راهنمای ثبت، تجزیه و تحلیل حوادث

1. مقدمه
2. تعاریف
   • خطر
   • شبه حادثه
   • حادثه
3. انواع حادثه
   حادثه ناشی از کار آماری
   حادثه ناشی از کار غیرآماری
   حادثه غیرناشی از کار
4. انواع آسیب
   آسیب های جزئی
   آسیب های متلف وقت LTI
   ناتوانی کلی دائمی/ از کارافتادگی کلی PTD
   ناتوانی جزئی دائمی PPD
   آسیب های وارده به پشت (در اثر ضربه)
   دردکمر
   فتق
   آسیب دیدن در حین ورزش
5. روش محاسبه ساعات کارکرد پرسنل (نفرساعت)
6. محاسبه ضرایب استاندارد
   ضریب شدت حادثه ASR
   ضریب تکرار حادثه AFR
   ضریب تکرار حوادث متلف وقت LTIF
   ضریب فوت در اثر حادثه FAR
   ضریب میزان شیوع حوادث منجر به فوت FIR
   ضریب شیوع کل موارد قابل ثبت TRIR
7. شیوه گزارش دهی حوادث
8. اسناد موثر در تحقیق

مقدمه:
هر روزه هزاران حادثه در سطح جهان رخ می دهد. اشتباهات کارگران، تجهیزات معیوب، نحوه انبار کردن نادرست و محیط کاری نامناسب علت اصلی بروز حوادث می باشد. به کمک بررسی حادثه می توان مشخص نمود که حادثه چرا و چگونه به وقوع پیوسته است؟
با توجه به اینکه هدف اصلی از بررسی حادثه پیشگیری می باشد نه یافتن مقصر و ملامت کردن افراد، با استفاده از اطلاعات جمع آوری شده در بررسی حادثه می توان از بروز اتفاقات مشابه و یا حوادث خطرناک تر پیشگیری به عمل آورد.

روش اطلاع و ثبت حوادث ایمنی :
اطلاع و ثبت حوادث و تنظیم آمار دقیق آن برای شرکت حائز اهمیت است، زیرا بدین طریق علل و عواملی که با تصحیح یا کنترل آن ها می توان از تکرار حوادث مشابه پیشگیری نمود، روشن می گردد.

ارزیابی چگونگی وضعیت بهداشت، ایمنی و محیط زیست شرکت / واحد را نیز می توان بوسیله تجزیه و تحلیل آمار و حوادث به همراه گزارش ممیزی انجام یافته، مشخص نمود. هدف از تهیه راهنمای حاضر ارائه یک ساختار یکسان جهت گزارش دهی، ثبت و تجزیه و تحلیل حوادث می باشد.

2- تعاریف
2-1 خطر: به شرایطی که دارای پتانسیل رساندن آسیب و صدمه به کارکنان، خسارت به وسایل، تجهیزات، ساختمان ها و از بین رفتن مواد یا کاهش قدرت کارآیی در اجرای یک عمل از قبل تعیین شده، اطلاق می شود.

2-2 شبه حادثه : یک رویداد یا پیامد که منجر به صدمه نگردیده اما تحت انحراف از شرایط قبلی پتانسیل
ایجاد آسیب و صدمه را دارد.
2-3 حادثه: به رویداد ناخواسته ای که منجر به آسیب به پرسنل، محیط زیست و صدمه به تجهیزات گردد، گفته می شود.

3- انواع حادثه

1-3 حادثه ناشی از کار آماری
به آسیب هایی که در مدت قرارداد بین کارکنان و شرکت برای انجام کار در شبانه روز (با در نظر گرفتن آیین نامه سازمان بیمه های اجتماعی کارگران) حین انجام وظیفه و یا ناشی از انجام وظیفه به کارکنان شرکت وارد آید (یا حادثه ای که منجر به آسیب دیدگی کارکنان در حین انجام کار می شود).

درصورتیکه بیماریهای حاد، مزمن یا مرگ ناشی از کار باشد به تشخیص پزشک صنعتی شرکت جزو آسیب های ناشی از کار به شمار می رود.

2-3 حادثه ناشی از کار غیرآماری
حوادثی که حین رفت و آمد بین محل زندگی و شرکت، ساعات صرف غذا و موارد مشابه آن رخ دهد و بنحوی با انجام وظیفه ارتباط داشته باشد ناشی از کار محسوب ولی در آمار حوادث منظور نمی گیرد.

3-3 حادثه غیر ناشی از کار
کلیه آسیب هایی که مشمول تعریف آسیب های ناشی از کار غیر آماری نشود نظیر آسیب هایی که در اثر وقوع حوادث خارج از ساعات کار یا ایام تعطیل برای کارکنان رخ می دهد (در صورتیکه مشغول انجام وظیفه برای شرکت نباشد) آسیب های غیر ناشی از کار نامیده می شود.

4- انواع آسیب
آسیب به بیماری، جراحت و هرگونه اثرکوتاه مدت / دراز مدت بر بدن انسان یا خسارات به تجهیزات، تاسیسات و محیط کار در اثر حادثه گفته می شود.

4 -1 آسیب های جزئی
آسیب هایی که با انجام کمک های اولیه 1 می توان فرد آسیب دیده را مداوا نمود، بطوریکه بتواند در روز حادثه یا حداکثر روز بعد به کار روزمره اشتغال یابد.

4 -2 آسیب های متلف وقت LTI2
مجموع موارد مرگ ومیر، از دست رفتن روز کاری و از کار افتادگی کلی (ناتوانی کلی دائمی) و جزئی است به عبارتی آسیب هایی که در نتیجه آن کارکنان قادر نباشد وظایف مقرر را بنا به تشخیص مقامات طب صنعتی انجام داده و علاوه بر روز حادثه یک یا چند روز از کار معاف گردد.

LTI = موارد مرگ و میر+ PTD+PPD+LWDC

منظور از 3 LWDC (از دست رفتن روز کاری) عبارت از مواردی از حوادث شغلی که منجر به از دست رفتن روز کاری می شوند. به عبارتی در اثر وقوع حادثه نفر امکان مراجعت به محل کار و ادامه فعالیت کاری خود را ندارد.

نکته: طبق مجموع مقررات شرکت ملی صنایع پتروشیمی (NPC) حوادث متلف وقت عبارت است از کلیه حوادثی که سبب غیبت بیش از 48 ساعت شاغل از شغل مربوطه می شود.

4- 3 ناتوانی کلی دائمی/ از کارافتادگی کلی PTD
هر نوع صدمه شغلی غیر از مرگ که منجر به از دست رفتن دائمی یک یا چند توانایی شاغل می گردد (برای مثال قطع یکی از اندامها، صدمه مغزی دائمی، از دست دادن بینایی).

4 -4 ناتوانی جزئی دائمی PPD 
عبارت است از هر نوع صدمه شغلی غیر از مرگ و آسیب های ناتوان کننده دائمی که منجر به ایجاد عملکرد ناقص در استفاده موثر از یک یا چند عضو فرد حادثه دیده گردد)برای مثال چشم فرد کورنشده است اما بینایی وی محدود شده است(.

4 -5 آسیب های عمدی
آسیب هایی که شخص خود در حین انجام وظیفه عمداً به خود وارد آورده جزء آسیب های ناشی از کار محسوب نمی شود.

4 -6 آسیب های وارده به پشت (در اثر ضربه)
اگر پشت فردی در اثر ضربت یا برخورد به شی در حین انجام وظیفه آسیبی وارد آید مصدوم در همان روز مراتب را به سرپرست مسئول اطلاع داده و گزارش حادثه دریافت و به درمانگاه مراجعه نمایدکه این حادثه ناشی از کار آمار محسوب می شود.

4 -7 دردکمر
کمردرد کارکنان در سر کار در صورتی ناشی از کار آماری محسوب می شود که به علت انجام اعمالی از قبیل بلند کردن و یا نقل و انتقال جسم و غیره رخ داده و مورد تائید مقامات HSE و سرپرست مربوطه قرارگیرد.

4 -8 فتق
فتق هنگامی جزء حوادث ناشی از کار محسوب خواهد شد که در حین انجام وظیفه بطور ناگهانی و توأم با درد حاصل شود و بواسطه یکی از شرایط زیر باشد :
زمین خوردن، پرت شدن، وارد آمدن فشار به شخص، زور ورزی زیاد و غیره بنحوی که شخص از شدت درد قادر به ادامه کار نباشد و وقوع حادثه به سرپرست مربوطه گزارش و آسیب مورد تأیید ایشان و مقامات HSE واقع شود.

4 -9 آسیب دیدن در حین ورزش
آسیب های وارده به اشخاص در اثر شرکت در ورزش های که از طرف شرکت ترتیب داده می شود ناشی از کار است ولی در آمار منظور نخواهد شد.

در گزارشات منظور از کل موارد قابل ثبت (TRC) مجموع موارد منجر به صدمات متلف وقت، موارد منجر به محدودیت شغلی و مواردی که منجر به درمان پزشکی می شود می باشد به عبارتی :

TRC = LTI+RWDC +MTC

در فرمول فوق منظور از MTC (موارد منجربه درمان پزشکی) مواردی است که فاقد شدت لازم جهت طبقه بندی به عنوان مرگ ، از دست رفتن روز کاری و یا محدودیت شغلی است اما شدت آنها به اندازه ای است که نیاز به اقدامات پزشکی دارد.

همچنین منظور از RWDC (موارد منجر به محدودیت شغلی) هر حادثه شغلی به استثناء مرگ یا موارد از دست دادن روز کاری است که منجر به نامناسب شدن فرد جهت انجام کارهای معمول روزانه در شغل خود می گردد را محدودیت شغلی نامند. محدودیت شغلی حتی برای یک روز هم محاسبه می شود.

5- روش محاسبه ساعات کارکرد پرسنل (نفرساعت)

روش محاسبه ساعات کارکرد پرسنل

تبصره 1 : منظور از ساعات کاری در محاسبه ضرایب استاندارد (بند 6)، کل ساعات کاری انجام شده توسط همه کارکنان می باشد.

تبصره 2 : برای کارکنان که به هر دلیل در تاسیسات و اماکن اقامتی مربوط به شرکت زندگی می کنند، فقط ساعاتی را که رسماً در محیط کارخود انجام وظیفه می نمایند، محاسبه نمایید.

تبصره 3 : برای کارکنان سیار مانند مدیران اجرایی و سایرکسانی که ساعت کارآن ها دقیقاً تعریف نشده است، بطور میانگین 8 ساعت در روز مبنای محاسبه قرارگیرد.

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ جزوه تجزیه و تحلیل حوادث دکتر غلام نیا

⇐ نرم افزارهای مدل سازی حوادث

⇐ تجزیه و تحلیل رویدادها و گزارش نویسی HSE

⇐ آمار و اطلاعات حوادث و رویدادها, جمع اوری و استفاده از آنها