اتوماسیون و ایمنی

اتوماسیون و ایمنی

Automation and Safety

فرمت: PDF   تعداد صفحات: 10

فهرست:

• مقدمه
• اثرات اتوماسیون بر روی عملکرد کارگران
• درجه بندی کردن حد اتوماسیون
• ارتباط بین سطح اتوماسیون و ملزومات کار
• بهبود ایمنی در کارخانجات خودکار
• منابع خطرات مربوط به اتوماسیون (کنترل, حضور در محوطه کاری ماشین, خطای انسانی, خطاهای الکتریکی, هیدرولیکی و پنوماتیکی، خطرات مکانیکی)
• ایمنی تجهیزات خودکار
• پیشنهاداتی برای بهبود ایمنی در صنایع خودکار
• مسائل و منابع

مقدمه:

اتوماسیون عبارت است از علم بکارگیری مجموعه ای از سیستم های پیچیده ی مکانیکی و الکترومکانیکی و کامپیوتری در عملیات و کنترل فرایند های تولید.
اتوماسیون باید به عنوان یک روند تدریجی مد نظر قرار گیرد نه جای گزینی برای فعالیت های انسان توسط ماشین .
اغلب کشورها برای افزایش بهره وری خود سعی در خود کار کردن عملیات تولید دارند چنین کشور هایی تمایل به اتوماسیونی با یک روند پیشرونده دارند. این روشی است که بارها برای تشکیل “جزایر اتوماسیون”و نهایتا اتصال آنها به هم برای ایجاد یک کارخانه کاملا خودکار مورد استفاده قرار گرفته است.

2) اثرات اتوماسیون بر روی عملکرد کارگران:

این امر اصولا مورد توافق است که اتوماسیون به صورت مستقیم یا غیر مستقیم بر روی کار دستی -آگاهی و مهارت های کارگران – روابط اجتماعی بین آنها و تلاش های فیزیکی شان اثر دارد. در مجموع اتوماسیون تعداد کارگران به ازای واحد سطح کارخانه را کاهش داده و در بعضی موارد کارگران را از ماشین ها جدا می سازد و در حالی که از میزان کارهای جسمانی می کاهد بار روانی کارگران را افزایش می دهد.

3) ارتباط بین سطح اتوماسیون و ملزومات کار:

حدود مختلف اتوماسیون ملزومات و عملکرد کارگران را تحت تاثیر قرار میدهد. که هر کدام از آنها به طور مختصر در بخش زیر توصیف شده اند

– کار دستی مستقیم (dmw):
زمانی حد اکثر است که سطح اتوماسیون به حد اقل برسد و با افزایش سطح اتوماسیون مقدار آن کاهش می یابد. کار دستی مستقیم زمانی صفر می شود که سطح به حد اکثر مقدار خود برسد.

–کار دستی غیر مستقیم (imw):
زمانی وجود نخواهد داشت که سطح حداقل بوده و زمانی به حد اکثر میرسد که سطح اتوماسیون نیز حد اکثر باشد.

– ضرورت های دانشی و مهارتی (ksr):
زمانیکه سطح در حد اقل مقدار خود است این ضرورت به حد اکثر میرسد. زمانیکه سطح ما بین حد اقل و حداکثر است به حد صفر رسیده و یا به بالاتر از نقطه ی میانی سطح نیز میرسد که این امر اساسا در ارتباط با نگهداری و تعمیرات برای رسیدن به سطح اتوماسیون بالاتر است .

–اثرات متقابل اجتماعی (si):
زمانی حد اکثر است که سطح حداقل باشد از آنجایی که افزایش سطح این اثرات را کاهش میدهد . اگر تعدادی از کارگران در کنار هم در یک اتاق کنترل قرار گیرند ممکن است که این اثرات افزایش یابد.

–ریتم کار(wp):
ریتم کار برای مقادیر پایین سطح تحت کنترل کارگر بوده و لی با افزایش سطح کنترل کارگر به ریتم کار کاهش می یابد .

–تلاش های جسمانی (pe):
برای مقادیر پایین سطح در حد اکثر مقدار خود بوده و زمانیکه سطح به حد اکثر برسد این تلاش ها تقریبا کمترین است.

بهبود ایمنی در کارخانجات خود کار :

نتیجه توسعه تولید تغییر در سطح اتوماسیون است. این تو سعه ها به شکل خود کار شدن تجهیزات تولید و جابجایی خودکار مواد نمود پیدا می کند. تغییرات رخ داده در این سطوح خود باعث بوجود آمدن مخاطرات ناشناخته ای شده است. دریک کارخانه هر چقدر هم خودکار شده باشد همواره انسان به نحوی در بعضی از موارد دخالت خواهد داشت. برای مثال بعضی از کارهایی که در سیستم خود کار توسط انسان انجام می شود عبارتند از :

1. برداشتن مواد
2. اتصال دادن قطعات
3. برنامه ریزی و اصلاح و تعدیل آن
4. تنظیم ابزار ها و قلاب کردن و بستن وسایل
5.  پالایش سیستم
6.  تعیین محل بخش هایی که درست کار نمیکند و برطرف کردن عیب آنها
7. سرویس و نگهداری

منابع خطرات مربوط به اتوماسیون

مخاطرات اتوماسیون به پنج دسته طبقه بندی می شوند:

1) کنترل: اشتباه در کنترل ممکن است در اثر خطای سیستم های کنترلی – خطاهای نرم افزاری و عیب های الکتریکی باشد.
بر اساس اطلاعات رفرنس %83 حوادث در اثر راه اندازی ناخواسته %5 در ناتوانی در متوقف کردن و %11 به حرکت های عمدی و %1 در اثر حرکت های غیر طبیعی بوده است.

2) حضور در محوطه ی کاری ماشین: وقتی که ماشین در حالت خود کار عمل میکند به طور طبیعی از طریق تدابیر ایمنی مناسب از حضور اپراتور در محوطه کاری ماشین جلوگیر ی می شود. اپراتور ممکن است بنا به دلایل زیر وارد محوطه کاری شود :

الف) ماشین به طور مناسب حفاظ گذاری نشده باشد.
ب) بعضی از عملیات دستی ضروری باشد.
ج) لازم است که اپراتور تعمیر را در حالت فعالیت ماشین تکمیل کند. برای مثال بدلیل جای گزینی غلط و انجام تنظیمات ضروری در حین فعالیت دستگاه.
د) طراحی ماشین طوری است که امکان خاموش کردن آن وجود ندارد.

3) خطای انسانی: تجهیزات خود کار را با تجهیزاتی که نیاز به نگهداری تخصصی و مهارت های شغلی دارند کاملا فرق دارند. در صورتی که اپراتورها به طور مناسب تحت آموزش قرار نگرفته باشند تصمیم گیری در باره ی واکنش های لازم در شرایط اضطراری برای آنها مشکل خواهد بود.
بر اساس اطلاعات رفرنس در ۹۸% وارد خطای انسانی از طریق سیستم کنترل قابل شناسایی بوده است.

طبقه بندی خطای انسانی با یک سیستم کنترل:

خطاهای الکتریکی – هیدرولیکی – پنوماتیکی: در این حالت با توجه به نوع وسیله کنترل ماشین احتمال وقوع آتش سوزی و افت شدید فشار و آتش سوزی وجود دارد.

خطرات مکانیکی: این امر ممکن است در اثر حمل قطعات و بارهای اضافی و یا کاهش درجه قابلیت اطمینان سیستم در اثر خوردگی یا خستگی باشد.

ایمنی تجهیزات خودکار: بر اساس قوانین و کد های ملی نصب تعدادی از وسایل ایمنی بر روی تجهیزات خود کار الزامی است علاوه بر قوانین اجباری رسمی یک سری از استاندارد ها که توسط بعضی از سازمانها ارائه شده اند حائز اهمیت می باشند.

تعدادی از ساز مان های یاد شده عبارتند از:

• اداره کل بهداشت و ایمنی حرفه ای osha
• انیستیتوی استانداردهای ملی آمریکا ansi
• انیستیتوی استانداردهای ملی آلمان din
• هیئت اجرائی ایمنی و بهداشت hse

با توجه به موارد فوق کسب اطمینان از کامل بودن وسایل ایمنی لازم قبل از نصب تجهیزات خود کار الزامی است.

پیشنهاداتی برای بهبود ایمنی در صنایع خود کار

عموما در حال حاضر قوانین محکمی برای بکار گیری ایمنی در کارخانجات خود کار وجود ندارد اگر چه ارزیابی خطرات و ریسک جراحات و تجزیه و تحلیل دستورالعمل های ایمنی الزامی است.

بر اساس این اطلاعات بدون توجه به میزان آن تکنیک هایی نظیر:

نمونه برداری از رفتار ایمنی – ارزیابی ایمنی همراه با تجزیه و تحلیل روند می تواند در تجزیه و تحلیل و پیش بینی و ارزیابی عملکرد ایمنی صنایع خود کار مفید باشد . همچنین میتوان از داده های جمع آوری شده به منظور توسعه ی بانک داده ها و سیستم های تخصصی نیز استفاده کرد.
و سرانجام بایستی دستورالعمل های انتخاب کارگران مناسب و برنامه های آموزشی اجرا شده و موفق آمیز بودن آنها به صورت دوره ای ارزیابی شود .

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی (تایپ شده و باکیفیت) مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ سیستم اطلاعات ایمنی

⇐ شرایط ناایمن و عوامل کمک کننده به بروز حوادث

   

نویسنده: سیروان شیخی

«تجربه در صنعت»، زیربنایِ اشتیاقِ من به دنیایِ HSE است. با بیش از ۱۳ سال فعالیت اجرایی و تخصصی، هدفم در این وب‌سایت، پل زدن میان دانشِ آکادمیک و نیازهای واقعیِ صنعت است. همراه با تیم تخصصی‌ام، می‌کوشیم تا با ارائه محتوای کاربردی و به‌روز، مسیرِ رشد حرفه‌ای شما را هموارتر کنیم. خوشحال می‌شوم در صفحه لینکدین، تجربیاتمان را به اشتراک بگذاریم و در این مسیر تخصصی همراه هم باشیم.