فرایند ارزیابی سانحه، از آمادگی تا تحلیل داده

فرایند ارزیابی سانحه، از آمادگی تا تحلیل داده

فرمت: pdf   تعداد صفحات: 41

فهرست:

• جایگاه ارزیابی در مدیریت بحران
• ضرورت ارزیابی نیاز
• اهداف ارزیابی
• انواع ارزیابی
• ارزیابی موقعیت
• ارزیابی نیاز
• ارزیابی عمیق
• ارزیابی اولیه یا سریع
• مرحله آمادگی و ارزیابی نیاز
• آمادگی سازمانی
• تهیه برنامه‌های اضطراری برای فوریت‌ها
• گردآوری اطلاعات و بروز نمودن آن
• مشخص کردن محدوده مسئولیت‌ها و پاسخگویی
• استاندارد کردن راه‌های دریافت کمک‌های بین‌المللی
• نیازهای بودجه، حمل و نقل و ارتباطات
• جنبه‌های فنی
• هشدار زودهنگام
• آمادگی برای ارزیابی سریع
• برنامه‌ریزی ارزیابی
• برنامه‌ریزی آموزشی
• عوامل زمان و مسافت
• زمان‌بندی ارزیابی
• تمایز بین نیازهای فوری و عادی
• تهیه پرسشنامه
• انتخاب اعضای گروه ارزیاب و پیشرو
• تمهیدات و امکانات گروه ارزیاب
• منابع مورد استفاده گروه ارزیاب برای کسب اطلاعات
• تعیین رهبر گروه و محل کردن وظایف
• تنظیم اقدامات اداری
• فرایند اجرای ارزیابی
• شیوه‌های نمونه برداری مفید برای ارزیابی
• شیوه‌های جمع آوری داده‌های ارزیابی
• دریافت و مدیریت داده
• نکات مهم و کلیدی در فرایند ارزیابی
• تحول در اهداف ارزیابی
• گردآوری عملیاتی داده ها
• تعیین مسیر، تحلیل و گزارش داده های ارزیابی
• گردآوری داده ها
• بازنگری اطلاعات موجود
• بازدید حضوری از منطقه بحران زده
• مصاحبه با خبررسانان کلیدی
• بررسی های سریع
• تجزیه و تحلیل اطلاعات
• ارائه نتایج
• پایش
• ایجاد بهترین روش های کاربردی
• انتخاب یک گروه کاری مناسب
• تهیه بهترین اطلاعات در دسترس
• توصیه هایی به شهروندان
• بازنگری منابع شایع خطا
• سناریوی تصمیم گیری
• کاربران ارزیابی
• عوامل موثر در موفقیت ارزیابی سانحه
• فعالیت های ارزیابی پس از وقوع سانحه
• سایر شاخص های کلیدی

جایگاه ارزیابی در مدیریت بحران

اقدامات مقابله شامل ۲۴ نوع فعالیت به شرح زیر است:

۱- تأمین و انتشار هشدار

۲- عملیات جستجو

۳- عملیات نجات

۴- کمک‌های اولیه

۵- مداوا و مراقبت از بیماران و مجروحان و انتقال آنها به مراکز درمانی

۶- ارزیابی اولیه و ارائه گزارش اثرات سوانح

۷- جمع‌آوری مواد زائد، پاکسازی محیط از آلاینده‌های زیست محیطی و دفن اجساد قربانیان و حیوانات

۸- تهیه و توزیع اضطراری آب و غذا

۹- تأمین سرپناه اضطراری

۱۰- بازگشایی و بازسازی جاده‌ها، فرودگاه‌ها، خطوط راه‌آهن، بنادر و دیگر اماکن مهم

۱۱-تخلیه افراد، گروه‌ها، جوامع و حیوانات اهلی در معرض خطر

۱۲-تأمین بهداشت فردی و محیط زیست و اقدامات بهزیستی

۱۳-بازسازی خدمات اساسی از قبیل تأسیسات آب و برق، مخابرات و…

۱۴-هدایت و هماهنگی اقدامات مقابله

۱۵- کمک‌های مالی

۱۶-حفظ روحیه عمومی آسیب‌دیدگان و تامین سلامت روانی

۱۷-همدردی و همسویی با آسیب‌دیدگان و منسوبین آن ها

۱۸-کنترل و توزیع تدارکات اضطراری

۱۹- ارتباط با رسانه‌های گروهی

۲۰- احیای کشتزارها و تولیدات کشاورزی و دامی و دیگر و وسایل معیشت

۲۱- تهیه مقدمات اسکان موقت و برنامه ساختمان‌سازی اضطراری

۲۲- اقدامات جبران و بازسازی درازمدت

۲۳- تأمین امنیت همه جانبه

۲۴- به کارگیری مقررات وضعیت اضطراری.

دامنه و تنوع این وظایف و عملکردها بر نیاز به یک برخورد دقیق و سازمان‌یافته با تمام جنبه‌های مدیریت سوانح تأکید دارد. انجام موارد اشاره شده بستگی به نوع، شدت، مکان و زمان حادثه داشته و ممکن است تمام یا قسمتی از این موارد ضروری باشد و بر حسب نیاز، تقدم و تأخر یابد.

ضرورت ارزیابی نیاز

برنامه ریزی و سازماندهی توزیع اقلام امدادی و تشخیص بهترین روش جهت توزیع کمک‌های امدادی به آسیب دیدگان سوانح می بایست بر اساس برآورد اولیه نیازها یا Emergency needs assessments صورت پذیرد.

نکته: انتخاب روش شناسی توزیع اقلام امدادی در منطقه آسیب، براساس برآورد اولیه نیازها می باشد.

سازمان هایی که بدون درک اولیه از اثرات اولیه سوانح از نیازهای فوری منطقه آسیب دیده، توانایی های موجود و پاسخ محلی یا استانی به حادثه، مبادرت به ارسال یا اهداء کمک‌های امدادی می نمایند، احتمالاً کمک هایی که دارند را ارسال می کنند که غیر ضروری، نامناسب، دوباره کاری برای مسئولین محلی و بلا استفاده برای آسیب دیدگان محسوب می گردند.

مثال: در جریان زمین لرزه اردبیل در اسفند ماه سال ۱۳۷۵، یکی از کشورهای عربی، بدون انجام یا در نظر داشتن برآورد اولیه نیازها، اقدام به اهداء مقادیر بسیار زیادی مربای هندوانه به آسیب دیدگان این زلزله نمود که با توجه به ذائقه مردم منطقه و عدم پذیرش این کالای اهدائی توسط آسیب دیدگان، توزیع کالای مذکور مقدور نبود و تا مدتها انبارهای امدادی مشکل انبارداری مرباهای هندوانه را داشتند!

غالباً تا ۲ یا ۳ روز پس از رویداد سوانح، تصویری عمومی از وضعیت منطقه و نیازهای امدادی آسیب دیدگان، آشکار خواهد شد و ضروری است که برآوردی سریع که همراه با جزئیات لازم از خسارات، منابع موجود، روش‌های عملیات پاسخ سوانح صورت پذیرد، این برآورد ترجیحاً می بایست شامل بررسی وضعیت خدمات عمومی نظیر آب، بهداشت، تغذیه، اسکان و نیازهای اولیه خانواده باشد.

در عملیات‌های امدادی طولانی تر از ۲ یا ۳ هفته، ضرورت دارد که به صورت دوره ای برآورد نیازها صورت گیرد. همیشه در مناطق آسیب دیده به دلیل بروز شرائط جدید، عملیات‌های پاسخ محلی و استانی و بکارگیری منابع محلی، وضعیت اضطراری در منطقه آسیب دیده دستخوش تغییر شده و نیازهای منطقه تغییر می کند. در نتیجه توجه به منطقه آسیب دیده و نیازهای مربوطه آن به صورت پیوسته از اهمیت برخوردار بوده و در صورت طول کشیدن عملیات امدادی باید به طور مداوم و مستمر نیازهای امدادی را بررسی و پایش نمود.

سازوکار پیشنهادی برای پایش و بررسی نیازهای آسیب دیدگان و همچنین اجرای عملیات توزیع اقلام امدادی، توسط تیم مستقل ارزیابی نیازها با روش شناسی علمی ارائه می گردد.

نکته: بیاد داشته باشید که توزیع اقلام امدادی که هزینه بسیاری نظیر هزینه تامین اقلام امدادی، هزینه حمل و نقل، هزینه انبارداری، هزینه توزیع را در بردارد، باید براساس روش شناسی (متدولوژی) متناسب و توسط تیم مستقل ارزیابی نیازها از نظر علمی و اجرائی هدایت و پشتیبانی گردد.

اهداف ارزیابی

به طور کلی، اهداف کلی ارزیابی سریع عبارتند از:

• تأیید فوریت
• شرح نوع اثرات ناخوشایند و گسترش احتمالی آن
• برآورد اثرات فعلی و محتمل حادثه بر شرایط منطقه نظیر حمل و نقل
• ارزیابی کفایت ظرفیت اقدامات موجود و سایر احتیاجات ضروری اضافی
• توصیه عملکردهای اولیه برای اقدام فوری.

۱) مرحله هشدار

• تعیین جمعیت‌های آسیب پذیر
• فعال نمودن اقدامات در طرح امادگی برای انجام ارزیابی

۲) مرحله وقوع بحران

• ۱. تأیید بحران گزارش شده و تخمین یا برآورد مقدار کلی تخریب
• ۲. تعیین، تشریح و محاسبه عددی جمعیت‌های در معرض ریسک بحران
• ۳. کمک به اولویت‌بندی و تعیین عملکردها و منابع مورد نیاز برای کاهش فوری ریسک‌ها
• ۴. تعیین قابلیت محلی پاسخ شامل پاسخ منابع دارویی، لجستیکی و سازمانی
• ۵. کمک به تسریع پیش‌بینی مشکلات آینده
• ۶. کمک به مدیریت و کنترل مقابله فوری

۳) مرحله بازتوانی

• ۱. تعیین اولویت‌های مردم‌های آسیب دیده
• ۲. تعیین سیاست‌های دولت در ارتباط با کمک‌های بعد از بحران
• ۳. برآورد حمایت‌ها و کمک‌های مورد نیاز دیگر از منابع ملی و بین‌المللی
• ۴. کنترل و تنظیم نتایج و مؤثر بودن ارزیابی‌های امدادی بازسازی یا بازتوانی

۴) مرحله بازیابی

• ۱. تعیین خسارت‌های منابع مهم اقتصادی و میزان تأثیر آن در توسعه
• ۲. ارزیابی اثر بحران در برنامه‌های موجود توسعه
• ۳. تعیین فرصت‌های توسعه‌ای که بحران ایجاد می‌کند.

ادامه مطلب را با دانلود فایل (تایپ شده و باکیفیت) پیوستی مشاهده کنید.

حتما بخوانید:

⇐ واژه شناسی ارزیابی سوانح

⇐ نقش مشارکت اجتماعی در مدیریت بحران

⇐ اهمیت و نقش برنامه ریزی و مدیریت علمی بحرانهای طبیعی

   

نویسنده: سیروان شیخی

«تجربه در صنعت»، زیربنایِ اشتیاقِ من به دنیایِ HSE است. با بیش از ۱۳ سال فعالیت اجرایی و تخصصی، هدفم در این وب‌سایت، پل زدن میان دانشِ آکادمیک و نیازهای واقعیِ صنعت است. همراه با تیم تخصصی‌ام، می‌کوشیم تا با ارائه محتوای کاربردی و به‌روز، مسیرِ رشد حرفه‌ای شما را هموارتر کنیم. خوشحال می‌شوم در صفحه لینکدین، تجربیاتمان را به اشتراک بگذاریم و در این مسیر تخصصی همراه هم باشیم.