط مناسبی با همکاران داشته باشند
• داشتن اطلاعات کافی در خصوص کارایی افراد و بازخوراند آن به افراد و سیستم
• جلوگیری از تبعیض و خشونت
• جلوگیری از استرس های ناشی از بار کاری زیاد, کمبود امکانات, حساس بودن کار, درگیری کار, شب کاری و مسئولیت خانوادگی, ترس از ابتلا به بیماری های واگیر و خطرناک

کارکنان شاغل در بیمارستان در معرض عوامل زیان آور محیط کار می باشند. این عوامل شامل استرسهای ناشی از کار وعدم سازماندهی کارمتناسب با وضعیت کارکنان و وجود عوامل زیان آور فیزیکی و شیمیایی است. استفاده از وسایل و ابزار غیر
ارگونومیک درمحیط کارمی باشد که مسبب اصلی ایجاد بیماریهای شغلی در میان آنان می باشد. نظر به اینکه اکثر کارکنان شاغل در بیمارستان زن می باشند.

بیماریهای ناشی از کار

• ناراحتی اسکلتی و عضلانی
• افسردگی
• مبتلا به بیماریهای صعب العلاج
• ناراحتیهای پوستی
• مشکل تنفسی

ناراحتی اسکلتی عضلانی

در بالا تنه (کمر درد، گردن درد, شانه درد و …)

درد در پایین تنه (زانو درد, درد مچ پا و …)

نحوه انجام کار در ایستگاه پرستاری هم به صورت ایستاده و هم به صورت نشسته می باشد و به طور میانگین ساعات کار در وضعیت ایستاده بنا به نظر مسئولان بخش های مورد انتخابی و پرستاران مورد ارزیابی شده و بنا به حجم کار مابین 4-6 ساعت می باشد.

در واقع می توان گفت که با توجه به نوع کار پرستاری نیازمند ایستادن و راه رفتن به مدت بیشتر از چهار ساعت در هر شیفت می باشد.

وضعیت ایستگاه پرستاری می توان گفت که طراحی محیط کار در بخشهای مورد بازدید نامناسب می باشد به طوری که این مسئله سبب می شود که پرستاران در حین کار بدن آنان (گردن ,کمر, ساعد, مچ دست ,پاها) در معرض حرکات تکراری خمش و پیچیش باشد بارها در طی شیفت کاری در محدوه خارج از حد دسترسی وسایل را جابجا نموده اند یا اینکه در ارتفاع بالاتر از حد شانه در حال تنظیم تجهیزات بوده اند. لازم به ذکر است که هرچه ارتفاع این وسایل و تجهیزات بالاتر از حد شانه باشد انجام هرگونه تکرار فعالیت در این منطقه سبب بالا رفتن شانه و قرار گرفتن عضلات شانه و گردن در حالت استاتیک شود. و این مسئله سبب خستگی عضله می شود در طی زمان سبب ایجاد درد در عضله می شود.

با توجه به اینکه از عوارض ابتلالا به دردهای اسکلتی عضلانی کاهش فعالیتهای روزانه فرد بر اثر درد و ترس از شدت یافتن درد میباشد که این مسئله سبب افسردگی فرد به مرور زمان می گردد.

یکی از مشاغلی که زن مجبور به استفاده از قدرت عضلانی و حمل می باشد شغل پرستاری می باشد و همچنین با در نظر گرفتن این حقیقت اکثر کارکنان پرستار در بیمارستان زن می باشند. این کارکنان زن عهده دار مسئولیت مراقبت و انجام امور
مربوط به خانواده می باشند, طی دوران بارداری و شیردهی و همزمان بودن این مسئولیتها با عوامل زیان آور موجود در محل
کار می توانند باعث افزایش ابتلا به ناراحتی های اسکلتی و عضلانی بشود.

در تحقیقاتی که در سال 2002 انجام گرفت مشخص گردید که 27.8 % از مصاحبه شوندگان از ناراحتی های اسکلتی عضلانی رنج می برند و از میان افرادی که برای این تحقیق انتخاب شده بودند زنان بیشترین درصد ابتلاء را داشتند.

بنا به تحقیقات به عمل آمده توسط 1987 ارتباط بسیار نزدیکی بین ناراحتی های پشت و کار فیزیکی و بلند کردن و همزمان با چرخش از ناحیه کمر وجود دارد بخصوص اگر فرد مجبور به حمل و بلندن کردن شی و اجسام سنگین در حالت دولا و خم از ناحیه کمر باشند.

با توجه به تحقیقات انجام شده مشخص گردیده سیستم عضلانی در زنان بعلت کوچک بودن در ناحیه بالا تنه نسبت به عضلات بالا تنه مردان دارای قدرت کمتری است و یا به عبارتی ضعیف تر عمل می کند.

سطح مناسب برای بدن که کمر نیاز به خمش و چرخش نباشد

سطح مناسب کار

همچنین استفاده از حرکات تکراری و Posture نامناسب سبب بروز خطرات و ناراحتی های اسکلتی می گردد. با توجه به اینکه پرستار هنگام کار یکسری حرکات یکنواخت و تکراری و ثابت را انجام می دهد. برای مثال جهت بلند کردن و حمل بیمار نامناسب Posture ویا وسایل پرستاران نیازمند استفاده از انواع مانند خم شدن از ناحیه کمر و چرخش کمر و فشار بیش از حد به مهره های کمری در هنگام حمل و کمک به بیمار می باشند.

مواردی که سبب ایجاد ناراحتهای اسکلتی و عضلانی می کند ارتباطی به محیط کار ندارد

• ژنتیک
• سن
• توانایی فیزیکی
• بهداشت عمومی
• فاکتورهای روانی نارضایتی شغلی و کارهای تکراری و یکنواخت و محدودیت شغلی و عدم کنترل بر کار

با توجه به مطالعات ارگونومیکی انجام گرفته ،همراه شدن فاکتورهایی از قبیل انجام کارهای فیزیکی، مشکلات روانی و
استعداد افراد ، نیز در بروز ناراحتی های اسکلتی عضلانی موثر بوده است.

پیشنهادات

اجرای برنامه اصلاحی با توجه به ارزیابیهای ارگونومیکی که از محیط بیمارستان بعمل آمد با توجه به اولویت و امکان اجرای بودن آن به ترتیب اولویت عبارتند از :

1. برگزاری دوره های آموزشی در خصوص رعایت اصول اولیه ارگونومیک در محیط کار جهت مدیران و مسئولان بخش های مختلف بیمارستان و پرسنل پرستاری
2. تغییر و اصلاح در ایستگاه های پرستاری و همچنین تغییر محل قرار گیری و نصب وسایل و تجهیزات بنا به وضعیت آنتروپومتری پرسنل در بیمارستان
3. استفاده از میز و صندلی های مناسب و از رده حارج کردن تعدادی از وسایل مذکور که خراب و غیر قابل استفاده می باشند
4. استفاده از تخت های مریض که قابلیت تنظیم داشته باشد

برای دیدن عکس ها و نمونه های عملی فایل پیوست شده را دانلود کنید.

حتما بخوانید:

⇐ مجلات ارگونومی (Journal of Ergonomics)

⇐ اصول بهسازی ارگونومی

⇐ ارگونومی کار با کامپیوتر

⇐ 10 اصل ارگونومی در محیط کار