آزمایشات فیزیولوژی کار و خستگی

آزمایشات فیزیولوژی کار و خستگی

فرمت: Pdf  تعداد صفحات: 15

فهرست:

• دستگاه الکترو انسفالوگرافی و میوگرافی
• مینی گراف
• راهنمای دستگاه ضربان ـ فشارخون PRP
• راهنمای دستگاه تنفس سنج دیجیتالی

آزمایشات فیزیولوژی کار و خستگی مجموعه‌ای از ارزیابی‌های استاندارد شده هستند که به منظور اندازه‌گیری و تحلیل پاسخ‌های فیزیولوژیک بدن انسان در حین انجام فعالیت‌های کاری و همچنین شناسایی شاخص‌های خستگی عصبی-عضلانی و قلبی-تنفسی طراحی شده‌اند. این آزمایشات شامل ثبت فعالیت الکتریکی مغز توسط الکتروانسفالوگرافی (EEG)، ثبت فعالیت الکتریکی ماهیچه‌ها توسط الکترومیوگرافی (EMG)، اندازه‌گیری نیروی انقباض ماهیچه‌ای توسط دینامومتری، سنجش ضربان قلب و فشار خون توسط دستگاه PRP، و ارزیابی ظرفیت تنفسی توسط اسپیرومتر دیجیتال می‌باشند. اهداف اصلی این آزمون‌ها عبارتند از: تعیین ماکزیمم قدرت عضلانی، بررسی رابطه بین تعداد واحدهای عصبی فعال و نیروی انقباض، تعیین زمان رسیدن به خستگی در انقباضات تکراری، تحلیل تأثیر خستگی بر الگوهای امواج مغزی (آلفا، بتا، دلتا و تتا)، و ارزیابی شاخص‌های قلبی-عروقی و تنفسی در شرایط استراحت و فعالیت. نتایج حاصل از این آزمایشات در طراحی ارگونومیک مشاغل پرخطر، پیشگیری از خستگی مفرط، بهینه‌سازی نوبت‌کاری، و توانبخشی افراد دارای آسیب‌های عصبی-عضلانی کاربرد گسترده‌ای دارد.

هدف از برگزاری آزمایشات فیزیولوژی کار و خستگی، ارزیابی کمی و کیفی پاسخ‌های فیزیولوژیک بدن انسان به فعالیت‌های فیزیکی و شناختی و تعیین شاخص‌های عینی خستگی عصبی-عضلانی، قلبی-عروقی و تنفسی می‌باشد. نتایج حاصل از این آزمون‌ها مبنای طراحی ارگونومیک مشاغل، تعیین زمان‌های استراحت، پیشگیری از آسیب‌های ناشی از خستگی و بهبود بهره‌وری نیروی کار قرار خواهد گرفت.

دستگاه الکتروانسفالوگرافی و میوگرافی

نظریه‌های اساسی (پایه)

بزرگترین قسمت مغز در مرز با استخوان‌های جمجمه ۲ قرار دارد که پوسته مغز ۳ نامیده می‌شود.

اعمال پوسته مغز شامل فکر، علت و معلول قضایا، کنترل اختیاری (خودکار) ماهیچه‌ای، تشخیص تمیز و تفاوت تحریک‌های حسی سوماتیک (Somatic) و ویسرال (Visceral) است. پوسته مغز شامل میلیون‌ها نئورون که اکثریت آنها عملاً به هم متصل و به قسمت‌های پایین‌تر مغز نیز اتصال دارند. فعالیت الکتریکی مرتبط با نئورون کورتیکال (Cortical) همیشه وجود دارد، حتی در خستگی، صدمه، مریضی و یا سایر حالت وقتی که سطح فعالیت آگاهانه کاهش می‌یابد، در حقیقت توقف الکتریکی در پوسته مغز نشانه مرگ می‌باشد.

فعالیت الکتریکی مرتبط با عملکرد شبکه نئورون‌ها در پوسته مغز می‌توان به وسیله الکترودهایی مناسب که روی پوست سر (جمجمه) قرار می‌گیرد، تشخیص داد.

تشخیص، تقویت، ثبت و تفسیر این تکانه‌های الکتریکی معروف به الکتروانسفالوگرافی می‌باشد و ثبت این اطلاعات را الکتروانسفالوگرام EEG گویند.

تکانه‌های EEG مرکب پیچیده و غیر متناوب هستند. دامنه تکانه از 2 تا 200 میکرو ولت و فرکانس از 10 تا 100 هرتز وجود دارند.

چهار ریتم اساسی با فرکانس‌های مشخص بر حسب هرتز و دامنه (MV) به شرح جدول (1) آمده است.

جدول (1) ریتم‌های مختلف  EEG

ریتم α الگوی درج EEG در حالت بیداری و استراحت شخص بالغی که چشمانش بسته است، می‌باشد. هر منطقه از مغز یک ریتم α مخصوص به خود دارد. اما موج α مربوط به پشت و کنار سر (Parietal, Occipital) از شدت دامنه بالاتری برخوردار است. ریتم α مرتبط با خوشحالی، در حالت استراحت غیرمتوجه و حالت‌های تفکر (Meditational) می‌باشد. زمانی که چشمان باز و افراد متوجه موضوعی خارجی باشند و یا زمانی که یک مقدار فعالیت فکری انجام می‌شود، مانند انجام محاسبات، ریتم α با ریتم β (بتا) با فرکانس بالاتر و شدت کمتر عوض می‌شوند. این تحول معروف به عمل دسنکرونیزاسیون ریتم α بوده و نشان دهنده سطح تحریکات پوسته مغز تا سطح بیداری و هوشیاری است. ریتم β در قسمت میانی و جلویی پوسته مغز به بهترین وجه قابل ثبت می‌باشد.

ریتم‌های دلتا (δ) و تتا (θ) الگوهای با فرکانس پایین EEG در حالت خماری و خواب نزد بزرگسالان می‌باشد. همین که فردی به حالت خماری می‌رود، ریتم α تدریجاً جایگزین ریتم θ با فرکانس پایین تر می‌شود و وقتی که خواب عمیق می‌شود، ریتم α با ریتم δ غالب می‌گردد.

گاهی در حین خواب، با موج آهسته δ با حالت مجازی خواب که بنظر می‌رسد فرد خواب باشد روبرو می‌گردد و حال آن که یک الگوی EEG شبیه به ریتم β در حالت بیداری دارد.

در طول دامنه خواب مجازی یک دفعه با عکس‌العمل جمع شدن ماهیچه‌ها (Twitch) در صورت، دست، پا و کمر، حرکت ناگهانی چشم با پلک‌های بسته توأم می‌شود. در نتیجه خواب مجازی به حرکت سریع چشم در حالت خواب گفته می‌شود. انواع مختلف الگوهای EEG مرتبط با حالت‌های خواب و بیداری و ایده دو روش جاگذاری الکترودها در EEG وجود دارد. در ثبت یک قطبی، الکترود فعال را روی قشر خارجی (Cortical) مورد نظر و الکترود مرجع یا برگشت را به لاله گوش و یا نقطه‌ای دورتر از بدن می‌گذاریم. در ثبت دو قطبی اختلاف ولتاژ بین الکترودها که روی قسمت کورتیکال مورد نظر گذاشته می‌شود، نسبت به الکترود سوم که همان الکترود مرجع یا برگشت می‌باشد، اندازه‌گیری می‌شود.

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ ارزیابی فیزیولوژی کار

⇐ آزمایشات کارسنجی و نیروسنجی در ارگونومی

⇐ آزمایشات روان – حرکتی در ارگونومی