هدف، کاربرد، مسئولیت ها و تعاریف سیستم اتصال به زمین

هدف، کاربرد، مسئولیت ها و تعاریف سیستم اتصال به زمین

هدف، کاربرد، مسئولیت ها و تعاریف سیستم اتصال به زمین

فرمت: pdf  تعداد صفحات: 13

هدف از نگارش این شیوه نامه، معرفی و بررسی عملکرد انواع سامانه اتصال زمین در تاسیسات و تجهیزات الکتریکی می باشد. این هدف با تبیین آزمون های مختلف نظیر اندازه گیری مقاومت الکتریکی سامانه اتصال زمین، بررسی یکپارچگی سامانه اتصال زمین، بررسی اتصالات و هم بندیها، بررسی ولتاژهای نشتی، و بررسی دستگاه های حفاظتی نظیر دستگاه های جریان پسماند و دستگاه های حفاظت در برابر اضافه جریان انجام گرفته است.

در استاندارد سامانه اتصال زمین در تجهیزات، تأسیسات و مکان های زیر مورد بررسی قرار می گیرند:

1. پست های برق
2. ماشین آلات الکتریکی
3. تابلوهای برق
4. مکانهای پرخطر قابل اشتعال و قابل انفجار
5. مکان های مرطوب
6. مکانهای درمانی
7. کارگاه های کشاورزی و دامپروری
8. تأسیسات حساس الکترونیکی و مخابراتی
9. تأسیسات و کارگاههای موقت
10. واحدهای متحرک شامل کاروان ها کانکس ها و نظایر آن.

این استاندارد برای موارد زیر کاربرد ندارد:

1. تجهیزات کشتی ها، هواپیماها یا تأسیسات نزدیک ساحل
2. تأسیسات در معادن
3. تجهیزات حرکت کننده برقی شامل تجهیزاتی که روی راه آهن کشیده می شوند و تجهیزات غلتک

مسئولیت رعایت مفاد این دستورالعمل با کلیه بازرسان و اپراتورهای تأسیسات و تجهیزات، سرپرستان مربوطه و کلیه افراد شاغل مرتبط با تأسیسات و تجهیزات مذکور و سامانه اتصال زمین آنها می باشد.

تعاریف

زمین: رسانائی جرم زمین را در صورتی که پتانسیل الکتریکی در هر نقطه از زمین به صورت قراردادی برابر صفر در نظر گرفته شود، زمین (ارت) می نامند.

سامانه اتصال زمین: یک یا چند الکترود دفن شده در زمین به همراه هادی های رابط تا و خود پایانه اصلی اتصال به زمین را سامانه اتصال زمین می نامند.

الکترود زمین: رسانا یا گروهی از رساناهای متصل به هم است که اتصال الکتریکی به زمین را فراهم می کنند.

الکترود زمین کمکی: یک الکترود زمین با طراحی خاص یا محدودیت های عملیاتی می باشد. عملکرد اصلی آن ممکن است غیر از هدایت جریان خطای زمین به زمین باشد.

مقاومت الکتریکی کل الکترود زمین: مقاومت بین ترمینال اصلی زمین و کره زمین است.

زمین راه دور / مرجع: یک مفهوم تئوری که به یک الکترود زمین با امپدانس صفر اشاره می کند که در یک فاصله بسیار دور از زمین تحت آزمون قرار می گیرد. در عمل وقتی که امپدانس مشترک زمین تحت آزمون و الکترود آزمون ناچیز باشد، زمین راه دور حاصل می شود. زمین راه دور معمولا در پتانسیل صفر در نظر گرفته می شود.

شبکه زمین: یک سامانه از الکترودهای زمین متصل به هم که بر اساس یک الگو در یک مکان خاص و مدفون زیر سطح خاک قرار گرفته اند.

شینه: یک رسانا با مقاومت ظاهری کم است که بتوان چند مدار الکتریکی را بطور جداگانه به آن متصل کرد.

افزایش پتانسیل زمین (GPR): به ولتاژ بین سامانه اتصال زمین و زمین مرجع گفته می شود.

مدار برگشت زمین:  مداری که در آن از زمین یا یک هادی معادل آن استفاده میشود تا مدار را کامل کند و گردش جریان را به (از) منبع جریان آن امکان پذیر کند.

امپدانس حلقه اتصال زمین: امپدانس حلقه جریان اتصالی زمین است که شروع و پایان آن نقطه اتصالی است. حلقه اتصالی زمین در سامانه های مختلف به شرح ذیل است:

1. سامانه های TN: نقطه شروع ( محل اتصالی)، از بدنه دستگاه به ترتیب ارت، شینه ارت، شینه نول، نقطه ترانس، سیم پیچ ترانس، سیم فاز اتصالی و نقطه اتصال به بدنه .
2. سامانه های TT و IT: نقطه شروع (محل اتصالی)، سیم اتصال زمین، الکترود زمین، زمین، الکترود سامانه، شینه نول، نقطه صفر ترانس، سیم فاز اتصالی و نقطه اتصالی.

جریان اتصال زمین (جریان اتصال کوتاه): اضافه جریانی است که در نتیجه بروز اتصالی با امپدانسی قابل چشم پوشی بین هادی هایی با پتانسیل های مختلف در شرایط عادی کار برقرار شود.

جریان نشتی زمین: جریان جاری به زمین یا رساناهای دیگری را که مدار الکتریکی آنها به زمین راه دارد، جریان نشتی زمین مینامند. در صورت استفاده از خازن در مدارها، امکان دارد جریان مذکور دارای مقداری جزء خازنی هم باشد.

سیم اتصال زمین (سیم ارت): سیم حفاظتی را گویند که ترمینال اصلی ارت تأسیسات را به الکترود ارت یا سایر قسمت های اتصال زمین وصل می کند.

زمین عملیاتی: زمین کردن یک نقطه در تجهیزات یا در یک سامانه که برای یک هدف غیر از حفاظت ضروری است

هم بندی الکتریکی: اتصال الکتریکی هر ترکیبی از اجزای هادی، بدنه ها، قسمت های فلزی در دسترس، انواع لوله کشی ها، پرده های هادی و زره کابل ها، پوشش های هادی و غیره به هم دیگر به منظور از بین بردن اختلاف پتانسیل احتمالی بین آنها در حالت عادی یا در صورت بروز اتصالی.

هادی حفاظتی (PE): در بعضی از اقدامات حفاظتی برای تأمین ایمنی در برابر برق گرفتگی لازم است با استفاده از هادی حفاظتی قسمت های زیر به همدیگر وصل شوند:

• بدنه های هادی
• قسمت های هادی بیگانه
• ترمینال اصلی زمین
• الکترود زمین در نقطه صفر ترانس

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ آشنایی با سیستم اتصال به زمین در ساختمان ها

⇐ ایمنی در سیستم اتصال به زمین (ارت)

⇐ اصول اندازه گیری مقاومت های الکترودهای اتصال به زمین (سیستم های ارتینگ)

   

نویسنده: سیروان شیخی

«تجربه در صنعت»، زیربنایِ اشتیاقِ من به دنیایِ HSE است. با بیش از ۱۳ سال فعالیت اجرایی و تخصصی، هدفم در این وب‌سایت، پل زدن میان دانشِ آکادمیک و نیازهای واقعیِ صنعت است. همراه با تیم تخصصی‌ام، می‌کوشیم تا با ارائه محتوای کاربردی و به‌روز، مسیرِ رشد حرفه‌ای شما را هموارتر کنیم. خوشحال می‌شوم در صفحه لینکدین، تجربیاتمان را به اشتراک بگذاریم و در این مسیر تخصصی همراه هم باشیم.