اصول و روش های ارزیابی انتقال گفتار در محیط کار

اصول و روش های ارزیابی انتقال گفتار در محیط کار

فرمت: Pdf  تعداد صفحات: 51

مقدمه

نیاز به شنیدن سیگنال‌های صوتی هشداردهنده و برقراری ارتباطات کلامی در حین مواجهه با صدا در محیط‌های کار یکی از موضوعات بسیار مهم در حوزه طراحی آکوستیک محسوب می‌شود. در محیط‌های شغلی علایم هشدار مختلفی وجود دارد که ممکن است هدف آن جلوگیری از مواجهه کارگر با خطرات باشد و یا سیگنال‌هایی که به کارگر در مورد تصمیم به اقدام و انجام عمل خاصی هشدار می‌دهد.

وجود صدای زمینه در محیط کار توانایی فرد را در شناخت، درک سیگنال و یا مکالمه ضروری کاهش می‌دهد. استفاده از وسایل حفاظت شنوایی مناسب می‌تواند در محیط‌های پرصدا با کاهش میزان صدای زمینه به بهبود قابلیت فهم گفتار یا سیگنال‌های صوتی کمک می‌کند. شاغلین در هر محیط کاری اعم از صنعتی، اداری، درمانی و یا هر محیط مشابه دیگر نیازمند تأمین شرایط بهینه از لحاظ معیار های آکوستیکی از جمله قابلیت فهم گفتار، حریم خصوصی گفتار و تمرکز هستند که در این بخش مورد بحث قرار خواهد گرفت.

قابلیت فهم گفتار

با توجه به مفاهیم بیان شده پیرامون آکوستیک محیط، اهمیت موضوع قابلیت درک گفتار در فضاهای کاری بسته نمایان می‌شود. قابلیت درک گفتار مهم‌ترین شاخص ذهنی است که با استفاده از شاخص انتقال گفتار اندازه‌گیری می‌شود و مفهوم آن این است که اصطلاحاً “من می‌خواهم شنیده بشوم”. در حقیقت قابلیت درک گفتار نشان دهنده میزان انتقال گفتار از یک منبع (گوینده، بلندگو و غیره) به شنونده است. معیار ساده ارزیابی قابلیت درک گفتار در محیط استفاده از شاخص نسبت سیگنال به صدا است. این شاخص تفاوت بین تراز صدا یا سیگنال گفتار و صدای زمینه (که در موقعیت شنونده شنیده می‌شود) را بیان می‌کند. برای اطمینان از قابلیت درک یا فهم گفتار قابل قبول، مقدار این شاخص در محیط برای افراد با شنوایی طبیعی حداقل ۱۰ الی ۱۵ دسی‌بل و برای افراد دارای مشکل شنوایی یا افرادی که از وسایل حفاظت شنوایی استفاده می‌کنند حداقل ۲۰ الی ۳۰ دسی‌بل توصیه شده است (شکل ۱).

شکل ۱- شاخص سیگنال به صدای محیط موثر بر قابلیت درک گفتار

مراحل قابلیت فهم یک سیگنال صوتی

۱. درک: مرحله‌ای است که یک سیگنال صوتی شنیده می‌شود بدون اینکه بتوان آن را تشخیص داد.

۲. تشخیص: در این مرحله سیگنال صوتی درک و تشخیص داده می‌شود، به عنوان مثال صدای یک فرد را بدون درک معنی کلمات تشخیص داده می‌شود.

۳. فهم: در این مرحله پیام شناسایی شده و معنی آن هم درک می‌شود. وقتی تراز صدا خیلی بالا باشد، اصطلاحاً اشباع سیستم شنوایی ایجاد می‌شود. در این حالت سیستم شنوایی از جمله حلزون گوش داخلی اشباع شده و قادر به پردازش صحیح اطلاعات دریافتی نیست.

حریم خصوصی گفتار

حریم خصوصی گفتار معیاری برای تعیین میزان شنیدن مکالمه است و مفهوم آن این است که اصطلاحاً “نمی‌خواهم شنیده شوم”. برای حفظ حریم خصوصی مناسب، بر شاخص‌های کاهش انتقال صوت و افزایش تراز صدای زمینه بعنوان راهکار اصلی تاکید می‌گردد. فضاهای باز و بدون وجود موانع فیزیکی و نیز ایستگاه‌های کار نزدیک مثل باجه‌های کاری کارکنان بانک منجر به کاهش حریم خصوصی گفتار می‌شود. برای سنجش حریم خصوصی گفتار می‌توان از شاخص نسبت سیگنال به صدا استفاده نمود. نسبت سیگنال به صدا برای حفظ ایده‌آل حریم خصوصی گفتار مناسب برای افراد با شنوایی طبیعی حداقل ۲ الی ۵ دسی‌بل یا کمتر از آن توصیه شده است. بطور کلی ارتباط بین حریم خصوصی گفتار و نسبت سیگنال به صدا را می‌توان مطابق با جدول ۱ بیان کرد.

شکل ۲- اثر شاخص سیگنال به صدای محیط بر حریم خصوصی گفتار

جدول ۱- حریم خصوصی گفتار بر مبنای نسبت سیگنال به صدای محیط

تمرکز ذهنی در دریافت و پردازش صحیح اطلاعات است و مفهوم آن این است که اصطلاحاً “من نمی‌خواهم مزاحمت برایم ایجاد شود”. تمرکز می‌تواند توسط انواع مختلف صدا، مانند صدای افراد دیگر، زنگ تلفن، تهویه، صفحه کلید، تجهیزات، صدای ترافیک جاده‌ای و هوایی دچار اختلال شود. صدای مزاحم مطمئناً باعث اختلال در تمرکز می‌شود و بنابراین باید به عنوان یکی از عوامل اصلی در طراحی آکوستیکی محیط در نظر گرفته شود.

عوامل موثر بر انتقال گفتار در محیط

بطور خلاصه می‌توان گفت قابلیت فهم گفتار به عوامل زیادی بستگی دارد که می‌توان به شرح زیر تقسیم‌بندی کرد.

۱- مشخصات صدای محیط

تراز صدای زمینه محیط، طیف فرکانسی صوت و الگوی زمانی انتشار صدا از جمله مهم‌ترین عوامل محسوب می‌شوند.

۲- مشخصات سیگنال صوتی گوینده

وضوح کلام و محدوده طیفی، جنسیت و تلاش گفتاری، درک صدای خود و تنظیم اجزاء طیفی سیگنال گفتار متناسب با صدای محیط و استفاده از وسایل حفاظت شنوایی از جمله مهم‌ترین عوامل محسوب می‌شوند.

۳- خصوصیات شنونده

آستانه شنوایی، اثر ماسکه کنندگی ویژه فرد، قابلیت بازسازی کلام، تسلط به زبان یا فرهنگ گویش، توانایی لب خوانی و استفاده از وسایل حفاظت شنوایی از جمله مهم‌ترین عوامل محسوب می‌شوند.

۴- شرایط محیطی

فاصله بین افراد، زاویه دریافت سیگنال و جهت سر، موقعیت صدا و شرایط آکوستیک سطوح محیط بر اساس معیار زمان بازآوایی از جمله مهم‌ترین عوامل محسوب می‌شوند. در بحث شرایط محیطی شاخص نسبت سیگنال به صدا مهم‌ترین عامل موثر است. سیگنال همان منبع صوتی در موقعیت گیرنده است و معمولاً می‌تواند به صورت صدای طبیعی (مکالمات رو در رو)، صدای تقویت شده و موسیقی باشد. از طرف دیگر صدای موجود در فضا هنگامی که منابع صوتی اصلی یا گوینده موردنظر در محیط فعال نباشند صدای زمینه نامیده می‌شود که می‌تواند ناشی از منابع صوتی مانند ترافیک جاده‌ای یا هوایی، فن رایانه، زنگ تلفن، صدای تاسیسات و سیستم تهویه، دستگاه کپی، مکالمه و همهمه افراد و حتی صدای حاصل از رفتار شاغل (باز کردن پنجره‌ها برای کنترل دمای هوا و …) باشد. نسبت سیگنال به صدا یک معیار صوتی است که نشان‌دهنده قابلیت درک گفتار در محل یک دریافت کننده مشخص است.

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ اصول کاربردی کنترل صدا

⇐ آزمایشات صدا و شنوایی سنجی

⇐ صدا و ارتعاش و وسایل حفاظت فردی موردنیاز جهت کنترل خطرات آنها

   

نویسنده: سیروان شیخی

«تجربه در صنعت»، زیربنایِ اشتیاقِ من به دنیایِ HSE است. با بیش از ۱۳ سال فعالیت اجرایی و تخصصی، هدفم در این وب‌سایت، پل زدن میان دانشِ آکادمیک و نیازهای واقعیِ صنعت است. همراه با تیم تخصصی‌ام، می‌کوشیم تا با ارائه محتوای کاربردی و به‌روز، مسیرِ رشد حرفه‌ای شما را هموارتر کنیم. خوشحال می‌شوم در صفحه لینکدین، تجربیاتمان را به اشتراک بگذاریم و در این مسیر تخصصی همراه هم باشیم.