اثرات پزشکی عوامل هسته‌ای

اثرات پزشکی عوامل هسته‌ای

فرمت: Pdf  تعداد صفحات: 12

فهرست:

1. اثرات آنی انفجار و ضربه آن (آثار اولیه، ثانویه، ثالثیه و درجه چهار)
2. انواع خطرات پرتوی (آلودگی خارجی، داخلی و تشعشع)
3. سندرم حاد پرتوی ARS و چهار فاز آن (پرودرمال، تأخیری، ظهور علایم، بهبودی)
4. آسیب پرتوی موضعی
5. سندرم حاد پرتوی با سندرم جلدی
6. انواع پرتوگیری اتفاقی
7. اثرات طبی عوامل رادیواکتیو شامل: (استرانسیوم، آمرسیوم، اورانیوم، ایریدیوم، پلوتونیوم، پولونیوم، تالیوم، تریتیم، رادون، رادیوم، سرب، سزیم، فسفر، کالیفرنیم، کبالت، کوریم، نپتونیم، ید، یوتریوم)
8. مسائل روانی افراد مصدوم
9. نحوه درجه‌بندی مصدومین (با و بدون تروما)

اثرات آنی انفجار و ضربه آن

➢  آثار اولیه ضربه انفجار: اثرات مستقیم آن از باروتروما (تروماهای حاصل از تغییرات شدید فشار محیط) ناشی می شوند که اغلب اعضای داخلی توخالی بدن و حائل‌های هوا- مایع بدن را تحت تاثیر قرار می دهند: آسیب به پرده گوش، آسیب به ریه‌ها، پارگی اعضا و اندامهای تو خالی

➢ آثار ثانویه ضربه انفجار: تروماهای نفوذ کننده/سوراخ کننده، آسیبهای ناشی از برخورد ترکش‌ها

➢ آثار ثالثیه انفجار: ناشی از فروریختن ساختمانها و پرتاب شدن توسط باد انفجار، آسیبهای ناشی از له شدن، تروماهای نافذ و غیر نافذ، شکستگی و سوراخ شدگی، آسیب های استنشاقی شدید در مجاری هوایی ناشی از گرد و خاک، آسیبهای مغزی بسته یا باز

➢ آثار درجه چهار انفجار: انواع سوختگی، اختناق، استنشاق گازهای داغ، توکسین ها و مونواکسید کربن.

انواع خطرات و فوریت‌ های پرتوی و اثرات آن ها

• آلودگی خارجی: ماده رادیواکتیو (غبار و ذرات جامد یا مایع) بصورت فیزیکی به سطح پوست و لباس راه پیدا می‌کند.
• آلودگی داخلی: ماده رادیواکتیو (غبار و ذرات جامد یا مایع) از راه استنشاق و خوردن یا از طریق زخم یا جراحت باز وارد بدن می‌شود.
• تشعشع: مصدومان در معرض تماس با مقدار زیادی اشعه ایکس یا گاما قرار می‌گیرند. با این حال مصدومان رادیواکتیو نبوده و تشعشع در داخل بدن و روی لباس آنها قابل شناسایی نیست.

سندرم حاد پرتوی ARS

دارای چهار فاز مشخص و جدا از هم است:

1. فاز پرودرمال: اولین علایم عبارتند از تهوع، استفراغ و اسهال که بارها اتفاق افتاده و قطع می شوند و چندین روز طول خواهند کشید. بعداً برای زمان کوتاهی بهبودی نسبی حاصل می‌شود. در مرحله بعد، خستگی، فقدان اشتها ، تهوع و استفراغ، اسهال و حتی تشنج و کما روی خواهند داد. این وضع می تواند چند ساعت تا چند ماه طول بکشد.
   ـ سایر اثرات سندرم حاد پرتوی عبارت اند از: سندرم هماتوپوئیتیک که شامل کاهش تعداد گلبول‌های سفید، لنفوسیت ها، پلاکت ها، خونریزی، آنمی و تاخیر در بهبودی زخم ها می باشد. سندرم مغزی عروقی یا سیستم اعصاب مرکزی که شامل گیجی، اختلال جهت، ادم مغزی، هیپوتانسیون و تب بالا می باشد.
2. فاز تأخیری: این فاز به دنبال فاز پرودرمال ایجاد می‌شود و بدون علایم می‌باشد.
3. فاز ظهور علایم: با علایم بالینی آسیب عمده ارگان‌ها (مغز استخوان، دستگاه گوارش، نوروواسکولر) مشخص می‌شود: تهوع و استفراغ و اسهال، هیپرترمی، وقوع تب و لرز، اریتم،شکایت از سوزش پوستی یا احساس سوختگی، هیپوتانسیون، اختلال در سیستم عصبی شامل گیجی، تشنج، اغما و احتمالاً کاهش فشارخون غیرقابل تنظیم. در مصدوم فاقد آسیبهای دیگر، علایم تنفسی، قلبی- عروقی و نورولوژیکی مشخص کننده تشعشع کشنده است. در تشعشع کل بدن مقدار زیادی اشعه طی مدت زمانی کوتاه بر روی بدن می‌تابد و باعث ضعف حاد ناشی از تشعشع می‌گردد.

جمع‌بندی علایم:

➢ مرحله پرودرمال سندرم حاد تشعشعی: بی‌اشتهایی، تهوع، استفراغ، ضعف و خستگی، به روی شکم افتادن، اسهال، دردشکم، کنژنکتیویت، اریتم، تب، تعریق، الیگوری، پارستزی، هیپراستزیا، آتاکسی، دیس‌اوریانتاسیون، شوک، کوما و مرگ.

➢ مرحله ظهور علایم سندرم حاد تشعشعی: آنورکسی، تهوع، استفراغ، اسهال، درد شکم، تعریق، الیگوری، ضعف و خستگی، بی‌حال افتادن، کاهش وزن، دیستانسیون شکم، کنژنکتیویت، اریتم، تب، یرقان، هیپراستزی، پارستزی، آتاکسی، دیس‌اوریانتاسیون، شوک، عفونت، پورپورا، هموراژی، درد اسکالپ، اپیلاسیون، کوما و مرگ. در دوز ۱۰ Gy ادم حنجره ایجاد شده و تورم، درد دهان و گلو بوجود می‌آید. در دوز Gy10-5 پرخونی دهان و بینی ایجاد می‌شود. غدد لنفاوی نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرند.

آسیب پرتوی موضعی

حوادث پرتوگیری موضعی حاد ممکن است به طور جداگانه یا همراه با ARS به وجود آیند. اگر حادثه در زمان اخیر به وقوع پیوسته، بیمار نسبتاً بدون علامت است. اثرات آنها عبارت‌اند از:

1. پانسیتوپنی، اختلال عملکرد ایمنی، سپسیس، اختلال در ترمیم زخم، خونریزی گوارشی (مرحله هماتوژنیک ARS).
2. سوءجذب، ایلئوس، عدم تعادل آب و الکترولیت، نارسایی حاد کلیوی، نارسایی قلبی- عروقی (مرحله گوارشی ARS ۱۴-۸ روز بعد از حادثه).
3. کنفوزیون و اختلال جهت‌یابی، افت فشارخون، ادم مغزی، آتاکسی، تشنج یا اغماء (مرحله قلبی- عروقی/ سیستم اعصاب مرکزی ARS، ۲-۱ روز بعد از حادثه).

اثرات پرتوگیری کل بدن ممکن است باعث اختلال تغذیه‌ای شود: Hyposeusia ،Dysgeusia، نارسایی قدرت چشایی و کاهش قدرت چشایی، تهوع و استفراغ، خشکی دهان و بزاق غلیظ، التهاب مخاط و بلع دردناک، اسهال، نارسایی چند ارگان.

سندرم حاد پرتوی با سندرم جلدی

در اغلب موارد تماس غیر یکپارچه، ترکیبی از حداقل دو سندرم (سندرم مغز استخوان و سندرم جلدی) مشاهده می‌شود.

انواع پرتوگیری اتفاقی

در حوادث با چشمه‌های کوچک گاما، آسیب جلدی اغلب در سطح پوست حالت محدود دارد اما می‌تواند به عمق بافت گسترش یابد. بسته به قسمتی از بدن که مواجهه یافته است گاهی اوقات احشای داخلی می‌توانند گرفتار شوند. ناحیه آسیب جلدی بوسیله وجود چندین ناحیه هیپوسنتر مشخص می‌شود. معمولاً شدت ARS بوسیله آسیب موضعی تعیین می‌شود و سندرم هماتولوژیکی دارای نقش ثانویه است.

تماس گاما- نوترون، خصوصیت حوادث بحرانی است. چنین تماس‌هایی سبب ایجاد انواع آسیبهای موضعی و کل بدن می‌شوند. یک جزء ضروری از سندرم جلدی، آسیب بافت سلولی زیر جلدی و عروق خونی است. هر دو سندرم، اگر شدید باشند، دیگری را تشدید می کنند.

برخی از حوادث در راکتورهای هسته‌ای و مراکز رادیوشیمی سبب تماس قابل توجه بتا-گاما در افراد درگیر می‌شود. به دنبال پرتوگیری بتا – گاما، ARS اغلب به وسیله سندرم جلدی تشدید می‌شود. میزان تشدید اول از همه بستگی به مقدار سطحی از پوست که آسیب دیده دارد. شدت سندرم جلدی بوسیله دوز ساطع کننده های بتا، انرژی حاصل از پرتوهای آنها و نوع تماس (آلودگی جلدی، تماس با لباس های آلوده یا فاصله تماس) تعیین می شود.

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ منابع و تجهیزات مقابله با حوادث صنعتی و هسته ای

⇐ مدیریت سوانح در بیمارستان های جنگی

⇐ هشدار و اطلاع رسانی میدانی در شرایط اضطراری