کلیات و طبقه بندی بحران

کلیات و طبقه بندی بحران

فرمت: PDF   تعداد صفحات: 14

فهرست:

• مقدمه
• مفاهیم اساسی مدیریت بحران
• شرایط یا وضعیت اضطراری
• بحران
• شرایط بحرانی
• تفاوت بحران و شرایط اضطراری
• مدیریت بحران
• صنایع مخابراتی
• خطر
• ارزیابی خطر
• رخداد خطرناک
• رها کردن
• کنترل
• محل تجمع
• تشدید
• فرار
• راه فرار
• رویداد
• حادثه
• شبه حادثه
• توقف عملیات
• مرکز فرماندهی اضطراری
• واکنش در شرایط اضطراری
• ترتیبات مقابله با شرایط اضطراری
• اقدام مقابله با شرایط اضطراری
• تیم واکنش در شرایط اضطراری
• پایگاه اضطراری
• تخلیه اضطراری
• منبع پرتو
• پرتوگیری
• پرتوگیری شغلی
• حدود پرتوگیری
• سانحه پرتویی
• فعالیت پرتویی
• حد دز
• حد پرتوگیری (غیر یونساز)
• ناحیه تحت نظارت
• ناحیه کنترل شده

۱. مقدمه

فرکانس بحران ها و فجایع صنعتی در جهان طی سالهای گذشته به طور مداوم در حال افزایش است. وضعیت اضطراری یک انحراف از رفتارهای برنامه ریزی شده و مورد انتظار، یا رشته ای از رویدادها است که مردم، سرمایه و محیط زیست را به خطر می اندازد یا بر روی آنها تاثیر منفی دارد. وقتی که یک وضعیت اضطراری ، بزرگتر از توانایی منابع منطقه برای کنترل آن باشد، تبدیل به بحران می شود. آمادگی در برابر وضعیت اضطراری و مخاطره آمیز نیاز به مدیریت خاص تمرکز یافته ای به نام مدیریت بحران دارد که پس از وقوع حوادث، دامنه بحران ناشی از آن را تا حد زیادی محدود کرده و بحران را قابل مدیریت می سازد. مدیریت بحران به عنوان یک حوزه مطالعه و پژوهش در عرصه مدیریت و کنترل استراتژیک، سرشار از تئوری ها، الگوها، ساز و کارها و روشهایی است که به مدیران بحران می آموزد چگونه بحران را پیش بینی کرده، از آن پیشگیری نموده، برای مقابله با آن ایجاد آماده کرده و یا در صورت وقوع به طور موثری با آن مقابله نمایند.

زندگی بشر از عصر صنعتی با انقلاب چهارم و با محوریت فناوری ارتباطات و اطلاعات به عصر فرا صنعتی تغییر وضعیت داده و جوامع بشری با توسعه صنایع مخابراتی در حال تکامل به سوی تشکیل جامعه اطلاعاتی می باشند. در واقع نقش اطلاعات، صنایع مخابرات، زیر ساخت ها و توسعه شبکه مخابراتی در دنیای امروز مانند نقش انرژی های فسیلی مانند نفت در دنیای صنعتی قرن بیستم می باشد و به منزله منبع اصلی قدرت و توسعه شناخته می شود. علاوه بر آن ارتباطات نقش مهمی در مدیریت بحران های طبیعی مثل سیل و زلزله دارد. صنعت مخابرات در هر اقتصاد ملی، نقشی حیاتی داشته و از بسیاری جهات به اقتصاد ملی کمک می کند. با ایجاد زیرساخت های سیستم های جهانی ارتباطات سیار، در کشورها و افزایش حجم پروژه های نصب تجهیزات، راه اندازی و تعمیر و نگهداری برج ها و دکل های مخابراتی، میزان حوادث کاری، مرگ میر و فجایع صنعتی نیز افزایش یافته است. که باعث تاخیر و توقف پروژه، ایجاد نا اطمینان، تاثیر بر روحیه، افزایش فشار و تنش بر کارکنان، ایجاد مشکلات حقوقی، مختل کردن و برهم زدن پایداری سازمان ها و شرکت های مخابراتی می گردد و تأثیرات آنها بر جامعه، سازمان، کارکنان، پیمانکاران، بازدید کنندگان و طرف های ذینفع منفی خواهد بود.

برای جلوگیری و کاهش اثرات منفی حوادث ناشی از بحران و شرایط اضطراری، و جلوگیری از خطرات مربوط به کار در صنایع و پروژه های مخابراتی و پیشگیری از قطع خطوط و شبکه های مخابراتی و بمنظور جلوگیری از تخریب زیر ساخت ها و امداد رسانی فوری و مستمر در بحران های طبیعی، نیاز به اتخاذ رویکردی فراگیر و مبتنی بر ریسک برای تدوین برنامه مدیریت بحران و شرایط اضطراری در قالب یک الگوی جامع برای صنایع مخابراتی می باشد که بر اساس الگوی مناسب تدوین گردد.

2- مفاهیم اساسی مدیریت بحران

۱.۲. شرایط یا وضعیت اضطراری

یک انحراف از رفتارهای برنامه ریزی شده و مورد انتظار، یا رشته ای از رویدادها است که مردم، سرمایه یا محیط زیست را به خطر می اندازد یا بر روی آنها تأثیر منفی دارد.

یک رویداد خطرناک که با اقدامات عادی قابل کنترل نیست و نیاز به اقدام فوری برای محدود کردن دامنه، مدت زمان یا عواقب آن دارد استاندارد بریتانیا (۲۰۱۵).

حوادث جزئی که چندین خسارت وارد می کنند و مقدار محدودی نیز خسارت به اموال وارد می کنند.

یک اتفاق قریب الوقوع که احتمالاً به زودی رخ خواهد داد داد مایکاییل ال مادایگان (۲۰۱۸).

وضعیت اضطراری رویداد برنامه ریزی نشده ای است که در اثر آن افراد، تاسیسات و محیط زیست در معرض خطر جدی قرار می گیرند بشیری نسب (۱۳۸۹). این وضعیت اغلب در نتیجه نقص دستگاه ها و یا خطاهای انسانی به وقوع می پیوندد. البته عوامل خارجی دیگر نظیر رعد و برق، سیل، طوفان، زلزله و جنگ نیز ممکن است سبب بروز آن گردند. بنابراین، وضعیت اضطراری رویداد برنامه ریزی نشده ای است که می تواند:

• فعالیت تجاری سازمان را متوقف کند.
• فعالیت های عملیاتی سازمان را قطع کند.
• سبب خسارات جانی، مالی یا محیطی گردد.
• تاسیسات سازمان را تهدید کند.
• دارایی های جامعه را تهدید کند.

۲.۲ بحران

هر حادثه ای که با آسیب و تخریب وارده باعث ایجاد نیاز مازاد بر ظرفیت پاسخگویی یک جامعه گردد بحران نامیده می شود.

یک موقعیت ناپایدار، غیر مترقبه و شدید است که در فعالیت های عادی ایجاد اختلال می کند. پیامد های نامطلوب زیادی دارد و به سنجش های غیر متداولی برای بازگرداندن نظم و حالت طبیعی نیاز دارد. در واقع وقتی که یک وضعیت اضطراری، بزرگتر از توانایی منابع منطقه برای کنترل آن باشد، تبدیل به یک بحران می شود.

بحران عبارت است از موقعیت یا حادثه ای که پاسخگویی بدان فراتر از ظرفیت های موجود بوده و برای مدیریت و کنترل آن به درخواست کمک از محلی، خارج از محل، خارج از بحران نیاز است. این کمک ها بر حسب ابعاد و گستره بحران می تواند محلی، ملی، منطقه ای و یا بین المللی باشد.

بحران عبارتست از عدم انطباق بین نیازها و منابع (شکل ۱).

شکل ۱: عدم انطباق بین منابع و نیازها

در تفکر سیستمی، بحران وضعیتی است که نظم سیستم یا زیرسیستم را مختل کرده و پایداری آن را بر هم زند. به عبارت دیگر بحران وضعیتی است که تغییری ناگهانی در یک یا چند قسمت از عوامل متغیر سیستم به وجود می آورد.

بحران رویدادی است که به طور طبیعی، بوسیله بشر و یا به طور ناگهانی یا به صورت فزاینده به وجود می آید و سختی و مشقتی را به جامعه انسانی تحمیل می نماید که برای برطرف سازی آن نیاز به اقدامات اضطراری و فوق العاده است.

3-2- شرایط بحرانی

• شرایطی که واکنش فوری شرکت کنندگان را طلب کند.
• شرایطی که ایجاد نا اطمینانی کند.
• کاهش کنترل بر رویدادها، شرایطی که در آن اطلاعات در دسترس به شدت کاهش یابد.
• شرایطی که همراه با افزایش فشارها و تنش برای کارکنان و جوامع باشد.

4-2- تفاوت بحران و شرایط اضطراری

در تعیین سطوح شرایط اضطراری باید به وجه تمایز بین دو عبارت بحران یا وضعیت اضطراری آگاه بود. وضعیت اضطراری اتفاقاتی است که به طور معمول روی می دهد. این اتفاقات در محدوده کوچک و برای عده خاصی روی می دهد و بر کل جامعه اثر نمی گذارد و با رهبری قوی، تصمیم گیری سریع، اقدام پیشگیرانه، در کنترل خطرات، شرح وظایف روشن، آموزش و مانور، ارتباطات بی عیب و نقص، ارتباط مناسب با ذینفعان، منابع کافی و غیره امکان بازگرداندن این شرایط به شرایط عادی کار وجود دارد. در غیر اینصورت شرایط اضطراری به راحتی تبدیل به بحران می شود. در واقع زمانی که یک وضعیت اضطراری، بزرگتر از توانایی منابع منطقه برای کنترل آن باشد، تبدیل به یک بحران می شود.

تفاوت عمده بحران با شرایط اضطراری این است که در بحران وضعیت و پیامدهای شرایط ایجاد شده وسیع تر است و موجب آسیب رسانی بیشتر بر ذینفعان و سازمان می گردد. یعنی در شرایط بحرانی، شدت عواقب علاوه بر خود سازمان برای سایر بخش ها و سازمان های ملی و دولتی و حتی جامعه اهمیت بالایی دارد. این شدت می تواند شامل آسیب به اموال و دارایی های ملی، آسیب به مردم در سطح وسیع و یا آسیب به محیط زیست در سطح گسترده و اعتبار ملی گردد.

ادامه مطلب را با دانلود فایل پیوستی (تایپ شده و باکیفیت) مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ مبانی مدیریت بحران

⇐ آشنایی با مفاهیم، اصول، مبانی و مراحل چهارگانه مدیریت بحران

⇐ مدل های مدیریت بحران

   

نویسنده: سیروان شیخی

«تجربه در صنعت»، زیربنایِ اشتیاقِ من به دنیایِ HSE است. با بیش از ۱۳ سال فعالیت اجرایی و تخصصی، هدفم در این وب‌سایت، پل زدن میان دانشِ آکادمیک و نیازهای واقعیِ صنعت است. همراه با تیم تخصصی‌ام، می‌کوشیم تا با ارائه محتوای کاربردی و به‌روز، مسیرِ رشد حرفه‌ای شما را هموارتر کنیم. خوشحال می‌شوم در صفحه لینکدین، تجربیاتمان را به اشتراک بگذاریم و در این مسیر تخصصی همراه هم باشیم.