ارزیابی و مدیریت ریسک دکتر کاظمی

ارزیابی و مدیریت ریسک دکتر کاظمی

فرمت: pdf تعداد صفحات: 126

فهرست:

مدیریت ریسک ایمنی و بهداشت

• مفاهیم و ضرورت های شناسایی خطر و ارزیابی مدیریت ریسک در سیستم ها
• روش های متداول شناسایی خطر و ارزیابی ریسک
  • آنالیز ایمنی شغل (Job Safety Analysis)
  • What if چه می شود اگر؟
  • روش BS 8800:1996
  • تجزیه و تحلیل عوامل شکست و آثار آن (FMEA (Failure Mode and Effects Analysis
  • روش مطالعه خطر و قابلیت بهره برداری  (HAZOP (Hazard and Operability Studies
  • روش William fine
  • (Fault Tree Analysis (FTA
• نحوه استفاده از اطلاعات منتج از ارزیابی های انجام شده به منظور اعمال نگرش پیشگیرانه و کنترل پیشاپیش مخاطرات و کاهش ریسک در سیستم ها

---

تعاریف و اصطلاحات

• خطر؟
• رویداد؟
• حادثه؟
• شبه حادثه؟

خطر: موقعیت یا منبع بالقوه ایجاد خسارت و یا بیماری، تخریب اموال، تخریب محیط کار و یا ترکیبی از آنها

خطر خاصیت ذاتی یک عامل شیمیایی، بیولوژیکی، فیزیکی یا ارگونومیکی یا مجموعه ای از شرایط است

چند مثال از خطرات

آسیب	توان بالقوه	خطر
آسم شغلی قطع عضو ناشی از سر و صدا سوختگی های شیمیایی آسیب به شبکیه سرطان ریه سپید انگشتی امراض لژیونری	حساس کننده ریه تیغه برش فشار آکوستیک خورنده پرتو غیر یونیزه استنشاق غیر مستقیم دود ارتعاش میکروب لژیونلا	بخارات لحیم کاری گیوتین سر و صدا سود سوزآور لیزر سیگار دریل بادی آب گرم راکد

مخاطره (در معرض خطر)

قرار گرفتن در معرض یک خطر است به عبارتی قرار گرفتن در شرایطی که پتانسیل آسیب رسانی در آن شرایط نهفته است.

این مفهوم با HAZARD متفاوت است Danger مرحله ای پیشرفته تر از Hazard است و به عبارتی مرز بین Hazard و Danger مرز بالفعل شدن Hazard است.

شناسایی خطر (Hazard Identification): فرایند تشخیص وجود یک خطر و تعریف خصوصیات آن.

رویداد (INCIDENT): اتفاق های مرتبط با کار که به موجب آن یک مصدومیت یا بیماری (صرف نظر از وخامت آن) یا مرگ و میر رخ داده یا می تواند رخ دهد.

مرحله انتقال خطر به حادثه به دو عامل بستگی دارد :

1. وضعیت خاص اجزاء خطر (بخش هایی که خطر را بوجودمی آورند)
2. ریسک حادثه ای که بوسیله اجزاء خطر ایجاد می شود.

تعریف ریسک: واژه ریسک مفاهیم متعددی دارد.

سه عامل مشترک در مفاهیم ریسک: موقعیت هایی با ریسک توام هستند که:

• عمل یا اقدام بیش از یک نتیجه به بار میآورد.
• تا زمان ملموس شدن نتایج از حصول هیچ یک از نتایج آگاهی قطعی در دست نباشد.
• حداقل یکی از نتایج ممکن الوقوع می تواند پیامدهای نامطلوبی را به همراه داشته باشد.

 

 

مفهوم ریسک: ریسک یعنی احتمال متحمل شدن زیان این تعریف شامل دو جنبه اصلی از ریسک است:

• مقدار زیان می بایست ممکن باشد
• عدم اطمینان در رابطه با آن زیان نیز میبایست وجود داشته باشد.

ولی سومین جنبه آن، یعنی انتخاب، معمولاً به صورت ضمنی مورد اشاره قرار می گیرد که منظور از انتخاب، چگونگی توجه نمودن به آن است. این سه شرط، پایه های اساسی ریسک و مبنایی برای بررسی عمیق تر آن هستند.

تعریف ریسک در OHSAS 18001 :1999: ریسک سازمان تلفیقی از احتمال و پیامدهای یک رویداد خطرناک مشخص می باشد.

تعریف ریسک در (ISO 17776:2000 E): تلفیقی از احتمال وقوع و پیامدهای یک رویداد

تجزیه و تحلیل ریسک (Risk Analysis): استفاده از اطلاعات موجود برای شناسایی خطرات و برآورد ریسک .

ارزیابی ریسک (Risk Assessment): فرایند کلی تحلیل ریسک و ارزیابی ریسک

ارزشیابی ریسک (Risk Evaluation): قضاوت در مورد قابل تحمل بودن ریسک بر اساس تحلیل ریسک

معیار غربالگری (Screening Criteria): هدف یا استانداردی که برای قضاوت در مورد قابل تحمل بودن یک خطر یا اثر شناسایی شده به کار میرود.

ریسک قابل تحمل: ریسکی که میزان آن تا حد قابل تحمل توسط سازمان، با در نظر گرفتن الزامات قانونی و خط مشی ایمنی و بهداشت حرفه ای کاهش یافته باشد.

محاسبه یا اندازه گیری مقدار ریسک: ریسک همیشه به صورت عددی بیان می شود که معمولاً از حاصل ضرب احتمال وقوع در پیامد یا شدت واقعه بدست می آید. عدد ریسک واحد خاصی ندارد و بنابراین به صورت تنها واحد معنی و مفهومی نخواهد داشت. مثلاً اگر گفته شود که ریسگ انجام کار یا فعالیت خاص برابر 200 است هیچگونه مفهومی را نمی رساند. اما اگر ریسک انجام دو کار مشابه یا انجام یک کار به دو روش مختلف و یا ریسک انجام کارهای متفاوت تعیین شوند، امکان مقایسه اعداد ریسک فراهم شده و بدین ترتیب اهمیت ها مشخص می گردد.

As low as reasonably: برای کاهش ریسک به سطحی قابل قبول «پایین ترین مقدار ممکن»، بایستی با یک نگرش تعادلی نسبت به جنبه های مختلف از نظر زمان، نوع مشکل، میزان سختی و هزینه دستیابی به آن انجام گیرد. یعنی بکارگیری تمامی امکانات و توان موجود در سازمان برای کاهش ریسک ها بر اساس اولویت بندی تعیین شده برای آنها اقدام نمود.

کنترل ریسک: کنترل ریسک، طرح ها یا استراتژی هایی هستند که ریسک ها را تا سطح قابل قبول کاهش می دهند. جایی که سطح ریسک در منطقه شدید، بالا و متوسط قرار گیرد، به اقدامات کنترلی جهت به حداقل رسانیدن یا حذف نگرانی (خطر) نیاز دارند.

اقدامات پیشگیرانه احتمال وقوع یک رویداد را کاهش می دهد و بهترین گزینه جهت ریسک های بالا می باشند. اقدامات اضطراری، تاثیر یا شدت رویدادی که اتفاق میافتد را کاهش می دهد. جایی که نگرانی (خطر) دارای تاثیر بالا و احتمال کم یا متوسط است، اغلب از اقدامات مشروط استفاده می کنیم معمولاً اقدامات پیشگیرانه با صرفه تر هستند.

مدیریت ریسک: فرآیند شناسایی، ارزیابی و انجام اقدامات کنترلی و اصلاح ریسک های اتفاقی بالقوه ای است که مشخصا پیشامدهای ممکن آن خسارت یا عدم تغییر در وضع موجود می باشد.

2- شناسایی خطر (Hazard Identification)

 

 

2-1 تعریف خطر

خطر (Hazard): منبع یا موقعیت بالقوه برای آسیب به انسان و یا خسارت به اموال سازمان می باشد.

مدل دومینو: خطرات می توانند برای مدت های طولانی وجود داشته باشند بدون آن که حادثه ای رخ دهد. به نظر میرسد که نوعی چاشنی و یا عبور از یک مرز و یا آستانه سبب می شود که حادثه ای رخ دهد.

شرایط ناامن از نامناسب بودن وضعیت و یا سیستم کاری ناشی می شود. شرایط ناامن در جنبه های مختلف محیط کار ظاهر می شوند. برای مثال برخی از آنها عبارتند از:

• شرایط محیطی (میزان نور، گرد و غبار و دود)
• محصول ذاتاً خطرناک (گرم، سرد، قابل اشتعال)
• طراحی نامناسب تجهیزات و ایستگاه های کاری

اعمال ناایمن، نواقص فردی هستند که سلامت و ایمنی افراد را به خطر می اندازند. اعمال ناایمن ناشی از سهل انگاری افراد، در واقع قصور در پیروی از مقتضیات کار هستند که احتمال بروز حوادث و یا بیماری های شغلی را افزایش می دهد. مثال هایی از اعمال ناامن عبارتند از:

• عدم رعایت دستورالعمل های تعیین شده
• عدم استفاده از وسایل حفاظت فردی
• عدم آگاهی کافی
• عدم مهارت کافی
• عدم نظارت کافی
• رفتارهای نامناسب

2-2 محدوده شناسایی و انواع خطر: شناسایی خطر و ارزیابی ها باید شامل موارد زیر باشد:

• فعالیت ها و عملیات تکراری و غیرتکراری
• فعالیت های همه کارکنانی که به ایستگاه کاری دسترسی دارند (شامل پرسنل، پیمانکاران، بازدیدکنندگان و …)

تسهیلات موجود در ایستگاه های کاری، چه توسط سازمان مهیا شده باشد و چه غیره

خطرات را می توان به هفت دسته کلی تقسیم کرد:

1. خطرات مربوط به کارخانه و تجهیزات
   الف) خطرات مکانیکی
   ب) خطرات الکتریکی، مواد نیرو، انتقال نیرو و …
2. خطرات مربوط به مواد و اجسام
3. خطرات مربوط به ایستگاه کار
4. خطرات مربوط به محیط کار
5. خطرات مربوط به روش های کار
6. خطرات مربوط به سازماندهی کار
7. انواع دیگر خطر

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید

 

 

 

حتما بخوانید:

⇐ ارزیابی و مدیریت ریسک دکتر فام

⇐ استاندارد ISO 31000 Version 2009 استانداردی در خصوص مدیریت و ارزیابی ریسک

⇐ ممیزی سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت کار

⇐ دانلود کتاب مهندسی ایمنی سیستم و ارزیابی ریسک