اثرات بهداشتی استفاده از پساب تصفیه خانه
اثرات بهداشتی استفاده از پساب تصفیه خانه
اثرات بهداشتی استفاده از پساب تصفیه خانه
یکی از مسایل خطرزا در تصفیه و استفاده از پساب ها، وجود عوامل بیماری زا و انتشار آنها در بین کارگران شاغل در سیستم تصفیه خانه، کارگران شاغل در استفاده از پساب در آبیاری، جوامع محلی و اجتماعات انسانی مجاور و همچنین مصرف کنندگان محصولات تولیدی می باشد. راه های پیشگیری شامل ضدعفونی پساب تا حد رسیدن به کیفیت مورد نظر، به ویژه استاندارد سازمان بهداشت جهانی (WHO) می باشد که برای کشورهای در حال توسعه و از جمله ایران مناسب تر به نظر می رسد.
به طور معمول کلی فرم مدفوعی و تعداد تخم انگل نماتد، به عنوان شاخص کیفی بهداشتی جهت ارزیابی درجه آلودگی و اثرات بهداشتی – زیست محیطی مربوط به بازچرخانی و استفاده مجدد از پساب ها مطرح می باشد. در جدول ( 1)، عوامل بیماری زای موجود در این منابع، نحوه ارتباط و ورود به بدن و همچنین ملاحظات مورد نظر ارائه شده است. بررسی آمار بیماری های منتقله با آب، بیانگر وقوع بیشتر در استان هایی است که به صورت غیر اصولی از فاضلاب ها استفاده می کنند. خواص میکروبیولوژی از شاخص های مهم پساب های بهداشتی بوده و خطرات بهداشتی و میزان احتمال خطر ناشی از کاربرد این منابع در جدول (2) و قدرت بقاء و ماندگاری این عوامل در محیط زیست مطابق جدول ( 3) ارائه شده است. مطابق جدول (2)، مشاهده می شود که میزان خطرزایی عوامل بیماری زای موجود در پساب ها، به ترتیب شامل کرم ها، پروتوزویرها و باکتری ها و در درجه آخر ویروس ها می باشد.
مطابق جدول ( 3)، از بین عوامل بیماری زای موجود در پساب ها، کرم ها از بیش ترین ماندگاری در محیط برخوردار بوده و در مراتب بعدی ویروس ها قرار دارند. پروتوزیورها و باکتری ها از دوام مشابه ای برخوردار بوده و ماندگاری عوامل بیماری زا در فاضلاب از حداکثر و در محصولات زراعی از حداقل میزان برخوردار می باشد.
جدول 1) عوامل خطرزای بهداشتی در مصارف مختلف از پساب ها
|
خطرات |
نحوه ارتباط |
ملاحظات |
| عوامل بیماری زای باکتریایی مرتبط با پساب های بهداشتی:
باکتری ها (شیگلاها، ویبریوکلرها، اشیریشیاکلی، شیگلا، سالمونلا) |
تماس و مصرف |
در گیاهان عوامل باکتریایی زودتر از دیگر عوامل بیماری زای مانند کرم روده ای و تک یاخته ها می میرند. اما ممکن است جزو عوامل تهدید کننده سلامتی و بهداشت محسوب شوند. وقوع عوامل بیماری وبا، حصبه، اسهال در ارتباط با استفاده از فاضلاب، فضولات یا آب های آلوده جهت آبیاری سبزیجات می باشند.
وجود عوامل بیماری زا به میزان زیاد در محیط باعث به خطر افتادن سلامتی می شود. شستشوی محصولات و گندزدایی آنها و همچنین پختن آنها جزء مهمی از طرق پیشگیری و حفاظت از سلامتی می باشد. |
| کرم های رودهای:
کرم هایی که از طریق خاک منتقل می شوند آسکاریس، آنکی لوستوما، هیمنولیپیس، استرونژیلوییدس، تریشیوریس و گونه های تنیا |
تماس و مصرف |
بیشتر مناطقی با سطح بهداشت پایین که از فاضلاب تصفیه نشده استفاده می کنند در معرض خطر می باشند.
لاروها می توانند در محیط تا مدت زمان زیادی زنده بمانند. آلودگی به کرم های قلابدار معمولا در مناطقی که کشاورزان از کفش مناسب برای محافظت پا استفاده نمی کنند بیشتر می باشد. |
| تری ماتودها:
شیستوزوماها، کلنورچیدس و فاسیولاها |
تماس و مصرف |
خطر مهم در آبزی پروری وجود انگل تری ماتود است.
تری ماتودها از راه غذاها نیز منتقل می شود (به خصوص از طریق مصرف ماهی آلوده و فراوری نشده یا مواد خام) شیستوزومیازیس از طریق پوست و از آب آلوده سرایت می کند. |
| پروتوزوا:
ژیاردیا، گونه های آنتاموبا، کریپتوسپوریدیوم |
تماس و مصرف |
در سبزیجاتی که به وسیله فاضلاب آبیاری می شوند در زمان برداشت یا در محل فروش یافت می شوند.
پروتوزواها می توانند در محیط در مدت زمان طولانی به حالت کیست باقی مانده و موجب ایجاد بیماری در شرایط مساعد شود. |
| ویروس ها:
ویروسهای هپاتیت E و A , آنترو ویروس ها، روتا ویروس ها و نورو ویروس ها ، |
تماس و مصرف |
ویروس ها به میزان زیادی در فاضلاب ها و فضولات یافت می شوند، و بعضی انواع آنها به مدت زیادی زنده مانده تا این که باعث ایجاد خطراتی در سلامتی شوند. |
| فلزات سمی:
آرسنیک، جیوه، روی و کادمیوم |
تماس و مصرف |
ممکن است از طریق آب آلوده و یا پساب در گیاهان تجمع یابد، همچنین در صورت استفاده از پساب ها و آب های آلوده در آبزی پروری موجب انتقال و تجمع در آبزیان شده و در نهایت از طریق مصرف گیاهان و یا آبزیان آلوده به موجودات زنده و یا انسان سرایت می کند. |
جدول 2) اثرات بهداشتی نسبی پاتوژن های مختلف در فاضلاب ها
|
درجه خطر یا ریسک نسبی |
پاتوژن مربوط |
|
زیاد (موارد زیاد از عفونت شدید) |
کرم ها (آنکی لوستوما، آسکاریس، تریکوریس و تنیا) |
| متوسط (موارد کم از عفونت شدید) |
باکتری های روده ای (ویبریو کلرا و سالمونلا و تیفوید) |
|
کم (موارد کم از عفونت شدید) |
ویروس های روده ای |
جدول 3) قدرت بقا عوامل بیماری زای موجود در پساب در محیط زیست
قدرت بقا عوامل بیماری زای موجود در پساب در محیط زیست
اعداد داخل پرانتز بیانگر مدت زمان معمول می باشد.
حتما بخوانید:
⇐ عملکرد تصفیه خانه فاضلاب و آزمایشات کنترل کیفی آن
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.