اهمیت و نقش برنامه ریزی و مدیریت علمی بحرانهای طبیعی

اهمیت و نقش برنامه ریزی و مدیریت علمی بحرانهای طبیعی

فرمت: Pdf  تعداد صفحات: 34

فهرست:

• تعریف علمی مدیریت بحران
• پایگاه داده های جهانی
• ابزارها و فناوری های نوین مرتبط با کاهش ریسک زمین لرزه
  • کاربرد علم و فناوریهای نوین در فرایند امداد و نجات
  • دورسنجی و دورکاوی در بحران
  • سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) و بحران
  • نقش سامانه اطلاعات جغرافیایی (ساج) در مدیریت بحران و مهندسی امداد
  • سامانه های هشدار پیش هنگام زلزله
•  تدوین و بازنگری آیین نامه های ساختمانی
• برنامه مدیریت بحران در ایران ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۴
• انتقال پایتخت برنامه ای در جهت کاهش ریسک

 تعریف علمی مدیریت بحران

مدیریت بحران مدیریت فراگیر به کارگیری مؤثر و کارآمد منابع مادی و انسانی بر مبنای یک نظام ارزشی پذیرفته شده است که از طریق برنامه ریزی، سازماندهی، بسیج منابع و امکانات، هدایت و کنترل عملیات برای دستیابی به اهداف تعیین شده صورت می گیرد. امروزه با توسعه روزافرون فناوری و همزمان با گسترش جمعیت و علوم، شاهد رشد تعداد حوادث و سوانح پیش بینی نشده هستیم. این امر به همراه پیچیدگی روابط میان جوامع، لزوم به کارگیری و طراحی

شیوه های مناسب که غالباً از آن به عنوان مدیریت بحران نام برده می شود، یادآور می گردد. بررسی گزارشها و تحلیل حوادث جهانی نشان میدهد که چگونگی تعامل در مواجهه با حوادث غیر مترقبه طبیعی با سطح توسعه یافتگی و استقرار زیر ساخت های مناسب اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی کشورها رابطه مستقیم دارد؛ به بیان دیگر، هر قدر میزان سرمایه گذاری برای توسعه آمادگی و بهبود بنیان های جوامع ترویج فرهنگ مقاوم سازی و جلوگیری از ریسک بیشتر شود تبعات منفی حوادث و سوانح کاهش می یابد. این امر با مستند سازی و استفاده از تجارب و درسهای آموخته شده از وقوع بحران ها و روش های برخورد و مقابله با هر یک و آثار و تبعات بلندمدت بازتوانی و بازسازی جوامع، استحکام بیشتری می یابد.

مدیریت ریسک و بحران در کشور ما به لحاظ شرایط طبیعی، منطقه ای، پراکندگی جمعیت، نحوه استقرار شهرها و به طور کلی، اوضاع اقلیمی و مکانی آن و آسیب پذیری های موجود، ظرفیتهای بالقوه ای برای بروز بحران و حوادث غیر مترقبه فراهم آورده است؛ بنابراین، ملحوظ داشتن برنامه مدیریت جامع بحران به عنوان بخش مهمی از برنامه های توسعه کشور، در کاهش میزان اثرها و تبعات ناشی از وقوع سوانح و کنترل خسارتها و تلفات انسانی بسیار اثربخش است.

علاوه بر این، به دلیل وسعت آثار تخریبی ناشی از سوانح و ماهیت هر یک از آنها، صاحبان تخصص های مختلف در ابعاد متعدد رشته های علمی در مراحل قبل، حین و پس از بحران، به بررسی های دقیق علمی همت گماشته اند و این امر فرایند مواجهه با بحران را قوت و استحکام می بخشد. باید در نظر داشت که در شرایط بحرانی یک سامانه یا نظام خاص، روند حرکت عادی و همیشگی خود را از دست داده است. در این نظام هر گونه اقدام برای هشدار، نجات، کاهش خسارت عادی کردن وضعیت و بالاخره ترمیم و بازسازی باید با هدف تعیین شده و به حالت سازمان یافته صورت گیرد؛ همچنین نظارت و ارزشیابی اقدامات، لازمه انجام دادن با موفقیت است. تعریف زیر نشان دهنده اقدامات و تصمیم گیری های مدیریت بحران است.

مدیریت بحران عبارت است از مجموعه فعالیت های اجرایی و تصمیم گیری های مدیریتی و سیاسی وابسته به مراحل مختلف و همۀ سطوح بحران، در جهت نجات، کاهش ضایعات و خسارت ها، جلوگیری از وقفه زندگی تولید و خدمات حفظ ارتباطات، حفظ محیط زیست و بالاخره ترمیم و بازسازی خرابی ها.

از نظر عملیاتی نیز بحران را می توان به صورت سامانه تجزیه و تحلیل کرد که در آن دو مجموعه عوامل مختلف وجود دارد یکی محیط یا ساختار سامانه و دیگری عوامل (داده ها، ستانده ها و بازخورد) که موجب بحران هستند. تعیین این که کدام یک از عوامل و عناصر تشکیل دهنده سامانه در مقابل بحران آسیب پذیری و اثر پذیری بیشتری دارد، یکی از وظایف اولیه تحقیق و پژوهش مدیریت بحران است تعیین آسیب پذیرترین بخش سامانه، در عمل، به بخشی از سامانه بر میگردد که بالاترین رسیدگی را نیاز دارد.

 پایگاه داده های جهانی

در اختیار داشتن داده و آمار در مورد رخداد ،سوانح اثر آنها بر انسانها و هزینه خسارت وارد شده به کشورها مسئله ای بسیار ضروری در مدیریت صحیح و ارزیابی علمی ریسک سوانح طبیعی است؛ بنابراین با جمع آوری و تحلیل سامانه سامان یافته داده های سوانح طبیعی و درس آموزی از تجربیات گذشته می توان در تصمیم گیری های صحیح برای کمک به کاهش ریسک سوانح و ایجاد تاب آوری استفاده کرد. در این راستا، سازمانهای ملی و بین المللی متعددی وجود دارند که با اهدافی مختلف، داده هایی درمورد سوانح مختلف در مقیاس های مختلف جمع آوری میکنند. در زیر به چند مورد از پایگاه های داده های جهانی اشاره می شود.

• EM-DAT: پایگاه داده های سوانح جهانی (EM-DAT) را مرکز تحقیقات همه گیر شناسی سوانح (CRED) در سال 1988 با حمایت اولیه سازمان بهداشت جهانی (WHO) و دولت بلژیک راه اندازی کرد. در حال حاضر EM-DAT شامل اطلاعات مهمی در مورد رخداد و اثرهای بیش از 22 هزار سانحه مهم در جهان از سال 1900 تا به امروز است. اطلاعات موجود در این پایگاه داده از منابع مختلفی، مانند نهادهای سازمان ملل متحد، سازمانهای غیردولتی، شرکت های بیمه مؤسسات پژوهشی و دفترهای خبری جمع آوری شده است (وبگاه اینترنتی www.emdat.be)
• PreventionWeb: پایگاه اطلاعاتی PreventionWeb یک پروژه مربوط به راهبرد بین المللی سازمان ملل متحد برای کاهش سوانح ” (UNISDR) است که در اواخر سال 2007 راه اندازی شد. این پایگاه دارای حدود بیش از 35 هزار مطلب منتشر شده و بیش از 7500 پروفایل مربوط به سازمانهای مرتبط با کاهش ریسک سانحه (DRR) تا پایان سال 2018 است و دائم بر تعداد و تنوع مطالب آن افزوده می شود. در این پایگاه آمار و اطلاعات مربوط به سوانح هر کشور به صورت خروجی های پردازش شده و در قالب نمودار و نقشه در اختیار ذینفعان قرار می گیرد. مهم ترین خروجی حاصل از جمع آوری و تحلیل داده های سوانح، در گزارش جهانی ارزیابی کاهش ریسک سوانح (GAR) که هر دو سال یک بار به روز رسانی می گردد، آورده می شود. (وبگاه اینترنتی: www.preventionweb.net).
• ReliefWeb: این پایگاه بزرگ ترین سامانه اطلاعاتی بشر دوستانه است که در اکتبر 1996، دفتر ملل متحد برای هماهنگی امور بشر دوستانه (UNOCHA) راه اندازی کرد. در پایگاه اطلاعاتی ReliefWeb، داده های مربوط به سوانح مهم هر کشور به صورت پروفایل جداگانه ارائه شده است. این پایگاه هم اکنون در مجموع دارای بیش از 500 هزار محتوا شامل گزارش، مطالعات ارزیابی نقشه و اطلاعات اینفوگرافیک است که هر یک ساعت یک بار به روزرسانی می شوند و اطلاعات به صورت برخط (آنلاین) در دسترس عموم قرار می گیرند. (وبگاه اینترنتی www.reliefweb.int).
• PREVIEW: پلت فرم داده های جهانی ریسک PREVIEW یک تلاش چند سازمانی برای به اشتراک گذاشتن داده های مکانی مربوط به ریسک جهانی مخاطرات طبیعی است که از سال 2000 به عنوان پشتیبان گزارش GAR توسط UNEP/GRID-Geneva ایجاد شده و با حمایت UNISDR توسعه یافته است.

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ مدیریت بحران در سطح محله ها و اماکن شهری

⇐ آشنایی با مفاهیم، اصول، مبانی و مراحل چهارگانه مدیریت بحران

⇐ مبانی مدیریت بحران